Fas sınırından Sebte kentine 49 bin göçmenin akın etmesiyle Schengen sınırları kilitlenirken, İspanyol hükümet kaynakları Cebelitarık Boğazı üzerindeki dengeleri değiştirmeyi hedefleyen kaos planının arkasında iki ülkenin yer aldığını ileri sürdü.
Fas'ın Fenidek kıyılarından İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Sebte (Ceuta) kentine son 24 saatte 49 binden fazla düzensiz göçmenin akın etmesi, Avrupa Birliği içinde yeni bir diplomatik çatlağa yol açtı.
İspanya’nın orduyu bölgeye sevk edip olağanüstü tedbirler almasının ardından İtalya, İspanya ile Schengen Anlaşması’nı geçici olarak askıya alarak hava ve deniz yoluyla seyahat eden tüm yolculara pasaport kontrolü zorunluluğu getirdi.
İtalya İçişleri Bakanı Matteo Piantedosi başkanlığında toplanan Göç ve Sınır Güvenliği Analiz Komitesi kararıyla alınan kararı savunan İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, tedbirin vatandaşı korumak adına zorunlu olduğunu açıkladı. Fransa ile kara sınırlarında da polis kontrollerinin artırıldığını duyuran Roma yönetimi, İspanya'nın kaçak göçü yönetemediğini savundu.
SANCHEZ'DEN DERS NİTELİĞİNDE CEVAP!
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ise Schengen’in İspanya’ya kapatılması çağrılarına AB'nin son 5 yıllık düzensiz göç karnesini açıklayarak cevap verdi:
"Dayanışma isteğe bağlı olamaz. 2021-2026 yılları arasında İtalya üzerinden 478 bin, Batı Balkanlar'dan 340 bin, Yunanistan'dan 259 bin düzensiz göçmen Avrupa'ya girdi. İspanya'da ise bu sayı 234 bindir. Bölünmenin değil, güçlü bir AB inşa etmenin zamanıdır."
İspanya İçişleri Bakanlığı, hızlı sınır dışı mekanizmaları sayesinde Sebte'ye ulaşan 49 bin göçmenin 48 bin 300'ünün Fas'a iade edildiğini ve kentte yalnızca 2 bin civarında kişinin kaldığını bildirdi.
MADRİD'DEN İSRAİL VE ABD'YE "KAOS SANTRALI" SUÇLAMASI
Sebte'deki göç akınının arkasında derin jeopolitik hesapların ve "sert güç ekseni" operasyonlarının yer aldığı iddiaları diploması koridorlarını salladı. İsrail'in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon'un İspanya'yı hedef alarak "Bize vaaz vermeden önce Afrika'daki sömürge enklavlarını açıklayın" sözlerine, İspanya Ulaştırma Bakanı Oscar Puente "Görünüşe göre her şey giderek netleşiyor" yanıtını vererek krizi İsrail'in kışkırttığını ima etti.
İspanyol siyasi uzman Carolina Alonso ve gazeteci Jose Vizner, Gazze'deki soykırıma karşı dik duran Sanchez hükümetini zayıflatmak amacıyla İsrail, ABD’deki MAGA kanadı ve Avrupa'daki aşırı sağın ortaklaşa bir "kaos stratejisi" yürüttüğünü hatırlattı. Yair Netanyahu'nun geçmişte Sebte ve Melilla'daki ayrılıkçıları destekleyen paylaşımlarına ve ABD Kongresi'nin bu iki kentin İspanyol egemenliğini sorgulayan tasarılarına atıfta bulunuldu.
FAS POLİSİNDEN "SINIRA DOĞRU YÖNLENDİRME" İTİRAFI
The New York Times’a konuşan çok sayıda Faslı, doğrudan kendi emniyet güçleri tarafından İspanyol topraklarına geçmeye teşvik edildiklerini açıkça dile getirdi. 26 yaşındaki Youssef Alaoui, grupları perşembe günü sınıra yaklaştığı sırada Faslı polislerin kendilerini bizzat yönlendirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Sürekli 'O tarafa gidin, o tarafa gidin' diyerek yön gösteriyorlardı. Daha sonra deniz sınırını yüzerek geçtim; bu sırada suda çok sayıda cesetle karşılaştım."
CEBELİTARIK HESABI: İBRAHİM ANLAŞMALARI SEBTE'Yİ Mİ HEDEFLİYOR?
