Üzerinde basketbol yeleği olan genç bir adam denizden sendeleyerek çıktı ve bir İspanyol askerinin ayaklarının dibine yığıldı; yanında da Avrupa topraklarına ulaşmak için aynı derecede umutsuzluğa kapılmış, bitkin bir başka insanın cansız bedeni yatıyordu.
Ceuta'nın Playa El Tarajal plajına ilk ışıklar yeni vurmuştu ve şimdiye kadar, dalgaların hafifçe hışırdaması dışında her yer sessizdi. Kimse daha fazla göçmen beklemiyordu. Meğerse Cezayir'in Skikda liman kentinden 23 yaşındaki Sid Ahmed Dib ve kimliği bilinmeyen arkadaşı son göçmenlermiş.
Sid, sonunda bu İspanyol yerleşim bölgesine ulaşmış olmanın verdiği mutlulukla kumun üzerinde sırtüstü yatarken, ondan önce gelen binlerce genç erkeğin çoğu ters yöne gidiyor, evden kaçıp sonra da bundan vazgeçmiş yorgun ve aç çocuklar gibi sınırın ötesine, Fas'a geri dönüyordu.
Askerlerden biri Sid'e bir şişe su veriyor ve Sid başını geriye atarak, boğazındaki kas lifleri titreyerek suyu bir çırpıda içiyor. Şanslı bir adam. Ceuta'ya girmeye çalışırken ölen 67 kişiden çoğu ya boğuldu ya da sınır çitini tutan dalgakıran taşlarına tırmanmaya çalışırken ezildi.
Aniden kolunun kıvrımına doğru kontrolsüzce hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı. Bunun ezici bir rahatlamadan mı, yorgunluktan mı yoksa başka bir şeyden mi kaynaklandığı belli değildi. Kendini toparlayarak, Fas'ın Akdeniz kıyısındaki bu tuhaf küçük İspanyol toprak parçasına ulaşmak için en az dört saat yüzdüğünü söyledi. Yüzme sırasında şortunun içine sakladığı pasaportunu içeren mavi bir plastik poşet çıkardı.
"Cezayir pasaportum," diyor gururla, nemli sayfalarını karıştırırken. "Cezayir çok kötü, Fas'tan bile beter. Tunus'a girmeye çalıştım ."Önce Kazablanka'ya gittim, sonra da binlerce kişinin geleceğini duyunca buraya geldim. Avrupa'ya gitmek istiyorum. Belki Madrid ya da Paris.'
İspanya anakarası Cebelitarık Boğazı'nın karşısında sadece 24 kilometre uzaklıkta, bu yüzden Sid ve diğer göçmenlerin Ceuta'yı yeni bir hayata açılan kapı olarak görmelerinin nedenini anlamak kolay. Arkasında, adı da oldukça uygun olan Cafe Europe adlı boş bir ahşap sahil barı duruyor.
Basketbol forması giymiş bir göçmen, Fas'tan gelen mültecilerin kitlesel geçişinin ardından Ceuta'da yaşanan korku ortamında hayata tutunmaya çalışıyor.
Aşırı gerginlik ve aşırı kalabalık yaşanan Ceuta Geçici Göçmen Barınma Merkezi'nde (CETI) düzinelerce göçmen görülüyor.
Fas'tan İspanyol topraklarına karadan ve deniz yoluyla gerçekleşen kitlesel göçmen geçişlerinin ardından İspanyol askerleri bir göçmeni sorguluyor.
İspanyol askerleri askeri bir araçta otururken, yetkililer büyük bir göçmen grubunu İspanya'dan çıkarmak üzere sınıra kadar eşlik ediyor.
Göçmenler, İspanya'nın Kuzey Afrika'daki Ceuta yerleşim bölgesinden Fas-İspanya sınırındaki Fnideq kasabasına doğru ilerlerken, kırık bir çitten geçiyorlar.
