66 milyon yıl öncesinden günümüze uyarı: Yağışlar artık neden daha şiddetli!

Araştırmacılar, yaklaşık 66 milyon yıl önce yaşanan aşırı ısınma dönemini inceleyerek küresel sıcaklık artışının yağışları nasıl düzensizleştirdiğini ortaya koydu. ABD'de yapılan çalışma, günümüzde kuraklık ve ani sel risklerinin aynı anda artabileceğini gösterdi.

Dünya’nın derin jeolojik geçmişi, araştırmacılara gezegenin günümüzdeki ısınma seyrinde nelerle karşılaşabileceğine dair önemli ipuçları sunuyor. Bu araştırmaların merkezinde yer alan yaklaşık 66 milyon yıl önce başlayan Paleojen Dönemi, bugünden çok daha yüksek karbon dioksit seviyelerine ve küresel sıcaklıklara sahipti.

Nature Geoscience adlı dergide yayımlanan çalışma, iklim bilimcilerindünyanın geçmişine odalanarak aşırı sıcaklığın yağış düzenini nasıl değiştirdiğini inceliyor. ABD’de yer alan Utah Üniversitesi ve Colorado School of Mines araştırmacılarının yürüttüğü bu çalışma, yıllık toplam yağış miktarından ziyade, yağmurun ne zaman yağdığı ve kuraklıkların ne sıklıkla yaşandığı sorusuna odaklanarak çarpıcı sonuçlara ulaştı.

AŞIRI ISINMA DÜZENSİZLİĞİ GETİRDİ

Paleojen Dönemi, özellikle Paleosen Eosen Termal Maksimum (PETM) adı verilen ve sıcaklıkların modern sanayi öncesi dönemin 18 santigrat derece üzerine çıktığı büyük bir olayla doruğa ulaşmıştı. Bazı uzmanlar bu dönemi, gelecekteki aşırı iklim koşullarının bir önizlemesi olarak görüyor.

Utah Üniversitesi atmosfer bilimleri profesörü Thomas Reichler, geleneksel olarak ısınmanın ıslak yerleri daha ıslak, kuru yerleri daha kuru yapacağına inanıldığını belirterek, "Çalışmamız, orta enlem bölgelerinin bile kuraklaşma eğilimi gösterdiği anlamında biraz şaşırtıcı oldu" ifadelerini kullandı.

Reichler sözlerine şöyle devam etti: “Çalışmanın kilit bulgusu, zamanlama ile ilgili. Aşırı ısınma sırasında yağışlar düzensizleşti. Uzun süren kurak dönemleri, kısa ama şiddetli sağanak yağış patlamaları takip etti. Bu desen, düzenli mevsimsel yağışlardan ziyade, güçlü muson sistemlerini andırıyor.”

KURAKLIKLAR KISA YAĞIŞ MEVSİMİNDEN KAYNAKLANDI

Reichler, bulguların kurak koşulların genellikle toplam yağış miktarının azalmasından değil, yağışlı mevsimlerin kısalmasından kaynaklandığını gösterdiğini açıkladıç. Yağmur, şiddetli patlamalar halinde geldi ve ardından uzun su boşlukları bıraktı.

Reichler, "Eğer güçlü bir muson iklimindeki gibi nispeten uzun kurak dönemler ve bunların arasında çok ıslak dönemler varsa, koşullar birçok bitki türü için elverişsiz hale gelir. Nehir yataklarının yapısını incelemenin de bu durumu doğruladığı görülüyor; şiddetli taşkınlar, sürekli hafif yağmurdan farklı bir nehir yatağı şekillendiriyor” ifadelerini kullandı.

Bu bulgular, modern iklim bilimi için büyük önem taşıyor. Mevcut iklim modelleri sıklıkla yıllık ortalamalara odaklanıyor. Ancak bu araştırma, ortalamaların tehlikeli aşırı uçları (kuraklık ve sel) gizleyebileceğini ortaya koyuyor. Paleoklim simulasyonlarıyla yapılan karşılaştırmalar, modern modellerin aşırı sıcaklık altında yağışın ne kadar düzensiz hale geleceğini hafife alabileceğini gösteriyor.

Reichler, sonuçların belirsizlik taşıdığını kabul etmekle birlikte, "Dünya’nın eski iklimine bakmak önemli bir ders veriyor: Isınan bir dünyada, toplam yağış miktarından çok güvenilir yağış daha önemli olabilir" dedi.