Sigarada 1 yıl içinde 4 kez artırılan vergilerle bir paket sigara fiyatının yüzde 75''i vergiye dönüştü. TEKEL''in sigara bölümüyle ilgilenen yabancı firmalar, bu rahatsızlıklarından bir sonuç alamayınca ihaleye de girmediler. Türkiye''deki vergi artışındaki sürprizlerden dolayı önlerini göremediklerini ve yatırım planları yapamadıklarını vurgulayan şirketler sadece sigara ve alkollü içkiler sektörlerine ait değil. Otomotivciler de aynı sıkıntıyı yaşıyor. Ve 2005 yılı otomobil satışlarının azalacağını sektörün kan kaybedeceğini vurguluyorlar. Diğer taraftan cep telefonundan aloyu en pahalı diyen ülkelerin başında geliyoruz. Faturanın yüzde 40''ı yine vergiye kesiliyor. Gelişmiş ülkelere göre cepten daha az konuşmak zorunda kalıyoruz. Verginin yarattığı sıkıntı bununla da kalmıyor, akaryakıt sektöründeki kaçakçılığın baş müsebbibi olarak da yüksek oranlı vergiler gösteriliyor. Ve bunların toplamında istihdamın artması için şart görülen doğrudan yabancı sermaye yatırımları da istenilen seviyeye çıkamıyor. Çünkü vergi onları da korkutuyor.
--------------------------------------------------------------------------------
YES TUŞUNA KORKARAK BASIYORUZ
Türkiye''de devletin topladığı vergilerden en çok etkilenen grubun başında cep telefonu kullanıcıları geliyor. Cep telefonu abonelerinden yüzde 18 oranında KDV ve KDV matrahı üzerinden yüzde 25 oranında operatörler tarafından devlet adına tahsil edilen Özel İletişim Vergisi (ÖİV) alınıyor. Ayrıca, vergi adı altında olmasa bile Eğitime Katkı Payı, telsiz kullanım ücreti ve sabit ücret gibi masraflarla, cep telefonu faturaları astronomik rakamlara çıkıyor.Faturalarında kullandıkları hizmet dışında ödeyecekleri vergi miktarının yüksek olması müşterilerin cep telefonlarının '' Yes'' tuşunu daha dikkatli basmasına sebep oluyor. Cep telefonları ile ABD''de konuşma süresi ayda 310 dakikayı bulurken bu süre AB ülkelerinde 100- 110 dakikaya, Türkiye''de ise sadece 60 dakikaya düşüyor. Abonelerin telefonlarıyla aylık konuşma süreleri vergi oranlarının düşük olduğu 1999 yılında 150 dakikaya kadar çıkarken bu süre şu anda 60 dakikaya kadar indi. Turkcell, Telsim ve Avea''nın hizmet verdiği sektörden alınan vergilerin toplamı yıllık 5 milyar doları buluyor. Hükümetin 2005 yılı için hazırladığı bütçede cep telefonu abonelerinden elde edilecek ÖTV miktarı 2.9 katrilyon olarak açıklandı.
Yabancılar tedirgin
Ayrıca TBMM Çevre Komisyonu''nda değiştirilerek kabul edilen Çevre Yasası tasarısına göre, cep telefonu aboneleri her ay 1 YTL Çevre Vergisi ödemek zorunda kalacak.
Cep telefonu şirketleri de bugüne kadar yaptıkları birçok açıklamada müşterilerine yüksek fatura göndermelerinin sebebini aşırı vergi oranları olarak beyan ettiler. Hükümetten vergi oranlarını düşürmesi konusunda talepte bulunan GSM operatörleri bu konuda başarı sağlayamadılar. Abonelere gönderilen faturalarda, müşterilerin ay içerisinde yaptığı konuşma süresi ve attığı mesajlar kullanım ücreti olarak yansıtılırken, devlete iletilecek ücretler KDV ve ÖİV olarak ayrı başlıklar altında gönderiliyor. Türkiye''nin yüzde 40''ları aşan vergi oranlarıyla haberleşme hizmetlerinin vergilendirilmesi konusunda dünyada birinci. AB ülkelerinde yüzde 18 seviyesinde olan cep telefonu görüşmelerinden alınan vergi Türkiye''de yüzde 40''ı buluyor. Türkiye''de her 10 kişiden 4''ünde cep telefonunun olması yabancı GSM operatörlerinin pazarı önemli kılıyor. Yabancı şirketler yatırım yapmaları durumunda diğer 6 kişiye ulaşabilmeleri için vergilerin inmesi ve görüşme ücretlerinin ucuzlamasını bekliyor. Cep telefondan sadece yüzde 18''lik KDV alınması halinde görüşme ücretleri yüzde 50 ucuzlayacak.
