Hükümetin son erken tahliye programı kapsamında serbest bırakılan mahkumların hızla yeniden cezaevine döndüğü, cezaevi müdürleri tarafından BBC'ye açıklandı. Aşırı kalabalığı hafifletmek amacıyla 2024'te başlatılan programla salıverilen aynı mahkumların, tahliye koşullarını ihlal etme veya yeniden suç işleme gibi nedenlerle geri geldiği belirtiliyor.
Midlands'deki bir cezaevi müdürü, durumu bir "döner kapı" olarak nitelendirerek şu ifadeleri kullandı:
"Beni strese sokan şey bu sirkülasyon."
Bu gelişmeler, Polis Memuru Andrew Harper'ın katillerinin de tahliye edilebilecekler arasında yer almasının yarattığı kamuoyu tepkisinin ardından geldi. Başbakan Andy Burnham, Ekim'de başlayacak olan bir sonraki erken tahliye programında yapılan değişiklikleri duyurdu. Pazar günü BBC'ye konuşan Burnham, yasadışı öldürme suçundan hüküm giymiş kişilerin programdan hariç tutulacağını ve bu kapsamda katillerin serbest bırakılmayacağını teyit etti. Burnham, bu kararın "yüzlerce" kişinin daha hapishanede kalması anlamına geleceğini kabul etti. Bu durum, İngiltere ve Galler'deki cezaevlerinin %97'nin üzerinde bir doluluk oranıyla kritik bir noktada olduğu gerçeğini daha da önemli kılıyor.
"Sistem Durma Noktasına Gelecek"
İngiltere'nin kuzeyinde görev yapan başka bir cezaevi müdürü, aşırı kalabalık ve mahkumların geri çağrılması konusunda bir adım atılmazsa "ceza adaleti sisteminin durma noktasına geleceğini" ifade etti.
"Birini cezasının geri kalanını toplum içinde çekmesi için salıveriyorsunuz ve 'artık biraz yerim var' diye düşünüyorsunuz, fakat sonra tekrar geri geliyorlar ve bir kısır döngüye giriyorsunuz."
Bu yılın Mart ayı itibarıyla, 2024 erken tahliye programı kapsamında 70.000'den fazla kişi serbest bırakılmıştı. Ancak İngiltere ve Galler'deki cezaevlerinde halen yaklaşık 87.000 kişi bulunuyor ve geriye sadece 2.000'in biraz üzerinde yer kalmış durumda. Ceza mahkemelerindeki on binlerce davalık birikim göz önüne alındığında, cezaevi personeli bu kapasitenin yetersiz olduğunu dile getiriyor.
Mart 2026 ile biten yılda, bir kişinin tahliye koşullarını ihlal etmesi veya yeni risk endişeleri doğurması nedeniyle cezaevine geri gönderildiği 51.419 lisans geri çağırma vakası yaşandı. Bu sayı, bir önceki yılki 40.259 rakamına göre %28'lik bir artış gösteriyor.
Aşırı Kalabalığın Diğer Etkileri
Cezaevlerindeki aşırı doluluk krizinin bir diğer etkisi de, kuzey İngiltere'deki müdürlerden birine göre, kurum içi çete gerilimlerindeki artış oldu. Alan yetersizliği nedeniyle ülkenin farklı bölgelerinden gelen daha fazla insanın aynı tesise yerleştirilmesinin, bölgesel rekabet olasılığını artırdığı açıklandı.
Ayrıca, tek kişilik tasarlanmış hücrelerin iki mahkum için kullanılması da "ciddi sağlık ve güvenlik endişeleri" doğuruyor. Bir müdür, "Tek kişilik hücreler küçük ve içinde yemek için bir çalışma alanı ile açık bir tuvalet var... Yani çok dar bir alanda hem yemek yiyor hem de tuvalete gidiyorsunuz ve sonra oraya ikinci bir kişiyi koyuyorsunuz" dedi.
Hükümetin yabancı mahkumları sınır dışı ederek ve süresiz ceza alan bazı kişileri serbest bırakarak yer açma planları olsa da, bu adımların Ekim ayına kadar önemli bir kapasite artışı sağlaması beklenmiyor. Başbakan, 2019'da Berkshire'da bir dört tekerlekli motosiklet hırsızlığından kaçan üç genç tarafından bir araca takılarak sürüklenmesi sonucu hayatını kaybeden PC Harper'ın katillerinin erken tahliyesini engellemek için artan bir baskı altındaydı. Albert Bowers ve Jessie Cole adlı iki katilin erken tahliye için uygun olabileceği endişesi, bir milyondan fazla kişinin parmaklıklar ardında kalmaları için bir dilekçe imzalamasına yol açmıştı.
Yeni Ceza Yasası kapsamında, adam öldürme ve cinayet hükümlülerinin yanı sıra ciddi çocuk cinsel istismarcıları, tecavüzcüler ve istismarcılar da yeni program kapsamında erken tahliye için uygun olmayacak. Adalet Bakanı'nın Salı günü Parlamento'ya yapacağı bir açıklamada, kaç kişinin etkileneceği de dahil olmak üzere daha fazla ayrıntı vermesi bekleniyor.
Kuzey İngiltere'deki bir cezaevi müdürü için durum kritik seviyede. Kapasite sorunları nedeniyle bazı mahkumların serbest bırakılması gerektiğini, ancak bakanların daha geniş bakım sorunlarına da eğilmesi gerektiğini belirtti. "Binaları düzgün bir şekilde korusaydık cezaevi alanları yaratılabilirdi. Aşırı kalabalık krizi varken kullanamadığımız çok fazla hücremiz var ki bu çok saçma görünüyor," diye ekledi.
Cezaevi Müdürleri Derneği (PGA) Başkanı Tom Wheatley, BBC'ye verdiği demeçte, hiçbir müdürün hükümetin aşırı kalabalığı azaltma planları hakkında bilgilendirilmediğini söyledi. 2024 tarihli bir Ulusal Denetim Ofisi raporu, "mülkün kötü durumu nedeniyle önümüzdeki birkaç yıl boyunca cezaevlerinde kapasite riskinin devam edeceği" sonucuna vardı.
Adalet Bakanlığı sözcüsü ise şu açıklamayı yaptı: "Gözaltındaki mahkumların yedide birinden azı geri çağrılmış durumda ve bu, halkı güvende tutmak için hayati bir araçtır. Bu hükümet krizdeki cezaevlerini devraldı ama bunu düzeltiyoruz, 14.000 yeni yer inşa ediyoruz, şimdiye kadarki en büyük elektronik etiketleme genişlemesini başlatıyoruz ve mağdurlara faillerin katı lisans koşullarında söz hakkı veriyoruz."
