İbrahim Anlaşmaları nedir?
ABD Başkanı Donald Trump, İran'la savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varıldıktan sonra Orta Doğu ve diğer ülkelerin İbrahim Anlaşması'nı imzalamasını "zorunlu" olarak talep etti .
İşte anlaşmalar hakkında bilmeniz gerekenler:
İbrahim Anlaşmaları, İsrail ile bazı Arap komşuları arasındaki ilişkileri normalleştiren bir dizi anlaşmadır.
Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn, Trump'ın ilk başkanlık döneminde 2020'de bu anlaşmaları imzalayarak, çeyrek yüzyıldan beri İsrail'i tanıyan ilk Arap devletleri oldular.
Trump o dönemde anlaşmaları övgüyle karşılayarak , bunların "tarihin seyrini değiştireceğini" ve "yeni bir Orta Doğu'nun şafağı" olacağını söylemişti.
Fas ve Sudan da hızla aynı yolu izledi. Kazakistan ise geçen yıl anlaşmalara katıldı, ancak zaten İsrail ile uzun süredir devam eden diplomatik ilişkileri vardı.
Trump'ın damadı Jared Kushner, anlaşmaların sağlanmasına yardımcı oldu.
Trump neden şimdi bu anlaşmalardan bahsediyor?
Trump Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır ve Bahreyn liderleriyle yaptığı görüşmelerde bu anlaşmaları ele aldığını söyledi. ABD'nin barış anlaşmasını bir araya getirmek için yaptığı "tüm çalışmalar" göz önüne alındığında, bu anlaşmalara katılmanın şart olması gerektiğini belirtti.
Daha sonra CNN'e konuşan bir Suudi kaynak, ülkenin anlaşmalar konusundaki tutumunun değişmediğini ve Riyad'ın ancak Filistin devletine giden geri döndürülemez bir yol bulunduğunda İsrail ile ilişkilerini normalleştireceğini söyledi.
CNN'e konuşan farklı bir kaynak, Trump'ın Cumartesi günü bölgesel liderlerle yaptığı görüşmede anlaşmalardan "geçerken" bahsettiğini ve ülkelerini katılmaya teşvik ettiğini, ancak bunu İran anlaşmasının bir koşulu olarak gündeme getirmediğini söyledi .
Bölgesel bir başka kaynak ise bazı ülkelerin anlaşmalara katılmaya açık olabileceğini, ancak İsrail'in Gazze, Batı Şeria ve Lübnan'daki eylemleriyle ilgili şartlar öne sürebileceklerini belirtti.
YAHUDİ KAYNAKLARI İSRAHİM ANLAŞMASINI ŞÖYLE ANLATTI..
İbrahimî Antlaşma, Tanrı ile İbrahim peygamber arasında yapılan ve Musevilik, Hıristiyanlık ve İslam inançlarının temelini oluşturan kutsal bir ahittir. Tanrı; İbrahim'e büyük bir soy, Kenan toprakları (Vadedilmiş Topraklar) ve tüm ulusların onun soyu aracılığıyla kutsanacağını vadetmiş, buna karşılık İbrahim'den sadakat istemiştir.
Tevrat'ta (Yaratılış bölümü) detaylandırılan bu antlaşmanın temel özellikleri şunlardır:
Toprak Vaadi: İbrahim’in soyunun yaşayacağı ve miras alacağı belirli bir coğrafya.
Soy Vaadi: İbrahim ve eşi Sara'nın çocuksuz olmasına rağmen, onun soyundan büyük bir milletin (İsrailoğulları) türemesi.
Evrensel Kutsama: İbrahim'in soyu aracılığıyla tüm dünya halklarına gelecek ilahi bereket ve lütuf.
Sünnet (Brit Mila): Antlaşmanın kalıcı ve nesiller boyu sürecek fiziksel bir sembolü olarak erkeklerin sünnet edilmesi kuralı.
Bu antlaşma, Tanrı'nın tek taraflı ve koşulsuz lütfuna dayanan ebedi bir sözleşme olarak kabul edilir.
İbrahim Anlaşmaları , Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn ile başlayarak İsrail ile çeşitli Arap devletleri arasında diplomatik normalleşmeyi sağlayan bir dizi anlaşmadır .
Ağustos ve Eylül 2020'de duyurulan ve 15 Eylül 2020'de Washington, DC'de imzalanan Anlaşmalar, Başkan Donald Trump yönetimindeki Amerika Birleşik Devletleri tarafından arabuluculuk yapılarak imzalandı .
Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn , 1994'te Ürdün'den bu yana İsrail'i resmen tanıyan ilk Arap ülkeleri oldu .
Bunu takip eden aylarda Sudan ve Fas da İsrail ile ilişkilerini normalleştirmeyi kabul etti, ancak Sudan'ın anlaşması 2024 itibariyle henüz onaylanmadı.
