Gündem
  • 31.7.2009 00:00

SOYADI KANUNU ANAYASA MAHKEMESİ'NDE...

Mardin'in Midyat ilçesinde yaşayan Süryaniler 'Süryanice' soyadlarını kullanabilmek için avukatları aracılığıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.

Davayı esastan görüşecek olan Anayasa Mahkemesi'nin, Soyadı Kanunu'nun 3. maddesinin söz konusu ibareyi iptal etmesi halinde Süryanice, Ermenice ve Kürtçe soyadı kullanabilmek mümkün olabilecek.

Kendi dillerindeki soyadlarını kullanmak isteyen Süryaniler'in avukatı Rudi Sümer, Soyadı Kanunu'nun 3. maddesinde yer alan "...Yabancı ırk ve millet isimleriyle..." bölümünün Anayasa'nın eşitlikle ilgili 10. maddesindeki "Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir" düzenlemesine aykırı olduğunu öne sürerek Midyat Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.

Süryani avukat Rudi Sümer'in Anayasa'ya aykırılık iddiasını uygun bulan Midyat Asliye Hukuk Mahkemesi, Soyadı Kanunu'nun 3. maddesinin davayla ilgili kısmının Anayasa'nın eşitlikle ilgili 10. maddesindeki "Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir" düzenlemesine aykırı olduğu gerekçesiyle Türkçe kökenli olmayan soyadların kullanılmasını yasaklayan hükmünün iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Anayasa Mahkemesi, konuyla ilgili inceleyi tamamlayarak, davayı esastan görüşmeye karar verdi. Mahkemenin Soyadı Kanunu'nun 3. maddesinin söz konusu ibareyi iptal etmesi halinde başta Süryanice, Ermenice ve Kürtçe soyadı kullanabilmek mümkün olabilecek.

YÜKSEK MAHKEME ESASTAN GÖRÜŞECEK

Bu başvuru, soyadlarını değiştirmek isteyen diğer kişiler için de bir umut oldu. Soyadlarını değiştirmek isteyen Süryaniler'in açtığı davaların reddedilmesi sonrasında, müvekkillerin avukatı Rudi Sümer, taleplerine engel oluşturan yasanın ilgili bölümünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne götürülmesini talep etti.

İsviçre'de yaşayan Midyat kökenli ve Süryanice "güvenilir kişi" anlamına gelen, "Amno" soyadı almak isteyen N. Aktaş, 2005 yılında soyadını Türkiye'de kullanabilmek için Midyat Asliye Hukuk Mahkemesi'ne dava açtı. Mahkeme, davayı Soyadı Kanunu'nun 3. maddesini gerekçe göstererek reddetti. 2009 yılında "Ay" soyadını kullanan ve İsviçre'de oturan çifte vatandaşlığa sahip bir vatandaş Süryanice'de Tuma ailesi anlamına gelen "Bartuma" soyadını kullanmak istedi ve Midyat Asliye Hukuk Mahkemesi'ne isim tashihi davası açtı. Yargılama sürerken, avukat Rudi Sümer, Soyadı Kanunu'nun 3. maddesindeki "...Yabancı ırk ve millet isimleriyle..." ibarenin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Başvuruyu uygun bulan mahkeme, kanundaki yasağın Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olma ihtimaline binaen dosyayı Anayasa Mahkemesi'ne gönderdi. Anayasa Mahkemesi de yerel mahkemenin başvurusunun ilk incelemesini tamamladı. Yüksek Mahkeme, başvuruyu esastan görüşmeye karar verdi.

"SOYADI KANUNU GÜNÜMÜZÜN ŞARTLARINA UYGUN DEĞİL"

Süryani avukat Sümer, benzer davalarla sık karşılaştığını ve Soyadı Kanunu'ndaki yasal düzenleme nedeniyle reddedileceğini düşünen bir çok kişinin dava açamadığını ifade ederek, "Soyadı Kanunu günümüzün gereklerini karşılamayamıyor. Soyadı Kanunu, 3. maddesi düzenlenerek değiştirilmeli" dedi. Sümer, "1934 yılında çıkarılan ve 75 yıldır uygulanan Soyadı Kanununun 3. maddesi (Rütbe ve memuriyet, aşiret ve yabancı ırk ve millet isimleriyle umumi edeplere uygun olmayan veya iğrenç ve gülünç olan soyadları kullanılamaz) diyor. Mahkeme bu düzenlemeyi iptal ederse Süryanice, Ermenice ve Kürtçe gibi farklı etnik kimlik sahibi kişilerin istediği soyadı kullanmasının önünde engel kalmayacak. Ancak mahkeme iptal kararı verirse doğabilecek hukuk boşluğu karşısında TBMM'nin yasal düzenleme yaparak (kamu düzenini ve Türkçe'nin grametikal yapısına aykırı olan soyadları kullanılamaz) şeklinde yasal bir düzenleme yapması gerekebilir" dedi.

İLGİLİ HABERLER