Türkiye Savunma Bakanı Yaşar Güler, Ankara'nın Mısır ile deniz sınırı belirleme anlaşması imzalamaya hazır olduğunu belirterek, bu teklifin Kahire'ye Yunanistan ile olası bir anlaşmaya kıyasla yaklaşık 15.000 kilometrekarelik bir alan kazandırabileceğini söyledi.
Güler Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Türkiye'nin Mısır'a teklifinin açık olduğunu belirterek, iki ülke arasında Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları konusunda bir anlaşmaya varılmasının Kahire'ye Atina ile olası bir anlaşmaya göre yaklaşık 15.000 kilometrekare daha büyük bir deniz alanı sağlayabileceğini açıkladı.
Türkiye'nin teklifi, ülkenin doğusundaki Libya Temsilciler Meclisi'nin, Türkiye ile Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında 2019'da imzalanan denizcilik anlaşmasını onaylamasının ardından hassas bir dönemde geldi. Bu durum, Doğu Akdeniz'deki deniz sınırlarının belirlenmesi ve kaynakların işletilmesi hakları konusundaki anlaşmazlığı bölgesel gerilimlerin ön saflarına taşıdı.
Kahire, Libya parlamentosunun Türkiye-Libya mutabakat zaptını onaylamasını kesin bir dille reddettiğini açıkladı ve bunun geçersiz olduğunu, Mısır için hiçbir hukuki sonuç doğurmadığını ve Mısır'ın münhasır ekonomik bölgesindeki ve kıta sahanlığındaki egemenlik haklarını ihlal ettiğini vurguladı.
Mısır Dışişleri Bakanlığı, Kahire'nin bakış açısına göre, söz konusu mutabakat zaptının uluslararası deniz hukuku ilkelerine ve 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin hükümlerine, özellikle de münhasır ekonomik bölgelerin ve kıta sahanlığının hakkaniyet ve adalet temelinde belirlenmesiyle ilgili hükümlerine aykırı olduğunu vurguladı.
Mısır'ın bu tutumu, Libya Temsilciler Meclisi'nin 20 Ekim'de, Türkiye ile Fayez el-Sarraj liderliğindeki Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında Kasım 2019'da imzalanan anlaşmayı onaylamasının ardından geldi. Anlaşma, özellikle belirlediği deniz bölgelerinin bölgedeki diğer ülkelerin deniz iddialarıyla örtüşmesi nedeniyle imzalandığı günden beri tartışmalı olmaya devam ediyor.
Doğu Libya'daki parlamentonun anlaşmayı onaylaması, daha önce anlaşmaya karşı çıkan doğu yetkilileri göz önüne alındığında önemli bir siyasi değişimi temsil ediyor. Türkiye, anlaşmanın karşılıklı hak ve çıkarları koruduğunu söylerken, Mısır, Yunanistan ve Kıbrıs ise anlaşmadaki düzenlemelerin denizcilik haklarını ihlal ettiğine inanıyor; bu da anlaşmazlığı Ankara ve Trablus arasındaki ikili bir anlaşmadan daha fazlası haline getiriyor.
Kriz, Doğu Akdeniz'in doğal gaz arama açısından umut vadeden bir bölge olması ve devletlere uluslararası hukuk uyarınca deniz kaynaklarını araştırma ve işletme hakları tanıyan münhasır ekonomik bölgelerin (MEB) sınırlandırılması konusundaki rekabetle bağlantılıdır. Bu nedenle, bu sınırlandırma çizgilerinde yapılacak herhangi bir değişiklik, enerji arama planları ve kıyı devletlerinin çıkarları üzerinde sonuçlar doğurabilir.
Mısır ve Yunanistan, Ağustos 2020'de Doğu Akdeniz'deki münhasır ekonomik bölgelerini belirlemek üzere bir anlaşma imzaladı; bu adıma Türkiye karşı çıktı. Ankara, yeni teklifini, Mısır'ın mevcut düzenlemelere bağlı kalmak veya Yunanistan ile ayrı bir anlaşma imzalamak yerine Türkiye ile bir anlaşmaya varmayı seçmesi durumunda elde edebileceğine inandığı deniz alanının büyüklüğüne bağladığı için, Güler'in karşılaştırmasının temelini bu anlaşma oluşturuyor.
Türkiye'nin açıklaması, Libya anlaşmasının yankılarını kontrol altına alma yönündeki diplomatik girişimlerle aynı zamana denk geldi. Mısır Dışişleri Bakanı Badr Abdel-Aty ve Türk mevkidaşı Hakan Fidan, Cuma günü İstanbul'da gerçekleştirdikleri diplomatik görüşmede denizcilik mutabakat zaptı konusundaki anlaşmazlığı ele aldılar. Abdel-Aty, Kahire'nin Libya'nın onayını reddettiğini teyit ederken, Fidan da Mısır'ın endişelerini anladığını ve iki ülke arasında devam eden istişarelerin önemini vurguladı.
Kaynak: RT