Sid hikayesini anlatırken, Ceuta'nın korku içindeki İspanyol sakinleri süpermarketlerde panik halinde alışveriş yapıyor, ardından evlerine geri koşuyorlardı. Önceki iki günde 60.000'den fazla kişinin hayatını kaybetmesiyle şok geçiren halk,Göçmenler küçük şehirlerini istila etti, birçok kişi terk edilmiş hissediyor.
26 yaşındaki grafik tasarımcı Belen Picazo, "Göçmenler nüfusumuzun neredeyse iki katına çıkmasına neden oldu ve geleceğin ne getireceğini bilmiyoruz," dedi. "Eve gidiyoruz ve kendimizi eve kapatacağız."
Gözlerimin önünde daha fazla kaos yaşanırken, herhangi bir liberal ilericiye bu kadar rahatsız edici sahneleri gördükten sonra hâlâ açık sınırları savunmaya devam edip edemeyeceğini sormak isterim.
Göçmenlerin her sokak köşesinde, meydanlarda, caddelerde ve köprü alt geçitlerinde can sıkıntısıyla pusuya yatmış halde dolaşması ve yerli halkı evlerine kapanmaya zorlamasıyla, Ceuta bugün kimsenin ütopya hayaline uymuyor.
Gözleri yaşlı SidPek de tehditkar görünmüyordu. Ama buradaki huzursuzluğu hissetmek için çok uzağa gitmeye gerek yok.
Bazı göçmenler, kendilerine hizmet vermeye hazır olan az sayıdaki dükkanın önünde kuyruk oluşturuyor. Çoğu ise onların müşteri olmasını istemiyor.
Normalde cumartesi günleri şehir parkları ve plajları ailelerle ve oyun oynayan çocukların sesleriyle dolup taşar. Dün Ceuta'da polis, asker ve birkaç cesur İspanyol dışında görünen tek kişiler, görünüşe göre Afrika'nın dört bir yanından gelen göçmenlerdi. Elbette bazıları dost canlısıydı, ancak yerel halkın derin huzursuzluğu anlaşılabilir bir durumdu.
"Şehri ele geçirdiler," dedi bir polis memuru.'Etrafınıza bakın. Sanki Fas'taymışsınız gibi, çünkü bütün İspanyollar evlerinde.'
Binlerce kişi sınırı geçerken, İspanyol askerleri sahilde nefes almakta zorlanan göçmene yardım etmeye geliyor.
Sağlık görevlileri adamı sedyeye koyup sahilden götürürken ilk yardım uyguladılar.
İspanyol bir asker, benzeri görülmemiş insani yardım çalışmaları sürerken bir göçmeni bölgeden uzaklaştırıyor.
Doğruydu. Sayılar çok fazlaydı. Ve çöpler de öyle. Teneke kutular, şişeler, ambalajlar çimenlerin her yerini kaplamış gibiydi.
Yerel seslerin duyulduğu tek yer Mercadona süpermarketiydi. Sanki bir yerleşim bölgesinin içinde sadece İspanyolca konuşanların yaşadığı bir bölge gibiydi. Gün boyu önünde üç zırhlı personel taşıyıcı park halinde duruyordu ve göçmenlerin içeri girmesini engelliyordu.
16 yaşından büyük olmayan Faslı bir çocuk, uzaklaştırılırken polise "Heil Hitler" selamı vererek alay etti. İçeride, her kasanın önünde 50 kişilik kuyruk vardı.Kriz nedeniyle önceki iki gün boyunca kapılarını kapatan süpermarket, panik halinde alışveriş yapacak müşteri dalgalarına karşı kendini hazırladı.
Bayan Picazo, uzun kuyruklardan birinde, ağzına kadar dolu alışveriş arabasıyla anne babasıyla birlikteydi. Şu anda Madrid'de yaşıyor, ancak ilk göçmen akını sınırdan geçtikten sonra, şehir merkezinde yaşayan hemşire annesi ve mühendis babası için 'çok endişelendiği' için Ceuta'ya geri döndü.