TEKEL VERGİYE TAKILDI
İkinci kez çıkarılan ihalede son teklif verme süresi iki kez uzatılan TEKEL Sigara''ya teklif alınamaması nedeniyle ihale de iptal edilmiş oldu. Yetkililer, tütün ve tütün mamüllerine yapılan ÖTV artışının ihaleye teklif gelmemesinde etkili olduğunu ifade ediyor. Bakanlar Kurulu''nun, 1 Şubat''ta alkollü içki ile tütünden alınan ÖTV''yi yüzde 7,4 ile 35 arasında artırmıştı. Türkiye''deki yüksek vergi oranlarını gerekçe gösteren British American Tobacco (BAT) ikinci ihaleye de girmeyeceğini açıklamıştı.
Sigaradan alınan vergilerin artırılması ve kaçak sigaranın önüne geçilememesi yatırımcıların TEKEL''e talip olmamasının nedenleri arasında gösteriliyor. Maliye Bakanlığı''nın sigaradaki vergilerle oynaması yatırımcıların ''Ya özelleştikten sonra da vergilerle oynanırsa'' endişesine neden oldu. Yatırımcılar, Maliye Bakanı Kemal Unakıtan''a da şikayetlerini iletmiş ancak olumlu yaklaşım bulamamışlardı.
Geçenlerde Türkiye''ye gelen Philip Morris Kıdemli Başkan Yardımcısı David Davies, Türkiye''de tütünle ilgili vergi yapısı ve fiyatların 1 yıl içinde 4 kez değişmesinin kendilerinin ve rakiplerinin gerçekçi gelecek planları yapmalarını zorlaştırdığını söyledi.
PM: Kaçak sigara artar
Davies, ''Başka bir dezavantaj daha var. Vergi rejiminin bu derece sıklıkla değiştirilmesi, piyasaya politika yapıcıların gitmek istedikleri yön hakkında emin olmadıkları sinyalini vermektedir. Bu da işletmeler için belirsizlik yaratmakta ve yatırım heveslerini kırmaktadır. Belirsizlik de, yatırımdan caydırıcı bir ortam yaratır. Dünyada birçok ülkede hükümetler sigara üzerindeki vergiyi yükselttiğinde bazı sigara kullanıcıları tercih ettikleri marka yerine fiyatı daha ucuz markaya yöneliyor. Hatta kaçak veya sahte sigaralara bile yönlenebiliyorlar. Philip Morris olarak, Türkiye''de tütün vergisi rejiminin bu ülke için zararlı olduğunu düşünüyoruz. Son vergi kararnamesi beklenen geliri yaratmayacaktır. Hatta AB mevzuatıyla kıyaslandığında tutarsızlık daha kronik hale gelmektedir. Son vergi değişiklikleri piyasada da karmaşaya neden olmuş, bizim gibi uluslararası yatırımcıların aleyhine olmuştur'' dedi.
Davies, Philip Morris olarak mali gelirin artırılması, istikrarlı ve herkes için adil bir vergi yapısı oluşturulması için Türk hükümetiyle çalışmak istediklerini söyledi.
--------------------------------------------------------------------------------
GÜMRÜKÇÜLERDEN ACI İTİRAF
Gümrük Müsteşarlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı, Türkiye''deki akaryakıt kaçakçılığının boyutları, önlenmesi ve mücadele şekline ilişkin bir rapor hazırlayıp TBMM Araştırma Komisyonu''na sundu. İşte rapordan bazı başlıklar:
Akaryakıt kaçakçılığının en önemli sebebi, alınan yüksek vergilerle meydana gelen aşırı fiyat farklılığıdır. Komşularımızın bir kısmının petrol üreticisi olması bu farklılığı daha da keskinleştirmektedir. Dolayısıyla, yapılacak kaçakçılıktan çok büyük haksız kazanç elde edebilme imkanının ortaya çıkması kaçakçılığı doğurmaktadır.
Akaryakıt kaçakçılığı ile ilgili Emniyet bünyesinde bulunan istihbarat birimi ve MİT Teşkilatı''ndan hemen hemen hiç istihbarat akışı olmamaktadır.
Çıkartılan son kaçakçılık kanununa göre ekenomik suça hapis cezası öngörülmemektedir. Ekonomik suç işleyen kişi para cezasına çarptırılmaktadır. Trilyonlarca liralık akaryakıt kaçakçılığı yapan kişileri yeni kanun cesaretlendirmektedir.
Akaryakıt kaçakçılığı ile sağlanan kazancın çeşitli güçler tarafından paylaşıldığı bir gerçektir. PKK''nın da bu ticaretten pay aldığı görülmüştür.
Diğer kuruluşlarda son zamanlarda artarak ortaya çıkan tehlikeli bir eğilim gözlenmektedir. Bu da kurumların kaçak akaryakıt soruşturmalarından kaçmasıdır. Bu kurumların yöneticilerinin kurum içi soruşturmalardaki tarafsızlığı ise kuşku yaratmaktadır.Yapılan soruşturmalarda üst düzey devlet görevlilerinin varlığı düşündürücüdür.
(Akşam)
Güncellenme Tarihi : 17.3.2016 11:51
