Beytüllahim, Batı Şeria —
Kudüs'te Hristiyanlar neredeyse her gün sözlü ve fiziksel saldırılara maruz kalırken, Isaac, Filistinli dindarların varlığının ve deneyimlerinin, Kutsal Toprakların Yahudilere iadesini destekleyen Amerikalı Evanjelistler için neredeyse görünmez olduğunu savunuyor.
"Gelin ve görün," diye çağırıyor Beytüllahim Barış ve Adalet Enstitüsü'nün direktörü İshak, işgal altındaki Batı Şeria'daki tamamen Hristiyan olan son kasabanın rahibi Beşar Fawadleh ve diğer din adamları.
Isaac, "Deneyimlerimiz gösteriyor ki, papazlar ve sıradan insanlar Filistin'e gelip surları, yerleşim yerlerini gördüklerinde, topraklarında hayatta kalmak için mücadele eden ailelerle görüştüklerinde gözleri açılıyor," dedi.
Isaac ve Fawadleh, modern İsrail devletini İncil kehanetlerinin gerçekleşmesi olarak gören ve Hristiyan Siyonizmi olarak bilinen geniş hareketin takipçisi olan Evanjeliklere ulaşmak istiyorlar.
Ancak onlar, bunun Filistinli Hristiyan topluluklarını göz ardı ettiğini ve komşuyu sevme Hristiyan ahlakına aykırı olduğunu savunuyorlar.
Isaac, “Teoloji bir silah haline getirildi,” dedi. “Bunlar, bugün ülkemizdeki varlığımıza yönelik en büyük tehdidi finanse eden ve destekleyen Hristiyanlar.”
Antik topluluklar yeni tehditler altında
Peder Munther Isaac, çocukken oyunlar oynadığı Beit Sahour çevresindeki arazinin büyük bir kısmının yerleşim yerleri için ele geçirildiğini söylüyor.
Scott McWhinnie/CNN
47 yaşındaki Isaac, Beytüllahim yakınlarındaki Hristiyan kasabası Beit Sahur'da doğdu. Çocukken oyun oynadığı toprakların büyük bir bölümüne Yahudi yerleşimleri yayılmış durumda ve artık Beytüllahim'deki evinden Kudüs'teki antik kiliselere, tapınaklara ve camilere birkaç kilometrelik mesafeyi yürüyerek gidemiyor. Batı Şeria'daki kasaba, İkinci İntifada sırasında intihar bombacılarının Kudüs'e kolayca ulaşmasını engellemek için inşa edilen ve 8 metre yüksekliğe ulaşan İsrail'in ayrılık duvarıyla çevrili.
İsrail, son bir yıldır Filistin topraklarında inşaat yapma desteğini artırıyor. Bu durum birçok Müslümanın yer değiştirmesine ve işgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te yaşayan yaklaşık 50.000 Hristiyanın daha da bölünmesine yol açtı.
Fawadleh, Yuhanna İncili'nde Efraim olarak bilinen Taybeh'ten son üç yılda 90'dan fazla kişinin ayrıldığını söyledi. Batı Şeria'daki son tamamen Hristiyan kasabasında şu anda yaklaşık 1200 kişi yaşıyor ve bu sayının daha da azalması tehdidi bulunuyor.
Fawadleh, cemaatinin zeytinliklerinden hasat almaktan korktuğunu söylerken, Roland Bassir ise Taybeh'in hemen dışındaki çimento fabrikasının neredeyse her gün yerleşimcilerin saldırısına uğradığını belirtti. "Eğer ayrılma fırsatım olursa, bu kasabada kalmak yerine ayrılırım, çünkü benim ve çocuklarımın geleceği yok," dedi.
Taybeh'deki Aziz George Kilisesi'nden görünen manzara, kasabanın dış mahallelerini ve uzaktaki yamaçta yerleşim yerlerinin inşasını içermektedir.
Scott McWhinnie/CNN
Roland Bassir, kendisinin ve çimento fabrikasının neredeyse her gün taciz ve saldırıya maruz kaldığını söylüyor.
