Atlantic dergisinin yayınladığı bir rapor, Şam'daki başkanlık sarayının içinden şok edici ayrıntıları ortaya koyarak, Beşar Esad'ın gerçeklikten kopuk, video oyunları dünyasına ve karanlık ilişkilere dalmış bir yönetici olduğunu gösterdi
Son yıllarda sarayla doğrudan temas halinde olan Suriyeli yetkililer ve askeri subaylara göre, ülke ekonomik yıkım ve kurumsal çöküşün ağırlığı altında ezilirken, Esad telefonunda Candy Crush ve diğer uygulamaları oynayarak uzun saatler geçirdi.
Babası Hafız Esad döneminin deneyimli liderlerine güvenmek yerine, güvenilirlikleri sorgulanabilir ve deneyimleri belirsiz olan dar bir genç insan çevresiyle kendini kuşattı.
Bunlar arasında 2024 yazında "öldürülen" medya danışmanı Luna el-Şibl de vardı. Eski saray yetkilileri ve eski bir İsrailli yetkili, onun sadece bir danışman değil, aynı zamanda Esad'ın metresi olduğunu ve aralarında üst düzey Suriyeli subayların eşlerinin de bulunduğu kadınları ona temin etmekten sorumlu olduğunu açıkladı.
Rejime yakın kaynaklara göre, daha önce Katar kanalı El Cezire'de çalışan Şibl'in İranlı yetkililer tarafından "casus" olmakla suçlandığı ve bu durumun Esad'ın bizzat suikast emri vermesine yol açtığı belirtiliyor.
Suriye ordusu yoksulluk içinde kıvranırken, Esad ailesi, iktidarının son yıllarında önemli bir gelir kaynağı haline gelen Captagon uyuşturucu ticaretinden elde edilen kârlarla finanse edilen lüks bir yaşam tarzının tadını çıkarmaya devam etti.
2023 yılı, Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah'ın Beyrut'ta öldürülmesiyle İran eksenini büyük ölçüde zayıflatan kader belirleyici bir dönüm noktası oldu. Bununla birlikte, Esad, rejimini kurtarmak karşılığında İran'a olan bağımlılığından kademeli olarak vazgeçmeyi öngören Körfez ülkelerinin, özellikle de BAE'nin tekliflerini reddetti.
Esad, Abu Dabi ile ilişkilerini yeniden kurmasına rağmen, Tahran ile olan ittifakına sıkıca bağlı kalarak daha ileri gitmedi.
Rapora göre, Birleşik Arap Emirlikleri yetkilileriyle yapılan görüşmeler çıkmaza girdi ve görüşmeleri yöneten eski Suriye elçisi Halid el-Ahmad, Esad'ın değişmeyecek, "görmezden gelinen ölü bir fil" olduğu sonucuna vardı.
El-Ahmad daha sonra rejimin yıkılmasının ardından kurulan Ahmed el-Şara hükümetinde danışman olarak çalışmaya başladı.
Esad'ın inatçılığının bir başka göstergesi olarak, 2020'de kayıp Amerikalı gazeteci Austin Tice'ı bulmak için müzakere etmeye çalışan Roger Carstens ve Kash Patel liderliğindeki bir Amerikan heyetiyle işbirliği yapmayı reddetti.
Trump yönetiminin müzakereye istekli olduğunu belirtmesine rağmen, Esad'ın cevabı netti: Anlaşma yok, görüşme yok. Bunun nedeni, Trump'ın onu bir zamanlar "hayvan" olarak nitelendirmiş olmasıydı ve bu durum, orada bulunan bir Lübnanlı yetkilinin "Bu delilik" demesine yol açtı.
Eski bir İsrail güvenlik yetkilisi de, 2017'de Esad'ın İran ekseninden geri adım atmayacağının açıkça ortaya çıkmasının ardından, Esad'ı devirmek için zorla bir darbe düzenlemeyi önerdiğini, ancak bu fikrin Amerikalılarla bir süredir görüşülmesine rağmen Tel Aviv'de karşılık bulmadığını belirtti.
Yetkili, "Bölgedeki herkes onun varlığından memnundu, zayıftı ve kimseye tehdit oluşturmuyordu" derken, eski bir Hizbullah yetkilisi onu "hayal dünyasında yaşayan" biri olarak tanımladı ve İranlıların ve Rusların onsuz yapamayacağına inandığını söyledi.
Rusya ve İran'ın Batı yaptırımlarını hafifletmek için sembolik reformlar yapması yönündeki tekrarlanan baskılarına rağmen, Esad bu talepleri görmezden geldi ve iktidarının son anlarına kadar tecrit ve inatçılığı tercih etti. Arap dışişleri bakanlarının kendisine sunduğu kurtarma anlaşmalarına yanıt vermeyi reddetti ve cumhurbaşkanlığından vazgeçmeyi içeren her türlü öneriye öfkelenerek inzivaya çekildi.
Bu şekilde rapor, ülkesinin gerçekliğinden kopmuş, mevcut fırsatlara sırtını dönmüş, bir ulusun kaderi yerine sanal oyunları tercih etmiş ve nihayetinde yirmi yılı aşkın süredir hüküm sürdüğü sarayın dışında kendini bulmuş bir hükümdarın portresini çiziyor.
Kaynak: "The Atlantic"
