Axios ve CBS News'e peş peşe önemli açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, iki ülke müzakerecilerinin mutabakatı sonuçlandırmaya "çok yaklaştığını" duyurdu.
Pazar gününe kadar nihai kararını vereceğini ilan eden ABD Başkanı Donald Trump, masada net bir nükleer garanti olmaması durumunda Orta Doğu tarihinin en ağır bombardıman talimatını imzalayacağının sinyalini verdi.
"SERT VURACAĞIM YA DA ANLAŞACAĞIZ"
Pakistan Genelkurmay Başkanı Munir’in Tahran’da İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yürüttüğü mekik diplomasisinin ardından Trump, şunları söyledi:
"Bence iki şeyden biri olacak. Ya onlara şimdiye kadar hiç vurulmadıkları kadar sert vuracağım, onları tamamen yerle bir edip yok edeceğim ya da gerçekten iyi bir anlaşma imzalayacağız. Şu an bu iki seçenek arasında kesinlikle yüzde 50-50 kararsız durumdayım. Cumartesi günü ilerleyen saatlerde stratejik danışmanlarım Steve Witkoff ve Jared Kushner ile bir araya gelerek İran'ın son cevabını masaya yatıracağım. Toplantıya Başkan Yardımcımız JD Vance de katılacak. Muhtemelen Pazar gününe kadar savaşı yeniden başlatıp başlatmayacağıma dair nihai kararımı vermiş olurum."
Trump Pazar gününe işaret etti! "İran'la anlaşmaya çok yaklaştık"
"ANLAŞMAYA ÇOK YAKLAŞTIK!"
Axios'tan sonra CBS News’e de demeç veren Trump, ABD ve İran müzakerecilerinin iki ülke arasındaki anlaşmayı sonuçlandırmaya "çok yaklaştığını duyurdu:
"Müzakereler her geçen gün daha da iyiye gidiyor. Şu an detayları İran'a söylemeden size açıklayamam, değil mi? Ancak nihai anlaşmanın İran'ın nükleer silaha sahip olmasını kesin olarak engelleyeceğine inanıyorum aksi takdirde bu konuyu masada hiç konuşmazdım bile. Anlaşma, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun bizim için tatmin edici bir şekilde ele alınmasını sağlayacak. Sadece ve sadece istediğimiz her şeyi elde edeceğimiz bir anlaşmayı imzalayacağım, aksi halde hiçbir ülkenin şu ana kadar maruz kalmadığı kadar ağır ve yıkıcı bir darbe indireceğimiz o askeri seçenek masada bekliyor."
Trump Pazar gününe işaret etti! "İran'la anlaşmaya çok yaklaştık"
FT: ATEŞKES UZAYACAK
Financial Times’ın diplomatik kaynaklardan aktardığı habere göre, arabulucular 8 Nisan’da sağlanan kırılgan ateşkesi 60 gün daha uzatacak bir "Mutabakat Zaptı" metnini son aşamaya getirdi.
Şu an Pentagon ve Beyaz Saray tarafından satır satır incelenen tarihi planın taslak maddelerinde şunlar var:
ABD, İran limanlarına uyguladığı ağır askeri ablukayı hafifletecek ve aşamalı olarak yaptırımları gevşetecek. Buna karşılık Tahran, küresel petrol arzının kalbi olan Hürmüz Boğazı’nı kademeli olarak dünya ticaretine yeniden açacak.
Yabancı bankalarda dondurulan milyarlarca dolarlık İran varlığının blokesi kademeli olarak kaldırılacak. Buna karşılık İran, silah sınıfına yakın olan 440 kilogramlık yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu seyreltmeyi veya başka bir ülkeye devretmeyi taahhüt edecek.
Trump’ın en büyük taleplerinden biri, geçen Haziran ayında 12 günlük savaş sırasında ABD tarafından bombalanan üç ana nükleer tesisin (Natanz, Fordow ve İsfahan) tamamen sökülmesiydi. Taslak plana göre, bu enkazların altında kalan uranyum stoklarının tasfiyesi ve tesislerin geleceği, önümüzdeki 30 ila 60 gün içinde yapılacak derinlemesine müzakerelerde karara bağlanacak.
