WASHINGTON — Tarafsız Kongre Araştırma Servisi tarafından hazırlanan son bir rapora göre, ABD ordusu İran'a karşı yürüttüğü askeri operasyonlar sırasında en az 81 uçağını imha etti veya hasar verdi.
Bu rakamlar, 28 Şubat'tan bu yana Pentagon kayıtları, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) açıklamaları, askeri müfettiş genelinin bulguları ve basın haberlerinden derlenen operasyonel olayları bir araya getiriyor.
Bu sayıya uçaklar, helikopterler ve insansız hava araçları da dahil olup, istihbarat, gözetleme ve keşif, yakın hava desteği ve muharebe arama kurtarma görevlerinde kullanılan MQ-9 Reaper insansız hava aracı kayıpların yarısından fazlasını oluşturmaktadır.
Ancak listede Pentagon'un en değerli varlıklarından bazıları da yer alıyor; bunlar arasında bir F-35A savaş uçağı ve hedef takibi ve hava sahası yönetimi için gövdesinin üstünde büyük bir radar kubbesi bulunan dört motorlu bir jet olan E-3 Sentry de bulunuyor.
Raporda, Kongre Bütçe Ofisi'nden alınan rakamlara atıfta bulunularak, kaybedilen uçakların toplam maliyetinin, Savunma Bakanlığı'nın yerine koyma planlarına bağlı olarak 1,9 milyar dolar ile 3,3 milyar dolar arasında değiştiği belirtildi.
CNN'e konuşan kaynaklara göre, savaşın toplam maliyeti çok daha yüksek; en az 45 milyar dolar. Bu rakam, uçak kayıplarının yaşandığı yerler de dahil olmak üzere, bölgedeki ABD üslerindeki altyapıya verilen hasarı içermiyor.
Sayıma dahil edilen uçaklardan bazılarının tekrar hizmete alınmış olabileceği belirtiliyor; bunlar arasında Eylül ayında Ürdün'deki Muwaffaq Salti Hava Üssü'ne düzenlenen İran saldırısında hafif hasar gören sekiz adet F-15 Strike Eagle savaş uçağı da bulunuyor.
Rapor, Savunma Bakanlığı'nın açıklamalarında, müfettiş genelinin verilerinde, İran'a karşı operasyonları yürüten ABD Merkez Komutanlığı'nın açıklamalarında ve CRS tarafından incelenen haber raporlarında yer alan rakamlara dayanmaktadır.
Rapor, Kongre'nin değerlendirmesi için çeşitli sorular ortaya koyuyor; bunlar arasında, yasa koyucuların kayıpların etkilerini ve çözüm yollarını belirlemek için Pentagon'dan yeterli bilgi alıp almadıkları da yer alıyor.
Savunma Bakanlığı'nın İran savaşındaki kayıplara ilişkin raporları bugüne kadar belirsiz kaldı. Eylül ayında yayınlanan ve 28 Şubat - 30 Haziran arasındaki operasyonları kapsayan Pentagon müfettiş genelinin kayıplara ilişkin raporu bile, uçak kayıp rakamlarının bir kısmı için önceki CRS raporlarına atıfta bulunuyor.
Kongrenin ele alması gereken diğer konular arasında onarım veya yenileme için fon sağlanıp sağlanmayacağı; bu gereksinimleri karşılayacak yeterli endüstriyel kapasitenin olup olmadığı; ve ABD'nin yabancı ortaklarına yaptığı askeri satışlar üzerindeki etkileri yer almaktadır.
Bu durum aynı zamanda İran savaşının ABD'nin Orta Doğu dışındaki duruşunu nasıl etkilediği konusunda da soruları gündeme getiriyor.
Raporda, "Kongre, E-3 Sentry gibi yaşlanan ve sayıları sınırlı olan bazı yüksek talep gören platformlardaki kayıpların, diğer operasyon bölgelerinde yetenek açıkları yaratıp yaratmadığını veya riski artırıp artırmadığını değerlendirebilir" deniliyor.
Analistler, İran savaşı ve Yemen'deki İran destekli bir grup olan Husi isyancılarla yaşanan önceki çatışmalar da dahil olmak üzere Orta Doğu'daki olayların, Hava Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı General Kenneth Wilsbach'ın bu yılın başlarında Kongre'ye İran'la savaşta ordunun "en değerli oyuncusu" olarak nitelendirdiği MQ-9 insansız hava araçlarına özellikle ağır bir darbe vurduğunu söyledi.
Atlantik Konseyi'nin Eylül ayında yayınladığı rapora göre, bu yıl Orta Doğu'da 45 kişi kayboldu; bu "endişe verici bir oran".
Açıklamada, Hava Kuvvetlerinin 2004'ten bu yana MQ-9'larının yaklaşık %35'ini kaybettiği belirtiliyor.