Temmuz 2025'te, ikinci Trump yönetiminin Anlaşmaları Suriye , Lübnan ve Suudi Arabistan'ı da içerecek şekilde genişletmeyi amaçladığı bildirildi ve Kasım ayında Kazakistan'ın katılmayı kabul ettiği açıklandı .
Aralık 2025'te Netanyahu, İsrail'in Somaliland'ı bağımsız bir ülke olarak tanımasının ardından kendi inisiyatifiyle anlaşmaları genişletti ve Somaliland da anlaşmalara katılma sözü verdi.
Anlaşmalar, 2010'lu yıllar boyunca İran hakkındaki ortak endişelerden kaynaklanan, İsrail ile Sünni Arap devletleri arasında giderek artan gayri resmi işbirliğinin arka planında ortaya çıktı .
İsrail yetkililerinin Körfez ülkelerine yaptığı ziyaretler ve sınırlı askeri ve istihbarat işbirliğinin başlamasıyla, bağ kurma çabaları 2018'e gelindiğinde giderek daha açık hale geldi. 2020 yılının ortalarında,
Trump barış planında önerildiği gibi, İsrail'in Batı Şeria'nın bazı kısımlarını ilhak etme planlarının askıya alınması karşılığında İsrail ile BAE arasında bir normalleşme anlaşması sağlandı .
Anlaşmalar ekonomik, diplomatik ve güvenlik işbirliğini resmileştirdi. Fas örneğinde, normalleşme ABD'nin Fas'ın Batı Sahra üzerindeki egemenliğini tanımasıyla gerçekleşti .
Sudan için ise, ABD'nin terörizmi destekleyen devletler listesinden çıkarılmayı ve uluslararası mali desteğe erişimi içeriyordu . Anlaşmalar, ayrıntılı törenlerle sunuldu ve Trump yönetimi tarafından büyük bir diplomatik başarı olarak geniş çapta tanıtıldı.
Arap dünyasındaki tepkiler karışıktı.
Hükümetler desteklerini ifade ederken, birçok ülkede kamuoyu, özellikle Anlaşmaların İsrail-Filistin çatışmasının çözümünde ilerleme sağlamaması nedeniyle, karşıt görüşte kaldı . Buna rağmen, Anlaşmalar ticaret, savunma, enerji, teknoloji ve kültürel alışveriş alanlarında yeni girişimlere yol açtı. "İbrahim Anlaşmaları" adı, İbrahimî dinlerin ( Hristiyanlık , İslam ve Yahudilik) ortak mirasını yansıtmak için seçildi .
İbrahim Anlaşmaları Bildirgesi Metni
Aşağıda, taraflar arasındaki bireysel anlaşmaların temelini oluşturan genel ilkeler bildirgesi olan İbrahim Anlaşmaları Bildirgesi'nin metni yer almaktadır:
Aşağıda imzası bulunan bizler, Ortadoğu'da ve dünyanın dört bir yanında karşılıklı anlayış ve birlikte yaşama, insan onuruna ve özgürlüğüne, din özgürlüğü de dahil olmak üzere, saygı temelinde barışın korunmasının ve güçlendirilmesinin önemini kabul ediyoruz .
Üç İbrahimî din ve tüm insanlık arasında barış kültürünü geliştirmek için dinler arası ve kültürler arası diyaloğu teşvik etme çabalarını destekliyoruz .
Bizce zorlukların üstesinden gelmenin en iyi yolu işbirliği ve diyalogdur ve devletler arasında dostane ilişkiler geliştirmek, Ortadoğu'da ve dünyada kalıcı barışın sağlanmasına katkıda bulunur.
Bu dünyayı, ırkı, inancı veya etnik kökeni ne olursa olsun herkesin onurlu ve umut dolu bir yaşam sürebileceği bir yer haline getirmek için her bireye karşı hoşgörü ve saygı göstermeyi amaçlıyoruz .
İnsanlığa ilham vermek, insan potansiyelini en üst düzeye çıkarmak ve ulusları birbirine daha da yakınlaştırmak için bilim , sanat , tıp ve ticareti destekliyoruz .
Amacımız radikalleşmeyi ve çatışmayı sona erdirerek tüm çocuklara daha iyi bir gelecek sağlamaktır.
Ortadoğu'da ve dünyanın dört bir yanında barış, güvenlik ve refah vizyonunu benimsiyoruz.
Bu ruhla, İbrahim Anlaşmaları ilkeleri çerçevesinde İsrail ile bölgedeki komşuları arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasında kaydedilen ilerlemeyi içtenlikle karşılıyor ve cesaretlendiriyoruz. Ortak çıkarlar ve daha iyi bir geleceğe yönelik ortak bir bağlılık temelinde bu dostane ilişkileri pekiştirme ve genişletme yönündeki devam eden çabalardan cesaret alıyoruz.
