'Şimdiye kadar yapılmış en büyük kozmik film': Tarihi teleskop, benzeri görülmemiş bir araştırmaya başlıyor
Vera C. Rubin Gözlemevi, Şili'nin kuzeyindeki Coquimbo bölgesinde yer almaktadır.
Hernan Stockebrand/NSF–DOE Vera C. Rubin Gözlemevi/NOIRLab/SLAC/AURA
Önümüzdeki 10 yıl boyunca, her 40 saniyelik gecede, küçük bir araba boyutundaki bir kamera, güney gökyüzünün çarpıcı derecede ayrıntılı görüntülerini yakalayacak ve galaksiler arası evrimin zaman atlamalı bir panoramasını oluşturarak evrenin hâlâ çözülmemiş bazı gizemlerinin aydınlatılmasına yardımcı olabilir.
Tarihi öneme sahip Uzay ve Zaman Mirası Araştırması (LSST) adlı çalışma, Şili'deki dünyanın en büyük dijital kamerasına (6.600 pound ağırlığında) ev sahipliği yapan son teknoloji ürünü Vera C. Rubin Gözlemevi'ne göre Salı günü başladı.
On yıl sürecek bu çalışma boyunca, bir dizi renkli filtre, kameraya insanüstü bir görüş yeteneği kazandıracak ve her gece gökyüzünü tarayarak asteroitlerden süpernovalara kadar gök cisimlerinin nasıl şekil değiştirdiğini ve hareket ettiğini canlı bir şekilde gösterecek.
Yapılan açıklamaya göre, patlayan yıldızların, kara deliklerin ve kozmik çarpışmaların "renk açısından zengin" görüntüleri, dünyanın dört bir yanındaki diğer gözlemevlerinin dikkatini çekmeye yardımcı olacak ve çeşitli kurumların önemli göksel olayların bütünsel gözlemlerini toplamak için birlikte çalışmasına olanak sağlayacaktır.
Rubin Gözlemevi ekibi, LSST Kamerası ile ön preliminary görüntüler almaya 15 Nisan 2025'te başladı.
H. Stockebrand/RubinObs/NSF/DOE/NOIRLab/SLAC/AURA
Projenin çeşitli hedefleri arasında, güneş sistemimiz ve Samanyolu galaksisi hakkında yeni bir envanter oluşturmak ve uzak galaksilerin bo distorted ışığını gözlemleyerek karanlık madde gizemini aydınlatmak yer alıyor.
ABD Ulusal Bilim Vakfı'nın boş olan direktörlüğü görevini vekaleten yürüten Brian Stone, Salı günü yaptığı açıklamada, "Bugün, şimdiye kadar yapılmış en büyük kozmik filmin çekimlerine başlıyoruz," dedi. "Bu an, on yıllarca süren vizyonu, yeniliği ve federal yatırımın gücünü yansıtıyor."
Evreni hayata geçirmek
ABD Ulusal Bilim Vakfı ve Enerji Bakanlığı'nın ortak finansmanıyla kurulan 800 milyon dolarlık Rubin Gözlemevi, Şili'nin kuzeyindeki Cerro Pachón dağının 2.682 metre yüksekliğindeki zirvesinde yer almaktadır. Bölgenin karanlık gökyüzü ve kuru havası, burayı yıldız gözlemi için dünyanın en uygun noktalarından biri yapmaktadır.
Gözlemevi geçen yıl ilk görüntülerini aldıktan sonra , LSST'nin 2026 yılının başlarında faaliyete geçmesi bekleniyordu. Ancak kontroller beklenenden daha uzun sürdü.
Bu görüntü, Rubin Gözlemevi tarafından yedi saatten biraz fazla bir gözlem süresinde çekilen 678 ayrı görüntünün birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.
NSF-DOE Vera C. Rubin Gözlemevi
LSST Başkanı Željko Ivezić yaptığı açıklamada, “LSST'ye resmi olarak başlama kararı, sistem optimizasyonu ve teknik hazırlık, veri sistemi performansı ve bilimsel doğrulama konularında yapılan dikkatli bir operasyonel incelemenin ardından alındı. Bu kararda rol oynayan önemli faktörler arasında görüntü kalitesi, etkili araştırma hızı, sistem çalışma süresi ve güvenilirliği ile kalibrasyon doğruluğu yer almaktadır.” dedi.
Gözlemevinin kamerası her gece binlerce görüntü yakalayarak, güney gökyüzünün tam taramasını birkaç günde bir tamamlayacak. On yıl sürecek bu gözlem boyunca, teleskop gece gökyüzündeki aynı noktaya yüzlerce kez geri dönebilecek ve gözlemlenebilir yıldız sistemleri ve galaksilerin her bir bölgesinin nasıl evrimleştiğine dair canlı bir görüntü oluşturacak. Bu uzun vadeli çalışma, bilim insanlarının nadir ve tespit edilmesi zor olayları daha önce hiç olmadığı kadar incelemelerine olanak sağlayacak.
Gözlemevi ekibi bir basın bülteninde, "Rubin, evreni hayata geçiriyor ve bir keşif hazinesini aydınlatıyor: titreşen yıldızlar, süpernova patlamaları, galaksilerin fosil kayıtları, karanlık enerji ve karanlık maddenin gizemlerine dair ipuçları ve daha önce hiç görülmemiş tamamen yeni fenomenler" şeklinde açıklama yaptı.
Yeni sistemi optimize etmeye yardımcı olmak amacıyla çekilen görüntüler sayesinde gözlemevi, şimdiden 11.000 yeni asteroit tespit etti ve güneş sistemimizdeki düzinelerce yeni cismi kaydetti.
Gözlemevinin zaman atlamalı görüntüleri ilerledikçe, araştırmacılar verileri filtrelemek ve zaman içindeki önemli değişiklikleri tespit etmek için yapay zeka ve makine öğrenimi kullanacaklar. Bilim insanları, sistemin her gece ilginç hareketleri, patlamaları veya dikkat çekici olayları işaretlemek için yaklaşık 7 milyon uyarı göndereceğini tahmin ediyor.
Gözlemevinin basın bültenine göre, “LSST tamamlandığında, nihai veri seti trilyonlarca ölçüm içeren milyarlarca nesneyi içerecek ve bunların tümüne düzenli veri yayınları aracılığıyla erişilebilecek.” “Bu, bu kadar çok astronomik verinin bu kadar çok kişiye ilk kez sunulacağı anlamına geliyor ve hem bilim insanları hem de halk için yeni tür keşiflerin önünü açıyor.”