Scott McWhinnie/CNN
Hristiyan liderleri endişelendiren şey, yerleşimin büyümesine yönelik ahlaki ve mali desteğin "Hristiyan Siyonizmi"ne bağlı birçok kişiden gelmesidir. Ocak ayında, Kudüs'teki Patrikler ve Kiliselerin başkanları, bunu "zararlı" bir ideoloji olarak nitelendiren bir bildiri yayınladılar.
Hristiyan Siyonistler, Kutsal Kitabın kendilerine, Mesih'in İkinci Gelişini, dünyanın sonunu ve Hristiyanlar için ebedi bir ahirete geçişi hızlandırmak için Kutsal Topraklarda yaşayan Yahudileri desteklemeleri gerektiğini söylediğini düşünürler.
İsrail yerleşimlerini destekleyen en önde gelen inanç merkezli kuruluşlar arasında, misyonlarında İncil ayetlerini öne çıkaran ABD merkezli Evanjelik gruplar Christians United for Israel (CUFI) ve Christian Friends of Israeli Communities (CFOIC) yer almaktadır.
CFOIC, işgal altındaki Batı Şeria'da, İncil'deki adlarıyla Yahudiye ve Samarya olarak adlandırdığı 80 İsrail "topluluğunu" desteklediğini söylüyor. Web sitesinde, destekçilerini "İncil'deki İsrail topluluklarının gelişmesi için cömertçe bağış yapmaya" çağırıyor.
CFOIC'in ABD ofisi direktörü Kimberly Troup, CNN'e verdiği demeçte, Beytüllahim'de bir papazla arkadaş olduğunu ve Filistinli Hristiyanların Beytüllahim'i İsrail'in eylemleri nedeniyle değil, Müslüman zulmü nedeniyle terk ettiklerini anladığını söyledi.
Ermeni Hristiyanlar, Kudüs'ün Eski Şehri sokaklarında yürüyüş yapıyor.
Scott McWhinnie/CNN
Bir e-postada şunları yazdı: “Hristiyan Siyonizmi, İncil'e dayanan ve biz Hristiyanlar olarak Tanrı'nın sözü olduğuna inandığımız İncil inançlarının otantik bir ifadesidir. Hristiyan Siyonist olmak, Tanrı'nın İsrail topraklarını Yahudi halkına verdiğine dair İncil'de belirtilen sözüne uymak anlamına gelir.”
Isaac, bunun sahadaki gerçek yaşamı göz önünde bulundurmadığını, söz konusu arazinin halihazırda Hristiyanlara ve Müslümanlara ev sahipliği yaptığını savunuyor.
Isaac, “Günümüzde yerleşimcilerin hayatımıza yönelik tehdidi göz önüne alındığında – Filistinli Hristiyanlar olarak hayatımıza yönelik gerçek bir tehdit – bu topraklardaki varlığımıza yönelik en büyük tehdidi finanse eden ve destekleyenler Hristiyanlardır,” dedi. “Bu, bir kez daha, onların planlarında yer almadığımızı gösteriyor. Bizi düşünmüyorlar. Bizi görmüyorlar.”
CUFI, e-posta yoluyla yaptığı açıklamada İsrail hükümetini desteklediğini belirtti ve Isaac'ın sorularına yanıt vermeyi reddetti.
Güneş Kudüs'ün üzerinden doğuyor.
Scott McWhinnie/CNN
Peder Munther Isaac, Bethlehem Noel Lutheran Kilisesi'nin içinde bir mum yakıp dua ediyor.
Scott McWhinnie/CNN
Isaac, ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee de dahil olmak üzere, kendisi de bir Baptist papazı olan Evanjelistlerin sanki MÖ 7. yüzyılda yaşıyorlarmış gibi davrandıklarını şaka yollu söylüyor.
CNN'e yaptığı açıklamada Huckabee, Isaac'ın eleştirilerini reddetti ve şahsen tanıdığı Filistinli Hristiyanların da Hristiyan Siyonistler olduğunu söyledi.
