DİYABET, GEBELİĞE ENGEL DEĞİL...

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Lemi Ergin İbrahimoğlu gebelik döneminde diyabetin anne adaylarına etkilerini anlattı.
Diyabetli bir kadının hamile kalmasında engel var mıdır?
Diyabetli bir kadının hamileliğini riskli bir gebelik olarak tanımlayıp, buna göre takip etmemiz gerekir. Eğer şeker kontrollerinin kötü olduğu bir dönemde gebelik meydana gelirse ve ilk sekiz haftada hiperglisemi devam ederse, bebeklerde doğumsal sakatlık oranı normale göre iki ile dört kat arasında artar.

YASAK YOK!
Diyabetli kadın hamile kalmadan önceneler yapmalıdır?
Diyabetli bir kadın, hamile kalmadan iki ay öncesinden itibaren kan şekerini kontrol altında tutmalı, folik asit alımına başlamalıdır. Hamilelik döneminde de beslenmesine dikkat ederse, sağlıklı bebek dünyaya getirmesinde herhangi bir sorun olmaz.
Hamilelikte insülin kullanımına devam edilir mi?
Hamilelikte insülin kullanımı tabii ki devam eder. Gebelikte ve diyabetin tüm tiplerinde insülin en güvenli ilaç olduğu unutulmamalıdır.
Diyabetli bir hamileye neler yasak?
Diyabetli bir gebeye özellikle yasak olan bir şey yok. Normal gebelere neler yasaksa onlara da aynıları yasaktır. Sadece karbonhidrat diyetinin ayarlanması açısından diyetine dikkat edilmesi gerekir. Kalori alımına dikkat edilmeli ve glisemik indeksi yüksek yiyeceklerden mümkünse kaçınılmalıdır.
Diyabetli hamile tatlı aş ererse ne yapmalı?
Diyabetli bir kadının tatlı aş ermesi genellikle insülin seviyeleri ve dolayısı ile hipoglisemik ataklarla ilgilidir. Karbonhidrat ve glikoz (dolayısı ile tatlı) alması diyet uzmanı ve diyabet uzmanının önerileri doğrultusunda mümkün olabilir.
Doğum şeklinin diyabete etkisi var mı? Sezaryen, normal doğumdan daha mı fazla risk taşır?
Diyabetin doğum şekli üzerinde bir etkisi var tabii. Ancak doğum şeklinin diyabet üzerinde etkisi sınırlı... Eğer normal doğum yapılıyorsa, 10-15 saat sürecek olan doğum süresinde kan şekeri çok sık (saatte bir) kontrol edilerek insülin dozları ile kan şekeri seviyeleri kontrol altında tutulmalıdır. Aksi takdirde stres, ağrı ve psişik travmalar nedeniyle hipoglisemi ve hiperglisemi atakları doğum süresi boyunca söz konusu olabilir. Bu da hem anneye hem de bebeğe zarar verebilir.

DİYABETLİ ANNE ADAYI EN ÇOK 12 KİLO ALMALI
Diyabetli bir hamile kaç kilo almalı?
Diyabetli bir kadın gebelikte her ideal gebelikte olduğu gibi en az 9, en fazla 12 kilo almalıdır. Ancak kilo alımında gebelik öncesi vücutkitle indeksi (VKİ) önemli ölçüde rol oynar. Yüksek vücut kitle endeksine sahip hastalar daha az kilo alarak gebeliği bitirmelidir.

ANNELER EMZİRİRKEN FAZLADAN 500 KALORİ ALMALI
Hamilelik şekeri devam eder mi? Doğumdan sonra geçer mi?
Hamilelik şekeri gelişen kadınların yüzde 85-90'ı gebelik sonrasında normale döner. Ancak yüzde 10- 15'lik orandaki grup Tip2 diyabet olarak hayatlarının geri kısmına devam eder.

BESLENME ÇOK ÖNEMLİ
Lohusalık döneminde diyabetli annenin dikkat etmesi gerekenler nelerdir? Diyabetli anne nasıl beslenmelidir?
Lohusalık döneminde plasenta atıldığı ve ürettiği hormonlar da devre dışı kaldığından kan şekerini artıran hormonlara karşı, insülin seviyelerinin azaltılması gerekir. Bu sayede, yani yeniden düzenlenen insülin seviyeleri ile hipoglisemi atakları önlenebilir. Bir de tabii her emziren anne gibi diyabetik annelerin beslenmesine dikkat etmesi gerekiyor. Bildiğiniz gibi emzirme döneminde annelerin günlük kalori ihtiyaçlarının yanı sıra 500 kalori fazladan almaları gerekir.