ABD DIŞİŞLERİ BAKANI 'İLERLEME SAĞLADIK' DEDİ
Hindistan'da gazetecilerin sorularını cevaplayan ABD Dışişleri Bakanı Rubio ise "Boğazlar peşkeş olmadan açık olmalı. Zenginleştirilmiş uranyumlarını teslim etmeleri gerekiyor. Bir miktar ilerleme kaydedildi, bazı adımlar atıldı. Size şu anda konuşurken bile bazı çalışmalar yapılıyor. Bugün daha sonra, yarın ya da birkaç gün içinde bir şeyler söyleyecek bir fırsat var, ama bu mesele çözülmeli, Başkan'ın dediği gibi bir şekilde veya başka bir şekilde. Yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmeleri gerekiyor. Bu meseleyi ele almamız lazım. Zenginleştirme meselesini ele almamız lazım. Bunlar Başkan'ın tutarlı noktaları. Ve onun tercihi her zaman diplomatik yollarla halletmek. Başkan'ın tercihi her zaman bu tür sorunları müzakere edilmiş diplomatik bir çözümle çözmek. Üzerinde çalıştığımız bu, ve belki bu ziyaretim sırasında bir noktada bu konuda konuşulacak bir şey olur." dedi.
TRUMP'IN KIRMIZI ÇİZGİSİ: NİYET MEKTUBU YETMEZ, URANYUM STOKLARI MASAYA GELECEK
Pakistan ve Katar'ın üzerinde uzlaştığı taslak metinde, nükleer konuların şimdilik anlaşma dışında tutularak 30 gün sonra görüşülmesi maddesi yer alıyordu. Ancak Axios’un haberine göre Trump, yalnızca uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını ve İran'ın elinde bulundurduğu mevcut nükleer stokunun akıbetini net olarak kapsayan bir anlaşmayı kabul edeceğine vurgu yaptı.
ATEŞKES TASLAĞINDA NÜKLEER MADDE DETAYI
Öte yandan Al Jazeera'ya göre ateşkes teklifinin ana maddelerinde şunlar var:
Bölgedeki tüm askeri operasyonların derhal durdurulması ve savaş halinin bitirilmesi.
İran’ı ekonomik olarak kilitleyen deniz ablukasının kaldırılmasına karşılık, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı küresel deniz ticaretine ve seyrüsefer özgürlüğüne yeniden açması.
ABD güçlerinin çatışma bölgesinden tamamen çekilmesi ve İsrail'in Lübnan'a yönelik tüm saldırılarını durdurması.
Krizin en kritik ve çözülmesi imkansız görünen boyutu olan "nükleer rezervler" meselesi ise şimdilik anlaşma kapsamının dışında tutuldu. Taslağa göre nükleer başlığı, ancak sahada barış sağlandıktan 30 gün sonra müzakere masasına getirilebilecek.
PAKİSTAN ABD VE İRAN ARASINDA "NİHAİ BİR ANLAYIŞ" KONUSUNDA GELİŞME OLDUĞUNU TEYİT ETTİ
Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir Tahran'da yaptığı görüşmelerin ardından ABD ve İran arasında "nihai bir anlayışa" doğru "umut verici ilerleme" kaydedildiğini açıkladı:
"Son 24 saatteki yoğun müzakereler, nihai bir anlayışa doğru umut verici ilerleme ile sonuçlanmıştır."
Görüşmelerde bölgede barış ve istikrarın desteklenmesi ve kesin bir anlaşma için istişare sürecinin hızlandırılmasına odaklanıldığı aktarılan açıklamada, görüşmelerin "olumlu ve yapıcı" bir ortamda gerçekleştiği kaydedildi.
Pakistan Genelkurmay Başkanı Munir, İran'daki temasları kapsamında İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran Meclisi ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile görüş alışverişinde bulunmuştu.
"TRUMP ERDOĞAN'I ARAYACAK"
Pakistan hükümetinden kaynaklar da Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir'in son 24 saat içinde aralarında ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'ın da bulunduğu ABD'li ara bulucularla "en az iki kez" telefon görüşmesi yaptığını kaydetti.
Ayrıca kaynaklar Trump’ın bugün Türkiye dahil bölge liderleriyle görüşeceğini öne sürdü.
İRAN NE DEDİ?
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi "Anlaşmaya şu an hem çok uzağız hem de çok yakınız. Taraflar arasındaki görüşler birbirine belirgin şekilde yaklaştı ancak bu henüz tam bir uzlaşı ve imza noktası anlamına gelmiyor. Daha ziyade, her iki tarafın da kabul edebileceği bir çözüme ulaşabileceğimiz rasyonel bir ortak zemindeyiz. Bu hafta anlaşmazlıkları azaltmak için bazı şeyler yapıldı, ancak bazı konular hala tartışılması gerekiyor. Savaşı sonlandırmaya odaklanıyoruz ve 30 gün veya 60 gün içinde nükleer dosyası hakkında konuşmak ayrı bir mesele. Anlaşmanın sonlandırılması için bir zaman sınırı yok, ancak anlaşma üzerinde nihai anlaşma sağlanana kadar bu süre başlamayacak. Çerçeve metninde son aşamadayız." diye konuşmuştu.
Bekayi ayrıca, İran'ın ABD'ye ilettiği 14 maddelik teklifinde, hem nükleer konulara hem de dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması hususuna atıf yapıldığını dile getirdi.
