AB üyesi 27 ülkenin 21'inde resmi para birimi olarak kullanılan avro, 1 Ocak 1999'da kaydi para olarak yürürlüğe girerken, 1 Ocak 2002'de banknot ve madeni para şeklinde günlük hayatta kullanılmaya başlanmıştı.
Mevcut durumda avroyu, Almanya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İrlanda, İspanya, İtalya, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Portekiz, Slovakya, Slovenya, Yunanistan ve Hırvatistan olmak üzere 21 AB üyesi kullanıyor.
"Avrupa Para Birimi", "ekü" ve "euro" olarak da adlandırılan avroyu 357 milyondan fazla kişi kullanıyor. ABD dolarının ardından dünyanın en önemli ikinci rezerv para birimi konumunda olan avro, uluslararası rezervlerin yaklaşık yüzde 20'sini oluşturuyor.
Avro para birimini kullanan AB üyesi ülkelere Avro Bölgesi adı veriliyor. Bu ülkelerin para politikası, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve üye ülkelerin merkez bankalarından oluşan Avro Sistemi tarafından idare ediliyor.
Frankfurt merkezli ECB'nin görevi, Avro Bölgesi'nde fiyat istikrarını sağlamak olarak tanımlanıyor. ECB aynı zamanda bankacılık sektörünü denetliyor, avro banknotlarını ihraç ediyor, ödeme sistemlerinin güvenliğini sağlıyor ve dijital avro çalışmalarını yürütüyor.
Tedavüldeki avrolar
Avro çeşitli renk ve boyuta sahip 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500 olmak üzere 7 farklı banknot, 1, 2, 5, 10, 20, 50 sent ile 1 ve 2 avro madeni para olarak tedavülde bulunuyor.
En yüksek değere sahip 500 avroluk banknotların basımı, terörün finansmanına ve kara para aklamaya karşı mücadele nedeniyle 2019 yılında durduruldu. Bu nedenle 500 avroluk banknot artık günlük yaşam ve alışverişte kullanılamıyor. Bu banknotlar sadece banka hesaplarına yatırılabiliyor.
Yeniden tasarım süreci
ECB, yaklaşık çeyrek asırdır kullanılan avro banknotlarını daha güvenli, sürdürülebilir ve Avrupalılar için daha kapsayıcı hale getirmek amacıyla yeniden tasarlıyor.
Dolaşıma giren ilk avro banknotlarının ardından, 2013-2019 yıllarında sahteciliğe karşı daha gelişmiş güvenlik özelliklerine sahip "Europa" serisi tedavüle çıkarıldı.
ECB'nin kamuoyunun görüşüne açtığı yeni tasarım önerileri ise avro banknotlarının üçüncü neslini oluşturacak. Bu kapsamda ECB, üçüncü nesil avro banknotları için hazırlanan 10 tasarım önerisini kamuoyunun görüşüne açtı.
ECB Yönetim Konseyi'nin halktan gelecek geri bildirimler ile uzman değerlendirmelerini dikkate alarak yıl sonunda nihai tasarımı seçmesi bekleniyor. Yeni banknotların birkaç yıllık hazırlık sürecinin ardından da tedavüle girmesi öngörülüyor.
ECB yeni seride gelişmiş güvenlik özellikleri, daha uzun kullanım ömrü sağlayacak malzemeler ve görme engelliler dahil herkes için daha erişilebilir unsurlar kullanmayı hedefliyor.
ECB verilerine göre, bugün dolaşımda toplam değeri 1,5 trilyon avroyu aşan 30 milyardan fazla avro banknotu bulunuyor. ECB Başkanı Christine Lagarde'a göre, avro banknotlarının tasarımı Avrupa bütünleşmesini simgeliyor. Banknotlar üzerindeki pencere, kapı ve köprü figürleri, Avrupa halkları arasındaki açıklığı ve işbirliğini temsil ediyor.
Avro banknotlarının Avrupa'nın en somut ortak sembollerinden biri olduğuna dikkati çeken Lagarde, "20 yılın ardından banknotlarımızın her yaştan ve farklı geçmişe sahip Avrupalılar için daha anlamlı hale gelmesinin zamanı geldi." değerlendirmesinde bulunmuştu.
Güvenlik ve sahtecilikle mücadele ön planda
ECB, yeni banknot serisinin hazırlanmasındaki temel gerekçenin sahteciliğe karşı korumayı güçlendirmek olduğunu belirtiyor.
Yeni seri daha gelişmiş güvenlik teknolojileriyle donatılacak, daha dayanıklı olacak, çevresel etkisi ile üretim maliyetleri azaltılacak. Banknotlara yeni güvenlik teknolojileri eklenecek, sahte banknot üretimi daha da zorlaştırılacak ve banknotların doğrulanması kolaylaşacak.
Mevcut banknotlar yeni seri tedavüle girdikten sonra da uzun süre dolaşımda kalacak. Eski banknotlar yasal ödeme aracı olmayı sürdürecek ve değerlerini kaybetmeyecek.
Yeni seride 5, 10, 20, 50, 100 ve 200 avroluk kupürlerin korunması planlanıyor. Yeni tasarımların dolaşıma girmesiyle birlikte Avrupa'da her gün kullanılan milyarlarca banknotun önümüzdeki yıllarda kademeli olarak değiştirilmesi öngörülüyor.
Öte yandan avro banknotlarının yeniden tasarlanmasının para politikasını veya avronun değerini etkilemesi beklenmiyor.
Yeni banknotların eski seriyle birlikte uzun süre dolaşımda kalması planlandığından, piyasada ani bir geçiş öngörülmüyor. ECB, dijital avro projesini yürütürken aynı zamanda nakde yatırım yapmış oluyor. Bu da piyasalara nakdin daha uzun yıllar sistemin parçası olmaya devam edeceği mesajını veriyor.