Şöyle diyor: "Ailem için gerçekten çok korktum. Göçmenlik girişiminde hayatını kaybedenler için çok üzgünüm."Buraya gelmek için çok uğraştık ama hepimiz bundan sonra ne olacağından endişeliyiz. Her yerde korku var. Kim bizi suçlayabilir ki? Bu normal bir durum değil. Her yerde askerler olmasına rağmen insanlar korkuyor.
'Bunun böyle devam etmesine izin verilemez. Herkes gibi biz de olası bir duruma karşı su, yağ, her şeyi toplu olarak alıyoruz.'
Yakınlarda, torunuyla birlikte kuyrukta bekleyen yaşlı bir adam, İspanyol hükümetini 'bizi terk etmekle' eleştiriyordu.
İspanya'nın sosyalist başbakanı Pedro Sanchez'in bir milyondan fazla göçmene af çıkaran tartışmalı politikasına atıfta bulunarak, "Sanchez o afı başlattığında her şey ters gitti" diyor.
İspanya'nın Kuzey Afrika'daki yerleşim bölgesi Ceuta'da, göçmenler Ceuta-Fas sınırına götürülürken fotoğraf çektiriyor.
1 Ağustos'ta Ceuta'daki CETI kısa süreli göçmen merkezinin dışında bir kadın su içiyor.
Sanchez, bunun İspanya'yı etnik kökenleri ne olursa olsun herkes için yaşanabilir, mutlu bir yer haline getireceğini ısrarla savundu. Ancak eleştirmenleri, Nisan ayında başlatılan ancak daha sonra durdurulan bu planın Faslı göçmenleri cezbetmeye yardımcı olduğunu söylüyor.
Süpermarketten biraz daha yukarıda, bir göçmenin elinde çaldığı anlaşılan bir poşet yiyecekle caddenin karşısına doğru koştuğunu görüyoruz. Elinde cop tutan bir polis memuru onu kovalıyor. İkisi de gözden kayboluyor.
Avenida de Africa boyunca ilerlemeye devam ediyoruz. Düzinelerce genç Faslı adeta kuşatma altında gibi görünüyor.Coviran bakkalına doğru. Bu sefer kovalayan bir asker. Adamlar dağılırken, asker üçünün peşine düşüyor ve onlar da bir yan sokağa doğru koşuyorlar. Dün şehrin her yerinde bu kedi-fare oyunları tekrar tekrar yaşandı.
Sahilde ise askeri birlikler, diğer yüzücülerin kıyıya ulaşmasını engellemek için denize 500 yarda uzunluğunda yüzer bir bariyer yerleştirdi.
Bu olağanüstü krizin tetikleyicilerinden biri, İspanya Yüksek Mahkemesi'nin göçmenleri denizde durdurmayı zorlaştıran kararıydı; bu da göçmenlerin artık karada işlem görme olasılığının daha yüksek olduğu anlamına geliyor.Hemen geri döndüler. Sınırın 'açık' olduğunu duyuran sosyal medya mesajları Fas genelinde hızla yayıldı ve bu da akını daha da körükledi. Bu mesajların nereden kaynaklandığı ise hâlâ bir gizem.
Hatta insanların sınıra taşınması için otobüslerin ayarlandığı yönünde haberler bile vardı.
Görüştüğümüz birkaç kişiye göre, Fas polisi onlara 'İspanya'ya gitmeleri' yönünde çağrıda bulunmuş.
Nitekim, Rabat'ın sınıra doğru yaşanan bu akını organize ettiği veya en azından bunu önlemek için çok az şey yaptığı şüphesi vardı; zira ülke uzun zamandır Ceuta ve kardeş yerleşim bölgesindeki İspanyol varlığından rahatsızlık duyuyordu.Melilla'nın batısında, 140 mil uzaklıkta.
