Karabağ'daki son savaş, birçok Ermeni asker asker ve sivili travma geçirdi. Savaş alınan yenilgi ve verilen kayıplar yüzünden çok sayıda Ermeni’nin aklını yitirdiği ortaya çıktı.
Ermenistan gazetesi Hetq, savaş sonrası oluşan travma yüzünden akıl hastanelerinde yer kalmadığını yazdı.
Azerbaycan'ın yeni silah kullanması ve genç ve deneyimsiz Ermeni askerlerinin seferberliği, eşi görülmemiş bir toplu sıkıntıya neden oldu.. Çatışmanın başlangıcında harekete geçen Fransa ve Ermenistan'dan tıbbi sağlık uzmanları da dahil olmak üzere 300'den fazla doktor, cerrah ve sağlık uzmanından oluşan bir kolektif olan Santé Arménie , Ermenistan'ın tekrar ayağa kalkmasına yardımcı olmaya çalışıyor.
Ermeni Psikanaliz Derneği Direktörü ve psikolog Artur Tonoyan, “Gördüklerimiz akıl sağlığı uzmanları için ilginç ama çok karmaşıktı. çünkü savaşla ilgili deneyime sahip değildik ve aynı zamanda yakın ölüm tehlikesiyle karşı karşıyaydık” diyor.
Dağlık Karabağ'daki tüm çatışma boyunca cephede çalıştı ve halen Dilijan'daki bir rehabilitasyon merkezinde askerlerle çalışıyor.
“Çok deneyimim var ve daha önce cezaevlerinde çalıştım. Ancak savaş travması başka bir şeydir. Bizi de etkileyecek kadar sert bir şey. Bazı psikologların ön saflardan ayrılmak zorunda kaldıklarını biliyorum çünkü bu onlar için çok zordu ”diyor Tonoyan.
Ermenistan'daki akıl sağlığı sektörü çatışmadan önce zaten zayıftı ve kesinlikle yeni bir savaşa hazır değildi.
Ülkede 176 psikiyatrist var ve psikolojik bakım düzenlenmediği için kimse kaç psikolog olduğunu bilmiyor.
Tonoyan, geçmişte Ermeni yetkililerin psikolojik yardımın önemini küçümsediğini, ancak bu kez yardımlarını isteyen hükümetin olduğunu söylüyor. Bununla birlikte, Ermeni Psikiyatri Derneği'ne göre, yetkililer savaştan sonra askerler ve siviller için akıl sağlığı tedavilerini mali olarak desteklemiyor.
"Dronlar işkenceciler gibidir. Son derece yoğun korku ve sıkıntıyı tetiklerler. Cephedeki askerlerle konuştuğumda bana çok şaşırmış ve neredeyse hayal kırıklığına uğramış bir şekilde Azerilerin savaşmaya gelmediğini, onları yok etmeye geldiklerini söylediler. Askerler arası savaş yoktu. İnsanlıktan çıkarıcıydı ve hiçbir savaş kuralına saygı gösterilmedi. İki ordu arasında bir savaş olmadığı hissi vardı. Asimetri o kadar önemliydi ki tam anlamıyla bir yıkımdı. Ve bu duygu son derece travmatik ”diyor psikolog.
Arsen Mekinian, “İnsanların, ülkenin bu travmayı atlatmasının elli yıl alabileceğini anlamaları gerekiyor. İki aşama var: savaşa yakalanan askerler ve siviller için acil psikolojik yardım ve ardından daha uzun ve sinsi Travma Sonrası stres bozukluğu (PTSD) ”dedi.
Lilit Mnatsakanyan, "Askerlerin yanı sıra siviller için kabuslarda güçlü bir artış oldu" diyor. Örneğin, birisi uyurken, acımasızlığı aktif olarak düşünemeyeceğini düşünüyorsunuz, ancak beyin aslında onu ön saflarda gibi hissettiriyor. O her zaman oradadır. "
Uzun bir süreç
Bu savaşın tetiklediği akıl sağlığı sorunlarının sonuçları uzun vadede ölçülecek. Çatışma sırasında toplu olarak yüksek düzeyde bir sıkıntı yaşandı ve bireysel olarak, yenilgiden sonra birçok şiddetli depresyon vakası vardı.
Alecian, “Azerbaycan tarafından açıkça bir strateji vardı” diyor. Zulüm videolarını ve fotoğraflarını da çektikleri ve bunları diasporadaki ailelere veya Ermenilere gönderdikleri gerçeği. Bu, diğer tarafın ruhunu etkilemek için bir stratejidir. "
Psikologlar yetersiz teçhizat ve imkanlarla hastalara yardımcı olmaya çılıştıklarını ancak akıl hastaneleri ve psikoloji kliniklerinde yer kalmadığından yakındılar.
