Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, hakkında 'Cumhurbaşkanına hakaret' suçlamasıyla soruşturma başlatılan eski Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun avukatı Hasan Seymen'in müvekkili için kullandığı "Seçilmiş son Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı" ifadesi ile ilgili sosyal medya hesabından bir açıklama paylaştı. Uçum, paylaşımında parlamenter sistemde başbakanların halk tarafından doğrudan seçilmediğinin altını çizerek söz konusu tanımlama için "Bu bakış son derece sorunlu ve absürttür" ifadelerini kullandı.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, hakkında 'Cumhurbaşkanına hakaret' suçlamasıyla soruşturma başlatılan, feshedilen Gelecek Partisi Genel Başkanı ve eski Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun avukatı Hasan Seymen'in müvekkili için kullandığı "Seçilmiş son Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı" ifadesine tepki gösterdi.
Bu bakışın son derece sorunlu ve absürt olduğunu belirten ve parlamenter sistemde başbakanın seçilmiş başbakan olmadığını hatırlatan Uçum, "Hiç bir mantıksal tutarlılığa dayanmayan, meşruiyet dayanağı olmayan ve o dönemin Anayasa hükümlerine açıkça aykırı olan deyim uygun düşerse uydurma bir sıfat üretildiği anlaşılıyor." ifadelerini kullandı.
Uçum, Başbakanın Cumhurbaşkanı tarafından atandığının altını çizerek söz konusu Anayasa maddesini de paylaşımına ekledi.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum
Mehmet Uçum'un paylaşımının tamamı şu şekilde:
"Türkiye’de parlamenter sisteme samimi bir şekilde dönüşü savunan pek siyasi mecra kalmadı. Geriye dönüşün gerçekçi bir siyasi program olmadığı büyük ölçüde kabul edilmiş görünüyor. Zaten halkın iradesini karşıya alan, halkın iki güçlü oy hakkından birine, ya etkisizleştirmek veya ortadan kaldırmak amacıyla göz koyan bir yaklaşım hem gerici bir siyasettir hem de halktan asla destek görmez.
Bu bir yana geçmişte geriye dönüşü savunanların bir argümanı da parlamenter sistemde bakanların seçilmiş olduğu iddiasıydı. Tabi bakanlar seçilmişse başbakan evleviyetle seçilmiş sayılmalıydı(!). Bunlara göre sanki parlamenter sistemde halk, başbakanı ve bakanları doğrudan seçiyordu. Anayasa’ya aykırı bu iddia muhtemelen başbakan atanacak kişinin milletvekili olmasına ilişkin hükümle ve bakanların da siyasi teamül gereği genellikle milletvekilleri arasından atanmasıyla ilgiliydi. Elbette demokratik teamül gereği Mecliste en çok milletvekilliği kazanmış partinin genel başkanını eğer o da milletvekili ise başbakan atamak genel bir uygulama idi. Fakat siyasal tarihimizde Anayasal olarak vesayetçi pozisyonu olan Cumhurbaşkanının demokratik teamüllere aykırı atamalarına da şahit olduk. Hatta birlikte olduğu bir parti grubu olmayan tek başına hareket eden bir milletvekilinin demokratik iradenin önünü kesmek için Başbakan olarak atandığı örnek de yaşanmıştı. Elbette hem eski parlamenter sistemimize hem de genel olarak parlamenter sisteme ilişkin kronik hale gelmiş hükümet krizleri başta olmak üzere söylenecek çok şey var ama şimdilik konumuz bu değil.
Ahmet Davutoğlu
En son avukatının da dile getirdiği iddiaya göre Sayın Ahmet Davutoğlu 'Seçilmiş Son Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı' sıfatına sahipmiş.
Belirtelim ki Türkiye Cumhuriyeti’nde en son Başbakanlık görevini yapan Sayın Binali Yıldırım’dır. Eğer parlamenter sistemde başbakanlar milletvekilleri olmaları sebebiyle seçilmiş sayılıyorsa Türkiye’nin 'Seçilmiş Son Başbakanı' Sayın Binali Yıldırım olur. Yok bu seçilmiş sayılma genel seçimlerde en çok milletvekili alan partinin, kendisi de milletvekili olan genel başkanlarına mahsussa o zaman çok tuhaf bir durum ortaya çıkar: Genel seçimlerden hemen sonra başbakan olanlar seçilmiş sayılacak, arada başbakan olanlar sayılmayacak.
Aynı mantığı bakanlar için de yürütmek mümkün. Genel seçimlerden hemen sonra bakan olanlar seçilmiş arada bakan olanlar seçilmemiş sayılacak. Hatta tuhaflık milletvekili olan ve genel seçimlerden hemen sonra bakan olanları seçilmiş saymaya, sonra bakan olanları seçilmiş saymamaya, milletvekili olmayan bakanların ise hiç bir zaman seçilmiş sayılmamasına kadar gider. Bu bakış son derece sorunlu ve absürttür.
İşin aslı parlamenter sistemimizde ne başbakan 'seçilmiş başbakan'dı. Ne de milletvekilleri 'seçilmiş bakan'dı. Halk tarafından doğrudan seçilenler sadece Türkiye Büyük Millet Meclisinin üyeleri olan milletvekilleriydi. Halk başbakan veya bakan seçmezdi. Genel seçimleri kazanmak da başbakan seçilme sonucunu anayasal olarak doğurmazdı.
1982 Anayasa’nın mülga 109’uncu maddesine göre Başbakan, Cumhurbaşkanınca milletvekilleri arasından ATANIRDI. Bakanlar ise Başbakan tarafından ya milletvekilleri arasından veya milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından yani Meclis dışından seçilir ve Cumhurbaşkanınca ATANIRDI.
Dolayısıyla hiç bir mantıksal tutarlılığa dayanmayan, meşruiyet dayanağı olmayan ve o dönemin Anayasa hükümlerine açıkça aykırı olan deyim uygun düşerse uydurma bir sıfat üretildiği anlaşılıyor.
EK :
1982 Anayasası
Mülga Madde 109 – Kuruluş
Fıkra 1: Bakanlar Kurulu, Başbakan ve bakanlardan kurulur.
Fıkra 2: Başbakan, Cumhurbaşkanınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanır.
Fıkra 3: Bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri veya milletvekili seçilme yeterliğine sahip olanlar arasından Başbakanca seçilir ve Cumhurbaşkanınca atanır; gerektiğinde Başbakanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanınca görevlerine son verilir."