“Kimse Kutsal Topraklardaki Filistinli Hristiyanların deneyimlerini göz ardı etmiyor. Ancak Evanjelikler İncil'e, tamamına inanıyor,” diye devam etti Huckabee. “Bu, kendi önyargılarımıza ve arzularımıza uyan şeyleri seçip ayıkladığımız bir kafeterya değil. İncil'in Tanrı'nın Yahudilere verdiği vaatler hakkında açıkça söylediklerine inanmakta 'ırkçı' bir şey yok ve Yahudi inancı Hristiyan inancının temelidir. Umarım Rahip Isaac, Evanjeliklere katılarak Kutsal Yazıların otoritesine bağlı kalma çağrısında bulunur.”
Genç Evanjelistlerin farklı görüşleri var.
Taybeh'deki 5. yüzyıldan kalma Aziz George Kilisesi'nin içindeki bir türbe.
Scott McWhinnie/CNN
Isaac, sosyal medya aracılığıyla misyonerlik yapıyor, röportajlar veriyor ve Filistinli Hristiyanların varoluşu hakkında insanları bilgilendirmek amacıyla ABD'deki konferanslara katılıyor.
"Sanırım birçok Evanjelik bizim bakış açımıza ısınmaya başlıyor," dedi.
“Biz bu tartışmaya ‘İncil'i unutalım, siyaset konuşalım’ diyerek girmiyoruz. Bu bizim yaklaşımımız değil. Bizim yaklaşımımız, ‘İncil'i birlikte okuyalım,’ ama aynı zamanda Filistinli Hristiyanlarla birlikte okuyalım ve onu sahadaki gerçeklikle ilişkilendirelim.”
Geçtiğimiz yıl Isaac, "Christ in the Rubble" adlı kitabının tanıtım turu sırasında Amerika'nın en tanınmış Evanjelik kurumlarından biri olan Wheaton Koleji'nde bir konuşma yaptı. Ona göre, geleneksel olarak muhafazakar Evanjelik çevrelerden gelen davetler, genç Hristiyanların uzun süredir geçerli olan varsayımları sorgulamaya giderek daha istekli olduklarını gösteriyor.
Kamuoyu yoklamaları da bu değişimi yansıtıyor gibi görünüyor. Maryland Üniversitesi'nin 2025 tarihli bir araştırması, yaşlı Evanjelik Amerikalıların %51'inin Filistinlilerden ziyade İsraillilere daha fazla sempati duyduğunu, buna karşılık genç Evanjeliklerde bu oranın %24 olduğunu ortaya koydu.
Isaac'ı şu anda Ben Norquist de dahil olmak üzere bazı taraftarlar destekliyor. Norquist, Minnesota'da büyürken Hristiyan Siyonizmini meşru bir anlatı olarak kabul ettiğini ve kimlerin olumsuz etkilenebileceğini hiç düşünmediğini söyledi.
CNN'e verdiği demeçte, "Filistinliler benim için görünmezdi" diye hatırlayan bilim insanı, bakış açısının ancak 20'li yaşlarında Filistinlilerin hikayeleriyle ilgilenmeye başlaması ve sonunda Filistin topraklarındaki yükseköğretime odaklanan doktora çalışması için Kutsal Topraklara gitmesiyle değiştiğini söyledi.
“Benim için önemli olan şey şu ki, bu süreç beni bir anlamda daha az Hristiyan yapmadı. İnancımın temellerini asla sorgulamadım. Aksine, İsa'nın bizi her zaman çağırdığı şeyin daha gerçek bir versiyonunu keşfediyormuş gibi hissettim ve bugün bile aynı şekilde hissediyorum.”
Peder Bashar Fawadleh, Taybeh adlı Hristiyan kasabasını terk eden birçok cemaat üyesine şahit oldu.
Scott McWhinnie/CNN
Hem İshak hem de Fawadleh, Hristiyan olarak Kutsal Topraklarda özel bir rolleri olduğuna inanıyorlar.
Fawadleh herkesi ziyarete davet ediyor. "İsa'nın Vaftizci Yahya'nın iki öğrencisini davet ettiği gibi, gelin ve görün. Hikayelerimizi dinleyin," dedi.
Isaac, barışçıl çağrıya şu sözlerle katıldı: “Hristiyanlığın varlığını ve mesajını, her şeyin başladığı yerden sürdürme konusunda tarihin ağırlığını omuzlarımızda hissediyoruz ve bu mesaj komşuyu sevmek, adalet ve barış yapma mesajı olmalı.”