Arka plandaki tezgah, Aralık 2020’de Donald Trump’ın, Rabat’ın İbrahim Anlaşmaları’na katılımı karşılığında Batı Sahra üzerindeki Fas egemenliğini tanımasıyla başladı. İsrail’in Temmuz 2023’te bu hak iddiasını resmen onaylamasıyla üç başkent; istihbarat paylaşımı, ortak askeri planlama ve Fas topraklarında üretilen İsrail yapımı İHA ile hava savunma sistemlerini kapsayan bir "sert güç ekseni" inşa etti. Bu ittifakın ana hedefi ise Atlantik ile Akdeniz arasındaki en kritik geçiş noktası olan Cebelitarık Boğazı üzerindeki Avrupa hakimiyetini kırmak.
Grönland üzerinde Danimarka'ya baskı kuran, Panama Kanalı, Malakka ve Hürmüz boğazlarında kontrol peşinde koşan Washington yönetimi için Cebelitarık bariz bir ganimet niteliğinde. Sadece birkaç hafta önce İsrail medyası Ynet'te yer alan "dayanıklı bir Fas devletinin Boğaz geçidinde Amerikan ve İsrail çıkarlarına İspanya'dan daha iyi hizmet edeceği" analizi, Avrupa'nın güney sınırlarını koruyamadığı algısının bilinçli işlendiğini kanıtlıyor.
İSPANYA’NIN BAĞIMSIZ DIŞ POLİTİKASINA CEUTA ÜZERİNDEN MİSİLLEME
Madrid yönetimi son dönemde Ortadoğu'daki savaşlarda ABD askeri uçaklarına Rota ve Morón üslerini kullanma izni vermedi, hava sahasını kapattı ve Washington-Tel Aviv hattının politikasını açıkça eleştirdi. Bu tavır üzerine Trump, İspanya’yı “berbat” olarak nitelendirip ilişkileri kesme talimatı verirken, sızan Pentagon belgelerinde İspanya'nın NATO üyeliğinin askıya alınması dahi tartışıldı.
Müttefik baskısının hemen ardından hesaplaşma Ceuta’ya kaydırıldı. Nisan ayında Temsilciler Meclisi Bütçe Komitesi, Floridalı Cumhuriyetçi Mario Diaz-Balart'ın girişimleriyle Ceuta ve Melilla’yı “Fas topraklarında bulunan İspanya idaresindeki şehirler” olarak tanımlayarak İspanyol egemenliğini ilk kez sorguladı. American Enterprise Institute’dan Michael Rubin ise Yeşil Yürüyüş'e atıfta bulunup Fas'ı Ceuta'ya sivil göndermeye çağırarak, NATO’nun 6. maddesinin Yengeç Dönencesi’nin güneyini kapsamadığını açıkça hatırlattı.
"MEGAFON İTTİFAKI" VE GERİ GÖNDERME GERÇEĞİ
Olayın patlak vermesiyle birlikte Amerikan kablolu televizyonları ve MAGA influencer'ları görüntüleri bir propaganda aracına dönüştürdü. Turning Point USA’dan Jack Posobiec “Bunu her beyaz ülkeye yapacaklar” başlığıyla algı operasyonu yürütürken, Yair Netanyahu ise “İşgal altındaki Arap-İslam topraklarını kurtarmak için iyi bir başlangıç” diyerek ateşe benzin döktü. İtalya'dan Salvini ve Tajani, İngiltere'den Reform Partisi ve İspanya'daki aşırı sağcı Vox lideri Abascal da bu görüntüleri “işgal” olarak nitelendirerek Sanchez hükümetini köşeye sıkıştırmaya çalıştı.
Ancak kurgulanan bu "işgal" illüzyonu saha gerçekleriyle uyuşmuyor. Mayıs 2021'de Polisario lideri Brahim Ghali krizinde 8 bin kişinin geçtiği Ceuta'da İspanya, birkaç gün içinde 6 bin 600 kişiyi derhal iade etmişti. Nüfusu 83 bin olan kentte mevcut 2 bin ila 3 bin civarındaki göçmen de mekanik bir hızla geri gönderiliyor. Rabat yönetimi olayla ilgisi olmadığını savunup deniz şartlarını gerekçe gösterse de; Washington, Tel Aviv ve Roma'nın eş zamanlı devreye girmesi soru işaretlerini artırdı.
