Türkiye Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Türkiye'nin merkezindeki Hitit İmparatorluğu'nun eski başkenti Hattuşa'da bulunan bir çivi yazısı tablet parçasının Kadeş Barış Antlaşması'nın bir kopyası olduğunun tespit edildiğini söyledi.
Arkeologlar, Akkad çivi yazısı tabletlerinde ve Mısır tapınak duvarlarındaki hiyerogliflerde korunmuş antlaşma parçalarını kapsamlı bir şekilde belgelediler, ancak yeni keşfedilen parça, yazıtından 3200 yıl sonra yankı uyandıran bir mesaj sunuyor.
Bakanlığın açıklamasına göre, antik kentin bir bölgesi olan Büyükkale'de yapılan kazılar sırasında bulunan parça, bir ülkeden kaçıp diğerine sığınan insanlarla ilgili hükümlerden satırlar içeriyor.
Ersoy, sosyal medya paylaşımında, "Anadolu topraklarında binlerce yıl öncesine dayanan barış izlerine rastladık. Çorum'un Hattuşa ilçesindeki Büyükkale'de yapılan kazılarda bulunan çivi yazılı bir tablet parçasının Kadeş Barış Antlaşması'nın bir kopyası olduğu bilimsel incelemelerle belirlendi" dedi.
"Yeni parça, bir ülkeden kaçtıktan sonra başka bir ülkeye sığınan kişilerin muamelesini düzenleyen anlaşmanın hükümlerinden satırlar içeriyor," dedi.
Ersoy, yeni tespit edilen parçanın okunabilir bölümlerinde, Mısır ve eski Hitit krallığı Hatti topraklarından kaçan insanlara dair referansların yanı sıra evlerin yıkımına ilişkin hükümlerin de yer aldığını söyledi.
21 Eylül Dünya Barış Günü'nde duyurulan bu keşfin, Anadolu'nun barış ve diplomasi tarihindeki uzun soluklu rolünü gösterdiğini söyledi.
Ersoy, "İnsanların evlerinin yıkılmasına ilişkin açıklamalar, binlerce yıl öncesinden günümüze uzanan güçlü bir mesaj taşıyor" dedi.
Ersoy paylaşımında Filistin'deki duruma da değinerek, kadim mirasın insanlara insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğunu hatırlattığını söyledi.
"Başta Filistinli kardeşlerimiz olmak üzere tüm insanların güven, barış ve huzur içinde yaşayabileceği bir gelecek diliyoruz," dedi.
Bakanlığın açıklamasına göre, tablet parçası Büyükkale'deki E Binası yakınlarında yapılan arkeolojik kazılar sırasında bulundu.
Parçanın bir tarafı günümüze kadar ulaşmış ve yaklaşık bir yıl boyunca detaylı bilimsel incelemeye tabi tutulmuştur.
Araştırmacılar, bunun Hitit Kralı III. Hattusili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması'nın nüshalarından biri olduğunu belirledi.
Bu antlaşma, MÖ 13. yüzyılda gerçekleşen Kadeş Savaşı'nın ardından Hitit ve Mısır krallıkları arasındaki çatışmanın sona ermesiyle geniş ölçüde ilişkilendirilir. Bilinen en eski yazılı barış anlaşmalarından biri olarak kabul edilir.
Yeni tespit edilen parça, antlaşmanın 12 ila 20. maddelerinde yer alan ve iki ülkeden birinden kaçarak diğerine sığınan kişilerin muamelesine ilişkin hükümlerden satırlar içermektedir.
Günümüze ulaşan metin parçalı ve eksiktir, ancak okunabilir bölümlerinde Mısır ve Hatti'den kaçan insanlardan bahsedilmekte ve evlerin yıkımdan korunmasına dair referanslar bulunmaktadır.
Kadeş Barış Antlaşması'nın Mısır versiyonu Mısır'daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle yazılmışken, Akkadca versiyonunu içeren kil tablet parçaları ise 1906 ile 1912 yılları arasında Hattuşa'da yapılan ilk kazılar sırasında keşfedilmiştir.
Çorum ilinde, günümüz Boğazkale kasabası yakınlarında bulunan Hattuşa, MÖ ikinci binyılda Anadolu'da ve daha geniş bölgede önemli bir güç haline gelen Hitit İmparatorluğu'nun başkentiydi. Arkeolojik alan 1986 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne eklendi.
Anlaşmanın daha önce bulunan parçaları İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Vorderasiatisches Müzesi ve St. Petersburg Devlet Hermitage Müzesi koleksiyonlarında bulunmaktadır.
Yeni keşfedilen parçanın, Hattuşa'da bulunan antlaşmanın kil tablet kopyalarının yeniden oluşturulması çalışmalarına katkıda bulunması bekleniyor.
Büyükkale'deki kazılar devam ediyor ve araştırmacılar antlaşmanın kayıp parçalarını bulmayı umuyor.
