ABD ordusu, Irak'taki "Doğal Kararlılık Operasyonu"nun sona ermesiyle birlikte, Çarşamba günü Erbil Hava Üssü'nden birliklerinin ve teçhizatının çekilmesinin tamamlandığını açıkladı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) yaptığı açıklamada, bu adımın ABD-Irak ikili savunma ilişkisine yönelik planlı geçişin bir parçası olduğunu belirtti.
CENTCOM'un açıklamasına göre, IŞİD ile mücadele için oluşturulan koalisyon komutanlığı olan Birleşik Müşterek Görev Gücü-Doğal Kararlılık Operasyonu (CJTF-OIR) faaliyetlerine devam ediyor ancak karargahı artık Ürdün'de bulunuyor. Açıklamada, ABD güçlerinin Suriye'deki IŞİD karşıtı misyonuna koalisyon ortakları ve Suriye hükümetiyle birlikte devam edeceği belirtildi.
CENTCOM, CJTF-OIR'ın 2014 yılında kurulmasından bu yana Irak ve Suriye'de IŞİD'e karşı mücadelede ortak güçlere danışmanlık, yardım ve destek sağladığını belirtti.
Erbil ana merkezdi.
Yapılan açıklamaya göre, Irak'ın kuzeyinde bulunan Erbil Hava Üssü, CJTF-OIR'ın ana operasyonel merkezi olarak görev yaptı ve IŞİD karşıtı operasyonları destekleyen 1.500 Amerikalı ve koalisyon gücünün çoğuna ev sahipliği yaptı.
CENTCOM'un açıklamasına göre, Amerikan ve koalisyon güçleri geçen Ekim ayında federal Irak'tan ayrılmaya başladı ve bu geçiş süreci Eylül ayında Erbil Hava Üssü'nden personel ve ekipmanın çekilmesiyle sona erdi.
"İşiniz çok iyi yapıldı."
CENTCOM komutanı Amiral Brad Cooper, Irak'ta görev yapan on binlerce Amerikalı askeri personel, diplomat ve sivil personeli övdü.
Cooper, "Sizin azminiz, fedakarlığınız ve profesyonelliğiniz sayesinde IŞİD artık Irak'ın ulusal güvenliğine sistemik bir tehdit oluşturmuyor" dedi. Ayrıca, Peşmerge ve diğer Kürdistan Bölgesi güvenlik güçleri de dahil olmak üzere Irak güvenlik güçlerinin artık "anavatanlarına yönelik tehditleri tek taraflı olarak yönetme kapasitesine, liderliğine ve operasyonel bağımsızlığına" sahip olduğunu sözlerine ekledi.
Cooper, Irak'ın güvenliğinin sorumluluğu Irak hükümetine geçerken, bölge genelinde konuşlanmış ABD ve koalisyon güçlerinin ortaya çıkabilecek her türlü IŞİD tehdidine yanıt vermeye hazır durumda kalacağını söyledi.
"Teyakkuzda ve hazır durumda olmamız, ABD topraklarını korumak ve bölgesel güvenliği güçlendirmek için hayati önem taşıyor," dedi.
Bağdat, misyonun sonunu işaret ediyor.
Bu açıklama, Irak Başbakanı Ali Falih el-Zaidi'nin Bağdat'ta "Egemenlik Günü" kutlamaları kapsamında düzenlenen bir törende uluslararası koalisyonun IŞİD'e karşı misyonunun resmen sona erdiğini ilan etmesi ve Irak'ın artık kendi güvenliğinden tamamen sorumlu olduğunu söylemesiyle aynı güne denk geldi.
ABD güçleri nihayet Irak'tan çekiliyor. Peki bu, Irak'ın geleceği için ne anlama geliyor?
Amerikan güçleri Çarşamba günü Irak'taki son üslerinden çekildi ve bu durum, İran destekli Şii milisleri cesaretlendirebilecek ve yeniden canlanan IŞİD'e toparlanma fırsatı verebilecek bir güvenlik boşluğu endişelerini tetikledi.
Tahran ve müttefikleri tarafından bir zafer olarak kutlanan ayrılık, 2024 yılında Başkan Joe Biden döneminde kararlaştırılmış ve Donald Trump yönetimi tarafından, İran'a karşı savaş yürütülürken bile uygulanmıştır .