KAN ŞEKERİ NORMAL OLAN KIZDA ÂDET SORUN OLMAZ!
Diyabet, kız çocuklarının ergenlik dönemine girmelerinde sorun oluşturur mu?
Adolesan yaşlar dediğimiz 10-12 yaşları arası dönemde hormonları halen aktif hale gelmemiş olan kız çocuklarında temel hedef insülin tedavisiyle kandaki glikoz seviyesini mümkün olduğunca normal seviyede tutmaktır. Eğer kan şekeri seviyeleri, normal değerlerde tutulabilirse ergenlik dönemine sağlıklı bir şekilde girebilirler. Ancak yumurtalıklardan salgılanan kadınlık hormonları, kan şekeri düzeylerine zaman zaman etki edebilir. Böyle bir durumda mevcut insülin tedavisi yetersiz kalabilir ve hiperglisemi atakları oluşabilir. Kız çocuklarının yakından takibi önemlidir.
Diyabet genç kızların menstrasyon (âdet) dönemlerinde bir değişiklik yapar mı?
İnsülinin keşfinden önce 1900'lü yılların başında aşırı hiperglisemik durumlar beyin üst ve alt merkeziyle, yumurtalıklar ve rahim arasındaki hormonların koordinasyonlu çalışmalarını bloke edebildiğinden, genç kızların adet görmelerini engelliyordu. Buna bağlı olarak da hamile kalamıyorlardı. İnsülinin keşfi ile bu mümkün oldu. Sonuç olarak sağlıklı âdet görebilmeleri, diyabetli kızların kan şekerlerinin mümkün olduğunca normal seviyelerde olması ile ilişkili...

DEPRESYON VE ENFEKSİYON İNSÜLİN SEVİYESİNİ ETKİLER!
Tip1 diyabeti olan kızların evlenmelerinde bir engel var mı?
Günümüzde Tıp1 diyabetli kızların, düzenli insülin kullanmaları ile sağlanacak normal glikoz seviyeleri ile âdet görme ve gebe kalma sorunları sağlıklı genç kızlardan farklı olmayacaktır. Dolayısıyla aile kurup çocuk doğurma özellikleri normal insanlarla eş değerdedir ve evlenmelerinde de herhangi bir sakınca yoktur.

AZ AMA SIK YİYİN!
Tip2 diyabeti olan bir genç kızın yaşam tarzı nasıl olmalıdır?
Tip2 diyabetli kadınların dengeli, sık ve az yemek yemeyi bir yaşam tarzı haline getirmeli. Beslenme tarzını bilinçli ve bilimsel kurallara oturtmalı, spor ve düzenli egzersiz hayatlarının bir parçası olmalıdır. İnsülin kullanma saatlerini düzenli olarak takip etmeleri büyük önem taşır. Stres, enfeksiyon ve depresyon gibi durumlarda insülin seviyelerinde düzenleme gerekir.
İnsülin kullanmak ergenlik ve genç kızlık döneminde herhangi bir sorun yaratır mı?
İnsülin kullanmak ergenlik ve genç kızlık döneminde tüm sistemlerin normal çalışmasını düzenlemesi nedeniyle sorun yaratmaz, bilakis insülin diyabetliler için hayat kurtarıcıdır.

ŞEKER HASTASI HAMİLENİN TONTON BEBEK RİSKİ VARDIR
Diyabetli kadının bebeğinde herhangi bir sorun oluşma olasılığı var mı?
Diyabetik annelerin, çocuklarında doğumsal kalp ve merkezi sinir sistemi hastalıkları en sık görülen vakalardır. Normal bir kadında görülebilecek doğumsal anomali yüzde üç oranındayken, Tip1 diyabetli bir anne adayında bu oran yüzde 12 olabilir. Bu oranların normal sınırlara çekilmesi ancak kan şekerlerinin normal limitlerde seyretmesiyle mümkün olur. Riskli gebeleri kadın doğum uzmanı, diyabet uzmanı, diyetisyen ve yeni doğan çocuk uzmanından oluşan ekiplerin takip etmesi gerekir. Kan şekerinin ikinci ve üçüncü gebelik dönemlerinde de yüksek seyretmesi doğumsal sakatlıklar dışında iri bebek doğumu ya da erken doğuma neden olabilir. Normal doğumlarda, iri çocuklarda travma olasılığı artar. Ayrıca, doğum sonrasında rahmin gerilmesine bağlı olarak aşırı kan kaybı riski vardır. Bebek doğduktan sonra da sorun bitmez, diyabetik annenin çocuğunda doğum sonrası sarılık, kalsiyum eksikliği ve bunlara bağlı havale meydana gelebilir. Bu nedenle bu tür bebeklerin bakımı çocuk hekimleri tarafından yapılmalıdır.

(günaydın)