"Köpekbalıkları su yüzeyinde olduğu için bir şeylerin farklı olduğunu anladım," diyor 37 yaşındaki Brezilyalı avukat ve sosyal medya fenomeni Tayane Dalazen.
"Çok fazla köpekbalığı vardı," diyor. "Daha sonra, [tur organizatörlerinin] turistlerle etkileşim kurmaları için köpekbalıklarını beslediklerini keşfettim."
Sao Paulo'lu Dalazen, Nisan ayında Brezilya kıyılarında bir köpekbalığı dalışı gezisindeyken aniden bacağında "güçlü bir baskı" hissetti.
"Köpekbalığı beni ısırdığında acı çok şiddetliydi," diyor. "Hayvanla savaşamayacağımı bildiğim için sakin kaldım."
İki metreden uzun bir hemşire köpekbalığı, çenesini uyluğuna kenetlemişti.
Onu birkaç saniye su altında tuttuktan sonra köpekbalığı onu bıraktı ve Dalazen kaçmayı başardı. Ancak Dalazen, uyluğunda yırtıklar bırakan bu deneyimin "çok korkutucu" olduğunu söylüyor.
Dalazen, köpekbalığı ısırığının görüntülerini internette paylaştı ve bu görüntüler o zamandan beri on milyonlarca kez izlendi. "Sosyal medya için orada değildim" ve köpekbalığına dokunmadım veya onu kışkırtmadım dese de, hayvanlara çok yakın olduğunu kabul ediyor.
Görsel kaynağı: Tayane Dalazen
Köpekbalıklarının insanları ısırması olayları son derece nadirdir, ancak son bir yılda en az üç sosyal medya fenomeni bu hayvanlar tarafından ısırıldı. Bilim insanları, insanların köpekbalıklarına çok yakın yüzdüklerini, onlara dokunduklarını veya hatta üzerlerine bindiklerini gösteren sosyal medya videolarının artmasından giderek daha fazla endişe duyduklarını söylüyor.
"Bu videoları artık her hafta görüyorum ve eskisine göre çok daha fazla," diyor köpekbalığı bilimcisi ve aynı zamanda 'Shark Bytes' YouTube kanalının sunucusu Kristian Parton. "İnsanların köpekbalıklarıyla gerçekten ciddi olaylar yaşadığını göreceğiz."
Temmuz ayında, bir balıkçılık fenomeni, zıpkınla balık avlarken bir resif köpekbalığı tarafından saldırıya uğradıktan sonra bacağını neredeyse kaybetmişti. Aralık ayında, Maldivler'de Çinli bir içerik üreticisi köpekbalığı tarafından ısırıldı. Her iki olay da kameraya kaydedildi.
Dünya çapında insan-köpekbalığı etkileşimlerini takip eden Uluslararası Köpekbalığı Saldırıları Dosyası'ndaki araştırmacılar da BBC'ye, son üç yılda köpekbalıklarıyla görüntü çekmeye çalışırken ısırılan insan sayısında belirgin bir artış gördüklerini söyledi.
Son zamanlarda yapılan bir "vahşi yaşamla yüzme" gezisi araştırması, etkileyicilerin ve fotoğrafçıların güvenlik talimatlarını en çok göz ardı edenler olduğunu ortaya koydu.
Geçen yıl Şubat ayında, Karayipler'de bir turist, sığ sularda bir boğa köpekbalığının fotoğrafını çekmeye çalışırken her iki elini de ısırarak kaybetti. İki ay sonra, İsrail'de "selfie çubuğu" taşıyan bir şnorkelli yüzücü, fotoğraf çekmeye çalışırken köpekbalıkları tarafından öldürüldü.
Köpekbalığı tarafından ısırılma riski son derece düşük kalmaya devam ediyor: Dünya çapında sebepsiz köpekbalığı saldırılarının sayısı son 30 yıldır yılda yaklaşık 70 ısırıkla büyük ölçüde sabit kaldı.
Tayane Dalazen bir hemşire köpekbalığı tarafından ısırılırken -ki bu daha uysal bir tür olarak bilinir- bazı influencer'lar kaplan köpekbalıklarına ve hatta büyük beyaz köpekbalıklarına dokunurken filme alındı.
Parton, "Gerçek bir tepe yırtıcıdan, çok büyük bir vahşi hayvandan bahsediyoruz," diyor. "Serengeti'ye gidip bir aslanın yüzüne elinizi sürmeye çalışmazsınız."
Köpekbalıkları, kişisel alanlarına istenmeyen bir insan girdiğinde genellikle savunma veya "keşif" amaçlı ısırıklar kullanırlar, diye ekliyor.
İnsan etkileşimleri hayvanlarda strese de neden olabilir. Bilimsel çalışmalar, bir köpekbalığına yaklaşmanın veya dokunmanın glukokortikoid adı verilen hormonların yüksek seviyelerine yol açtığını göstermiştir. Bunlar bağışıklık sisteminin zayıflamasına, ölüm oranının artmasına ve düşükle sonuçlanan yavrulara yol açabilir.
Parton, "Eğer köpekbalığına yaklaşıp onu strese sokuyorsanız, ister yavru yetiştirme alanı, ister üreme alanı, isterse beslenme alanı olsun, o köpekbalığını hayatta kalması için önemli olan bir alandan mahrum bırakıyorsunuz," diye açıklıyor, "ve bu kesinlikle bir sorun."
En tanınmış köpekbalığı içerik üreticilerinden biri, 2019'da şimdiye kadar görülen en büyük beyaz köpekbalıklarından biriyle yüzerken çekilen fotoğraflarıyla ünlenen 38 yaşındaki eski model Ocean Ramsey'dir.
Dalgıçlar beyaz köpekbalığıyla dalış yapıyor
Sıklıkla köpekbalıklarına dokunduğu ve sırt yüzgeçlerini tuttuğu görüntüleri paylaşıyor.
Hawaii'de, ücretli müşteriler için "Dive with Ocean" köpekbalığı turları düzenlediği bir tekneden BBC'ye konuştu.
Ramsey, "Tüm içeriklerimdeki amacım asla izlenme sayısını artırmak değil, köpekbalıklarını korumaktır," diyor. "Araştırma makalelerine, veri toplamaya katkıda bulundum... tüm çalışmalarım eğitime dayanıyor."
Köpekbalıklarına yaklaşmanın ve onlara dokunmanın zarar verdiğini reddediyor: "Çalışmalarımın ve paylaştıklarımın çoğu, uzaktan saygı duyarak ve gözlemleyerek yapılıyor," diyor.
"Davranışlarını gözlemliyorum ve onlar benimle etkileşime girmeyi seçiyorlar. Her zaman ilk yaklaşımı onlar yapıyor."
Peki ya bilim insanlarının köpekbalıklarının yakın temas halinde olduğu videoların zarar verdiğine dair iddiaları?
