Trump, Suudi Arabistan nükleer anlaşmasını Kongre'ye gönderdi ancak Riyad'ın İsrail'i tanıması gerektiğini söyledi.
İnsanlar, İsrail'in Ramat Gan kentinde, 26 Haziran 2025 tarihinde, Bölgesel Güvenlik Koalisyonu tarafından desteklenen ve İbrahim Anlaşmalarının genişletilmesini savunan bir reklam panosunun önünden geçiyor.
( fotoğraf kaynak : Violeta Santos Moura/Reuters )
ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan ile sivil nükleer enerji konusunda bir anlaşma taslağını Kongre'ye gönderirken , anlaşmanın ancak krallığın İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesi durumunda onaylanacağını vurguladı. Bu bilgi, bir ABD yönetim yetkilisi tarafından Salı günü Reuters'e verildi.
Kimliğinin açıklanmasını istemeyen bir ABD yetkilisine göre, Temmuz ayında varılan ve ABD şirketlerinin krallığa sivil nükleer teknoloji ihraç etmesine olanak sağlayacak anlaşma Pazartesi günü Kongre'ye gönderildi.
Washington'daki Suudi Arabistan Büyükelçiliği, yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Trump'ın , görüşmek üzere 90 gün süresi olan Kongre'ye nükleer anlaşmayı göndermenin kendi hedeflerine nasıl katkıda bulunmasını beklediği belirsizdi .
ABD'li yetkili bir e-postada, "Başkanın pozisyonu değişmedi; anlaşma ancak Suudi Arabistan İbrahim Anlaşmalarına katılırsa ilerleyecektir" dedi ve İsrail ile Arap ve Müslüman çoğunluklu ülkeler arasında ilişkileri normalleştirmek için ABD arabuluculuğuyla yapılan anlaşmalara atıfta bulundu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Farhan Al Saud ile 10 Mayıs 2025'te Suudi Arabistan'ın Cidde kentinde bir araya geldi. (Fotoğraf: Suudi Arabistan Basın Ajansı/Reuters aracılığıyla dağıtılan görsel)
2020 ve 2021 yıllarında varılan bu anlaşmalar İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas ve Sudan arasında yapılmıştı.
Temmuz ayında Suudi Arabistan nükleer anlaşmasını kabul ettikten günler sonra, ilk döneminde benzer bir anlaşma üzerinde çalışan Trump, anlaşmanın yürürlüğe girmesi için normalleşmeyi şart koştu.
Eski başkan Joe Biden da nükleer bir anlaşma için bastırmış ve bunu mevcut anlaşmalara bağlamak istemişti. Diplomatlar, Riyad'ın 2023'te İsrail ile ilişkilerini normalleştirmeye yakın olduğunu düşünüyordu, ancak Ekim 2023'te başlayan İsrail-Hamas Savaşı durumu değiştirdi.
Suudi Arabistan, İsrail'i tanımadan önce Filistin devletine giden geri döndürülemez bir yolun izlenmesini talep etti .
Reklamcılık
30 yıllık nükleer anlaşma, on milyarlarca dolar değerindeki ve Kanada merkezli Cameco ile Brookfield Asset Management'ın ortak sahibi olduğu Westinghouse'a fayda sağlayacak AP1000 reaktörlerinin inşasını öngörüyor.
Kongre kaynaklarına göre, anlaşma Kongre liderlerine gönderildi ve Çarşamba günü komitelere sunulması bekleniyor. Kongre, 90 oturum günü içinde anlaşmaya itiraz etmezse, anlaşma yürürlüğe girecek. Eğer Kongre anlaşmayı reddederse, Trump bu kararı veto edebilir ve vetoyu geçersiz kılmak için Kongre'de üçte iki çoğunluk gerekir.
Bazıları Trump'ın hamlesinin 'pek ideal olmadığını' söylüyor.
Bazı Demokrat milletvekilleri ve nükleer silahların yayılmasını önleme savunucuları, Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirmesini veya nükleer atıkları yeniden işlemesini yasaklamadığı için nükleer anlaşmayı eleştirdiler; bu iki yöntem nükleer silah yapımının potansiyel yollarıdır. Birleşik Arap Emirlikleri, 2009 yılında Washington ile imzaladığı sivil nükleer anlaşmada altın standart olarak bilinen bu önlemleri kabul etmişti.
Trump yönetimi, anlaşmanın yasa gereği zorunlu olan nükleer silahların yayılmasını önleme tedbirlerini içerdiğini söylüyor.
Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Politikaları Eğitim Merkezi Başkanı Henry Sokolski, Trump'ın bu süreci başlatarak Kongre'nin anlaşmanın normalleşme ve yayılmayı önleme şartları olmaksızın ilerlemesine izin verme olasılığını açtığını söyledi.
Sokolski, "Eğer İsrail'in zenginleşmemesi ve tanınması konusunda ciddiyseniz, bu hiç de ideal bir durum değil," dedi.
