ABD'nin Kürt güçlerine sağladığı fonları kesmeyi değerlendirmesiyle birlikte Orta Doğu'daki istikrar konusunda endişeler artıyor.
Peşmerge güçleri yıllar boyunca IŞİD'le mücadelede ve özerk Kürdistan Bölgesi'nin güvenliğini sağlamada kilit rol oynamıştır. Ancak, onları yeniden yapılandırma çabaları planlandığı gibi ilerlememiştir.
17 Ocak 2026'da, Irak Kürdistan Bölgesi'ndeki dağlarda, İran sınırına 56 kilometre uzaklıktaki üslerinden birinin yakınında, İran Kürdistan Demokrat Partisi'ne (PDKI) bağlı genç erkek ve kadın Peşmergelerden oluşan bir grup.
BBC'nin haberine göre, Trump yönetimi, Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin silahlı kuvvetleri olan Peşmerge'ye sağlanan fonları kesmeyi planlıyor. Haberde, Peşmerge'nin "ABD'nin IŞİD'i yenmesine yardımcı olan ve şu anda İran'dan ağır saldırılarla karşı karşıya olan önemli bir Ortadoğu müttefiki" olduğu belirtildi.
Kürt medyası Rudaw, Washington'un Peşmerge güçlerine fon kesintisi planından bahsetmediğini belirtti.
ABD'nin Peşmerge güçlerine sağladığı fonları azaltmasıyla ilgili tartışmalar ve endişeler yıllardır önemli konular arasında yer alıyor. Peşmerge güçleri, yıllar boyunca IŞİD'le mücadelede ve özerk Kürdistan Bölgesi'nin güvenliğini sağlamada kilit rol oynadı. Ancak, onları yeniden yapılandırma çabaları planlandığı gibi ilerlemedi. Ayrıca, ABD 30 Eylül'de Irak'tan çekiliyor.
Biraz tarihçe, söz konusu sorunları açıklamaya yardımcı olur.
Kürt Peşmergeleri, son on yılda Orta Doğu'da önemli bir askeri güç olmuştur. Peşmergelerin kökeni, yirminci yüzyıldaki Kürt ulusal hareketine dayanmaktadır. 1991 Körfez Savaşı'ndan sonra Irak Kürdistan Bölgesi'nin kurulmasıyla Peşmergeler, bölgenin resmi güvenlik gücü haline geldi. Ancak, bu güç iki baskın Kürt siyasi partisi arasında bölünmüş kaldı: Askeri yapılanması 80. Tümen (veya Birim) olarak bilinen Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ve güçleri 70. Tümen (veya Birim) olarak örgütlenen Kürdistan Yurtseverler Birliği (PUK). Bu bölünme, ortak tehditlere karşı işbirliğine rağmen komuta ve kontrolü karmaşıklaştırdı.
Irak'ın Erbil kenti yakınlarında 18 Ocak 2026'da eğitim sırasında PAK'a bağlı bir Kürt Peşmerge savaşçısı portre fotoğrafı için poz veriyor. (Fotoğraf: Ethan Swope/Getty Images)
Kürt güçlerinin IŞİD'in ilerleyişini durdurmasının ardından ABD askeri yardımını genişletti.
2014'te IŞİD'in yükselişi, Peşmerge güçlerinin hem güçlü yönlerini hem de karşılaştığı zorlukları ortaya koydu. Kürt güçleri, IŞİD'in ilerleyişini durdurmada, Erbil'i savunmada, yerinden edilmiş sivilleri korumada ve daha sonra Sincar, Kerkük ve Musul çevresindeki bölgelerin kurtarılması kampanyalarına katılmada belirleyici bir rol oynadı.
Reklamcılık
Savaş alanındaki performansları, Amerika Birleşik Devletleri ve Küresel Koalisyon'un askeri yardım, eğitim ve teçhizat programlarını önemli ölçüde genişletmesine yol açtı. 2014'ten önce güçleri yeniden yapılandırma çabası vardı. Amaç, onları parti bağlılığından uzaklaştırarak tarafsız bir Peşmerge bakanlığına doğru yönlendirmekti. IŞİD savaşı ve 2017 Kürdistan Bağımsızlık referandumu bu çabayı geciktirdi.