Bu ayrılık , ABD liderliğindeki güçlerin Saddam Hüseyin'i devirmesinden 23 yıl sonra gerçekleşti ve bu durum, IŞİD'in yükselişiyle sonuçlanan geniş çaplı bir karışıklığa yol açtı.
İran İslam Devrim Muhafızları, ABD birliklerinin komşu Irak'tan çekilmesiyle birlikte Amerikalıları Kongre'deki Trump müttefiklerini görevden uzaklaştırmak için oy kullanmaya çağırdı. Tahran, Irak diktatörünün düşüşünden bu yana vekalet ağları aracılığıyla Irak'ta yerleşmiş durumda.
ABD birliklerinin çekilmesi Iraklılar arasında genel olarak popüler olsa da, ABD tarafından eğitilen ve finanse edilen güvenlik güçlerinin, 20 yılı aşkın süren savaşta 4.500 Amerikan personelinin hayatını kaybettiği ülkeyi henüz koruyamayacağına dair endişeler devam ediyor.
Irak güvenlik güçlerine danışmanlık yapan Iraklı analist Jassim al-Bahadli, "Son yirmi yıldan çıkarılan ders şu ki, güvenlik boşlukları son derece tehlikeli olabilir" dedi.
2003'te ABD güçlerinin işgalinden sonra, ülke işgal altında kaldı, Şii liderliğindeki bir hükümet kuruldu ve yıllarca süren bir isyanla mücadele edildi; önce Saddam yandaşları, ardından El Kaide isyancıları tarafından başlatılan bu isyan, Irak'ı harap eden mezhepsel bir iç savaşa dönüştü. ABD güçleri 2011'in sonunda geri çekildi. Üç yıldan kısa bir süre sonra, milyonlarca insanı terörize eden Sünni militan grup IŞİD'i yenmek için Irak güçlerine yardım etmek üzere geri döndüler; bu savaş 2014-2017 yılları arasında sürdü.
"Irak Özgürlük Operasyonu"nda ölen Amerikalıların sayısı, 2021'de ABD'nin ani çekilmesiyle sona eren Afganistan'daki paralel savaşta ölenlerin yaklaşık iki katıydı.
Bu yıl İran'la yaşanan çatışmada, öldürülen 18 ABD askeri personelinden 7'si Irak'taydı; bunlardan sonuncusu, Temmuz ayında Erbil yakınlarındaki bir üste insansız hava aracının kontrollü patlatılması sırasında hayatını kaybeden bir ordu çavuşuydu.
İran ve müttefikleri kazanan taraf oldu.
Nihai amacının Amerikan güçlerini tüm Orta Doğu'dan çekmek olduğunu söyleyen İran, ABD'nin Irak'tan çekilmesini, bölgedeki müttefik silahlı gruplardan oluşan "direniş ekseni"nin bir zaferi olarak değerlendiriyor.
Bağdat merkezli siyasi analist Ahmed Yunus, "Daha da endişe verici olan, İran'ın doğrudan müdahalesi değil, Batı askeri varlığının yokluğunda İran'ın vekillerinin kendilerini giderek daha güçlü hissetme olasılığıdır. Bu gruplar, devlet politikalarının şekillenmesindeki rollerini genişletmeye ve kilit kurumlardaki varlıklarını pekiştirmeye çalışabilirler" dedi.
Hem federal hükümette hem de yarı özerk kuzey Kürt bölgesinde görev yapan bazı Iraklı güvenlik yetkilileri, ABD'nin çekilmesinin, yaklaşık on yıl önce kendi ilan ettikleri halifeliğin yenilgiye uğramasına rağmen uyuyan hücre ağını koruyan IŞİD savaşçılarına yeni bir canlanma riski taşıdığını söylüyor.
galeride resmi aç
Irak'ın başkenti Bağdat'ta bir sokakta meydana gelen araç patlamasının ardından olay yerinde bulunan Irak polisi ve ABD Ordusu askerleri, 12 Ekim 2003 ( Reuters ).
Militanlar en güçlü oldukları dönemde Irak'ın üçte birini işgal etmiş ve binlerce insanı katletmişti; bunların arasında eski bir ABD askeri üssünde kendilerini silahla vururken videoya çektikleri yüzlerce kişi de bulunuyordu.
ABD birlikleri, Irak güvenlik güçlerine IŞİD hareketleri, hava gözetimi ve keşif konularında kritik istihbarat sağlıyordu.
