İsviçre'de cuma günü gerçekleştirilecek olan tarihi imza töreninin adresi netleşti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in 107 günlük müzakerelerin ardından mutabakat zaptının elektronik ortamda onaylandığını duyurmasının ardından, resmi törenin Luzern yakınlarındaki Bürgenstock'ta yapılacağı kesinleşti.
ABD ve İran arasında 107 gün süren yoğun diplomatik trafiğin ardından varılan mutabakat zaptı elektronik ortamda onaylanırken, imza töreninin yapılacağı yer konusunda başlangıçta dile getirilen Cenevre seçeneği yerine resmi adres kesin olarak Luzern yakınlarındaki Bürgenstock bölgesi olarak belirlendi.
Beyaz Saray ulusal güvenlik kabinesinden yükselen sert itirazlara ve istihbarat kurumlarının şüphelerine rağmen geri adım atmayarak, 19 Haziran Cuma günü Bürgenstock'ta tarihi mutabakat zaptını imzalamakta kararlı.
ANLAŞMA SONRASI 60 GÜNLÜK KRİTİK VİRAJ
Bürgenstock'taki resmi imza töreninin tamamlanması, sürecin bittiği anlamına gelmiyor aksine taraflar için daha çetin bir diplomatik takvimi başlatıyor. Atılan imzaların ardından ABD ve İran, başta Tahran yönetiminin nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması ve denetlenmesi olmak üzere, bölgedeki kalıcı dengeleri belirleyecek kritik başlıklar üzerinde nihai karara varabilmek adına 60 günlük resmi bir müzakere sürecine girecek. Yeni süreç, geçici mutabakatın kalıcı bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyecek.
Mutabakatın önündeki en dinamit bölüm ise İsrail’in Lübnan’daki askeri işgali olarak görülüyor.
TRUMP'TAN "KELİME KELİME OKUYACAĞIM" MEYDAN OKUMASI
Kongre’deki Demokratlar, Beyaz Saray’ın müttefikleri ve kendi kabinesini dışlayarak yürüttüğü sürece bayrak açmıştı. Demokrat senatörler ve temsilciler, içeriği gizlenen bu mutabakatı "geçersiz sayacaklarını" ilan ederek Trump yönetimine yasal ve siyasi bir barikat kuracaklarını açıklamıştı.
Anlaşmanın arkasında duran Trump, Demokratların engelleme girişimlerine karşı mutabakatı doğrudan Kongre’ye göndereceğini duyurarak şunları aktardı
"Sadece mutabakat metnini yayınlamakla kalmayacağım, muhtemelen bir basın toplantısı yapacağım ve medyanın doğru şekilde haber yapması için kelime kelime okuyacağım. Çünkü bu çok önemli bir anlaşma."
TRUMP'IN KIRMIZI ÇİZGİSİ: "TEK KONU NÜKLEER SİLAH"
Metnin içeriğine yönelik eleştirileri ve diğer bölgesel pürüzleri "alakasız" olarak nitelendiren Trump," Mutabakat bir konu hakkındadır, o da İran'ın asla nükleer silaha sahip olmayacağıdır. Diğer konular, açıkçası, alakasızdır." dedi.
NETANYAHU'YA PEŞ PEŞE DARBE
Diğer yandan bölgesel güvenlik kaygılarını gerekçe gösteren İsrail yönetimi, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın tam içeriğinin ve nükleer faaliyetlere dair kritik maddelerin kendisiyle paylaşılmasını resmi olarak talep etti. Ancak Beyaz Saray, Ortadoğu'daki en yakın müttefikinin talebini doğrudan ve kesin bir dille geri çevirdi.
Ayrıca ABD askeri, anlaşmazlığı sona erdirmeyi amaçlayan ABD-İran çerçeve anlaşmasını takiben İsrail'in Ben Gurion Havaalanından yaklaşık %20'lik bir yakıt ikmal uçağını çekilmeye hazırlıyor.
ABD şu anda havaalanında 72 yakıt ikmal uçağına sahip ve bunlar park kapasitesinin yaklaşık yarısını kaplıyordu.
Yakıt ikmal uçaklarının tamamen İsrail topraklarından mı çıkarılacağı, yoksa geçici olarak İsrail Hava Kuvvetleri'ne ait askeri üslere mi kaydırılacağı belirsizliğini koruyor.
G7 ORTAKLARI METNİ GÖREMEDİ
Gizlilik duvarı sadece Ortadoğu ile de sınırlı kalmadı. Dünyanın en gelişmiş ekonomilerini bir araya getiren G7 ülkelerinden bazı üst düzey yetkililerin, cuma günü imzalanacak olan bu tarihi anlaşmanın tam metnini henüz görmediği öne sürüldü.
ABD, İRAN'IN KAÇAKÇILIK TAKTİKLERİYLE ABLUKAYI DELİYOR
İsviçre'de cuma günü atılacak imzalar öncesinde diplomatik satranç sürerken Washington'ın Hürmüz Boğazı'ndaki İran ablukasını aşmak için tarihin en riskli lojistik operasyonlarından birini de yürüttüğü ortaya çıktı.
Reuters'ın özel araştırmasına, uydu görüntülerine ve denizcilik verilerine göre ABD ordusu, mayıs ayından bu yana Körfez'den enerji ihracatının kesintisiz devam etmesini sağlamak amacıyla gizli gemiden gemiye (STS) petrol transferi operasyonlarını yönetiyor.
Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından fiilen kapatılmasıyla derinleşen enerji krizine çözüm arayan Trump yönetimi, dikkat çekici şekilde Tahran'ın yıllardır yaptırımları delmek için kullandığı yöntemlere başvurdu.
Birleşik Arap Emirlikleri'nin Fujairah kıyıları ile Umman'ın Sohar Limanı açıklarında yürütülen operasyonlarda şimdiye kadar en az 92 tanker görev aldı. Reuters'ın hesaplamalarına göre mayıs ayından bu yana yaklaşık 90 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü, açık denizde gerçekleştirilen transferlerle uluslararası piyasalara ulaştırıldı.
Operasyonun güvenliği için tankerlerin transponderlerini kapatarak ve geceleri ışıklarını kısarak kör uçuş gerçekleştirmesi, bölgede büyük çarpışma risklerini beraberinde getirirken, Bahreyn’deki ABD Donanması’na bağlı askeri ofis süreci havadan ve insansız deniz araçlarıyla anlık olarak izliyor.
NELER OLMUŞTU?
Israel Hayom gazetesi, geçen hafta Beyaz Saray'da gerçekleştirilen bir toplantıda İran'la mutabakatın imzalanmasına ilişkin nihai kararın verildiği ancak Trump yönetiminde İran politikasına ilişkin fikir ayrılığının olduğunu yazdı.
ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner'in başını çektiği ekip, İran yönetiminin kısa vadede devrilmeyeceğini değerlendirirken, Körfez ülkelerinin beklentileri doğrultusunda diplomatik bir uzlaşıya varılmasını savunuyor.
Savunma Bakanı Hegsegth ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio öncülüğündeki kanat ise uygulanan ekonomik baskının İran'ı çöküşün eşiğine getirdiğini, bu baskının artırılması durumunda Tahran yönetiminin devrileceğini değerlendiriyor.