İspanyol askerleri tüfeklerle nöbet tutarken, göçmenler bir kapıdan geçirilerek götürülüyor.
İspanya'nın Ceuta kentinde, komşu Fas'tan giriş yapan göçmenler bir süpermarketin önünde kuyruk oluşturdu.
Dün, İspanya'nın muhalefetteki muhafazakar Halk Partisi'nin lideri Alberto Nunez Feijoo şehri ziyaret etti ve kitlesel göçmen akınını 'İspanyol topraklarının önceden planlanmış ve eşi benzeri görülmemiş bir işgali' olarak nitelendirdi.
16 yaşındaki oğluyla birlikte sınırı geçen bir kadın bize şunları söyledi: "Şüphesiz ki Fas hükümeti, her ne sebeple olursa olsun, bunun olmasına izin verdi. Muhtemelen İspanya'dan bir şeyin intikamını almak istiyor."
'Yorgun ve aç olduğumuz için ve kalacak yerimiz olmadığı için tekrar geri dönüyoruz. Sokaklarda köpek gibi uyuduk.'
Çırak aşçı olan oğlu işaret etti. Gözü morarmıştı. "Polis beni sebepsiz yere dövdü," diyor.
Bu arada Faslılardan sıkça duyulan bir ifade ise, sadece "arkadaşlarımız gidiyor diye" geldikleriydi; bu da İspanya'ya yaptıkları ziyaretin iyi düşünülmemiş olduğunu gösteriyordu. Bir kişi şöyle dedi: "Daha iyi karşılanacağımızı düşünmüştük ama hayal kırıklığına uğradık."
Bu kıyıların ötesinde siyasi bir tartışma sürüyordu. İspanya, bazı AB ülkelerinin bu göç akınına gösterdiği 'bencil, kutuplaştırıcı ve yasa dışı' tepkiyi kınadı.
İtalya ise durumdan memnun değildi. Başbakan Giorgia Meloni'nin yaşananları "sahneler" olarak nitelendirmesiyle, İtalya, AB'nin İspanya ile olan sınır ötesi serbest dolaşım anlaşması Schengen'i geçici olarak askıya aldı.'Şok edici'. Finlandiya ve Danimarka, İtalya'nın hamlesini desteklerken, Çek Başbakanı Andrej Babis, İspanya'nın Schengen üyeliğinin geçici olarak askıya alınmasını istedi.
AB genelindeki içişleri bakanları, konuyu Salı günü video konferans yoluyla görüşecekler.
Sayın Sanchez, 'dış sınırlarımızın güvenliğinin tüm üye devletlerin ortak sorumluluğu olduğunu yeniden teyit etmek' için acil bir toplantı çağrısında bulunmuştu.
AB'nin 27 ülkesinden 22'si de açık bir mektupta Ceuta'daki gelişmelerle ilgili 'ciddi endişeler' dile getirerek acil görüşmeler çağrısında bulundu.
AB, göçmenlerin geri dönüşünü överken ve İspanya'nın 'etkin kontrolü' yeniden sağlamasına yardımcı olmaktan bahsederken...Sınırı korumak ve daha fazla kontrolsüz geçişi önlemek gerektiği konusunda buradaki birçok kişi hâlâ ikna olmamış durumda.
Göçmenlerin geride bıraktığı çöp yığınından Ceuta plajlarını temizlemekle görevlendirilen altı temizlikçiden biri bize şunları söyledi: "Sanırım bunu son kez yapmıyorum."
Yakınlarda, bir asker, bir suçtan dolayı suçlu bulunan bir göçmeni zorla sınıra doğru götürüyor. Ardından şöyle diyor: "Son birkaç gün çok çılgın geçti, daha önce hiç böyle bir şey yaşamadım. Ama unutmayın, bu daha önce de oldu ve yine olacak."
