Trump'ın İran'ın zaten abluka altında tuttuğu bir boğazı neden abluka altına almakla tehdit ettiği?
Başkan Donald Trump, İran'a koşulsuz olarak yeniden açılması gerektiğini defalarca söylediği hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı kapatmakla tehdit ediyor.
Trump, Pazar sabahı Truth Social'da yaptığı paylaşımda , "Dünyanın en iyisi olan Amerika Birleşik Devletleri Donanması, derhal geçerli olmak üzere, Hürmüz Boğazı'na girmeye veya çıkmaya çalışan tüm gemileri BLOKLAMA sürecine başlayacaktır" dedi . "Bir noktada, 'HERKESİN GİRİŞİNE, HERKESİN ÇIKIŞINA İZİN VERİLECEK' bir duruma ulaşacağız, ancak İran buna izin vermedi."
İran'ın boğazı petrol tankerlerinin trafiğine kapatma kararı, Orta Doğu ham petrolüne bağımlı bazı ülkelerde ciddi ekonomik hasara yol açtı ve ABD de dahil olmak üzere dünya genelinde fiyatların fırlamasına neden oldu
Peki Trump, yeniden açılmasını istediği boğazı neden abluka altına almak istesin ki?
Boğaz teknik olarak kapalı değil; İran, gemi başına 2 milyon dolara varan bir geçiş ücreti karşılığında bazı tankerlerin geçişine kademeli olarak izin veriyor. Ve en önemlisi, İran savaş boyunca kendi petrolünün bölgeye giriş ve çıkışına izin verdi: Veri ve analiz firması Kpler'e göre, İran Mart ayına kadar günde ortalama 1,85 milyon varil ham petrol ihraç etmeyi başardı; bu da önceki üç aya göre günde yaklaşık 100.000 varil daha fazla.
12 Nisan 2026'da Umman'ın Musandam eyaleti açıklarında, Hürmüz Boğazı'nda bir gemi.
Stringer/Reuters
Trump, boğazı kapatarak İran hükümeti ve askeri operasyonları için önemli bir finansman kaynağını kesebilir.
Bu, yönetimin kullanmaya yanaşmadığı bir kaldıraç: Boğazı abluka altına almak -İran petrolüne bile olsa- petrol fiyatlarının dünya çapında fırlamasına neden olabilir.
Bu nedenle ABD Donanması, İran tankerlerinin bölgeden geçmesine izin verdi. Şu anda bölgeden çıkan herhangi bir petrol, petrol fiyatlarını en azından bir nebze kontrol altında tutmaya yardımcı olabilir.
Nitekim, Amerika Birleşik Devletleri Mart ayında İran'a tankerlerde bekleyen petrolü satması için geçici bir lisans vermişti.
Amerika Birleşik Devletleri, on yıllardır İran petrolüne aralıklı olarak yaptırımlar uyguluyor ve Trump yönetimi, 2018'de İran nükleer anlaşmasından çekilmesinden bu yana ülkenin ham petrol satışlarını engelledi. Trump'ın geçen ay yaptırımları kaldırma kararı, büyük miktarda ham petrolün serbest kalmasını sağladı: ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne göre, bu miktar yaklaşık bir buçuk gün boyunca tüm dünyanın petrol ihtiyacını karşılamaya yetecek olan 140 milyon varil petrol serbest kaldı.
Çin'in Şanghay kentinin dışındaki bir petrokimya üretim tesisindeki petrol depolama tankları, 28 Haziran 2025. Çin, İran'ın günde yaklaşık 1,7 milyon varil olan petrol ihracatının yaklaşık %90'ını satın alıyor.
Bloomberg/Getty Images
Ancak yaptırımlara getirilen geçici, bir aylık muafiyetin görünümü zordu: Bu izin, İran'ın ABD ve müttefiklerine karşı yürüttüğü savaşı finanse etmek için yaptırım uygulanan petrolünü satmasına olanak sağladı. Ve İran, petrolünü uluslararası gösterge olan Brent ham petrol fiyatının birkaç dolar üzerinde bir primle satarak satışlardan büyük kar elde ediyordu.
Yükselen benzin fiyatlarına duyulan öfke, Trump yönetimini savaşı sonlandırmaya zorladı ve yüz milyonlarca varil petrolün serbest bırakılması belki de onlara biraz zaman kazandırdı. İran zaten petrol satıyordu, bu nedenle yaptırımların kaldırılması, petrol satışlarının İran'ın açık ara en büyük müşterisi olan Çin'e değil, Batı ülkelerine de açılmasını sağladı.
Yönetim, savaşını sürdürürken petrol fiyatlarını kontrol altında tutmak için kullanabileceği her türlü aracı denedi. Dünya çapında tarihi bir acil durum petrol rezervi serbest bırakma operasyonunu koordine etti ve Trump yönetimi geçen ay yüz milyonlarca varil Rus petrolüne yönelik yaptırımları kaldırdı.
Şimdi ise Trump, İran'la savaşı sona erdirmek için üzerindeki baskıyı en üst düzeye çıkarmak amacıyla petrol ve doğalgaz fiyatlarını daha da yükseltme riskini alıyor.