Uluslararası toplumun Peşmerge'yi destekleme çabalarının temel bileşenlerinden biri de Erbil'deki Kürdistan Eğitim Koordinasyon Merkezi (KTCC) olmuştur. Koalisyon ortakları tarafından "İçsel Kararlılık Operasyonu" sırasında kurulan KTCC, çok uluslu eğitim programlarını koordine etmiş, eğitimi standartlaştırmış ve Kürt birliklerinin profesyonelleşmesine yardımcı olmuştur. Koalisyon üyeleri, binlerce Peşmerge askerini piyade taktikleri, personel planlaması, liderlik, lojistik ve özel askeri beceriler konusunda eğitmiş ve aynı zamanda Peşmerge İşleri Bakanlığı'na daha geniş kapsamlı kurumsal reform konusunda danışmanlık yapmıştır.
Reklamcılık
Bölgeye yaptığım ziyaretlerde bunu bizzat gözlemledim. Eğitim meyvelerini veriyordu. Peşmerge Bakanlığı modernleşmeye çalışıyordu.
Ancak bölge birçok krizle karşı karşıya. Bağdat, bölgeyi ekonomik olarak zayıflatmaya çalıştı. İran ve İran destekli milislerden tehditler geldi. Türkiye de sınıra yakın bölgelerde faaliyet gösterdi. KDP ve PUK bölgesel parlamentoda anlaşamıyor. Yerel siyasi çekişmeler nedeniyle her şey askıda kaldı. Sonuç olarak, uluslararası destek bazen ya hafife alınıyor ya da tam potansiyeliyle kullanılmıyor.
BBC, "ABD Savunma Bakanlığı'nın, Irak'ın yarı özerk Kürdistan bölgesinin liderleriyle yaptığı son görüşmelerde, yönetimin Peşmerge'ye (Kürt güvenlik gücü) güvenlik yardımı sağlayan ve süresi dolmak üzere olan anlaşmayı yenilemeyi planlamadığını" bildirdiğini yazdı.
Finansman kesintisi İran'ı cesaretlendirebilir
Raporda, "Kürt yetkililer, fon kesintisinin bir güç boşluğu yaratacağından ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Tahran'la savaşı başlatmasından bu yana Irak Kürdistan'ına yüzlerce füze ve insansız hava aracı gönderen İran'ı cesaretlendireceğinden endişe duyuyor " deniliyor. Amerikan Üniversitesi'ndeki Küresel Kürt Barış Girişimi'nin direktörü Yerevan Saeed, BBC'ye verdiği demeçte, "ABD, Irak'ta ve daha geniş Ortadoğu'da Amerikalıların hedeflerine ulaşmasına yardımcı olmak için çok fazla kan döken Kürtleri dışlayacak... Kürtler bu kadar savunmasız bırakılırsa, bu İran, Çin ve Rusya için büyük bir zafer olacak" dedi.
Reklamcılık
Raporda ayrıca, Peşmerge güçlerinin Irak Kürdistan'ında yaklaşık 180.000 askeri bulunduğu ve "Pentagon'un IŞİD karşıtı programı aracılığıyla 2026 mali yılında silah, askeri eğitim ve maaşlar için 61 milyon dolar (45 milyon sterlin) aldıkları" belirtildi.
Böylesine büyük bir güç için bu çok fazla fon değil. Ancak ABD, bölgede birçok sorunla uğraşıyor. Gazze ve Lübnan'la ve İran'la olan savaşla ilgilenmeye çalışıyor.
BBC, "Pentagon'un Peşmerge'ye askeri yardım sağlayan ilk mutabakat zaptını 2016'da imzaladığını ve 2022'de yenilediğini" belirtiyor. Pentagon'un düşünce tarzına aşina bir kaynağa göre, ABD ile Kürdistan arasındaki güvenlik işbirliğine ilişkin nihai karar hala gözden geçiriliyor. Kaynaklar, ABD'nin asker çekilmesinden sonra hem Irak'ta hem de Irak Kürdistan'ında bir miktar güvenlik desteğini sürdürmenin yollarını değerlendirdiğini söyledi.
Reklamcılık
Kürt medya kuruluşu Rudaw'a göre, "BBC'nin ABD'nin Erbil'e anlaşmanın yenilenmeyeceğini söylediği yönündeki haberinin ardından, üç bilgili kaynak Cumartesi günü Rudaw'a, Washington'ın güvenlik anlaşmasının süresinin dolmasına yaklaşırken mali yardımı durdurma planlarını Kürdistan Bölgesi Peşmerge Bakanlığı'na resmi olarak bildirmediğini söyledi." Haberde, "yardımın sonlandırılmasıyla ilgili olarak, ABD Peşmerge Bakanlığı'na resmi olarak hiçbir şey söylemedi" ifadesi yer aldı; bakanlıktan üst düzey bir yetkili Cumartesi günü Rudaw muhabiri Soran Hüseyin'e bu bilgiyi verdi.
