2019'da ABD, Suriye'den çekilmeyi kısa bir süreliğine düşündü. Çatışmaların ortasında kalmak istemediği için bölgedeki bazı askeri üslerini boşalttı. Bölgenin istikrara kavuşması zaman aldı.
Suriye'nin Kamışlı kentindeki Halko mahallesinde, 8 Şubat 2026 tarihinde, tamamı kadınlardan oluşan Şehit Ayaz Çiya taburunun mensupları kontrol noktalarında görev yapıyor ve araçları durduruyor.
Kürt medya kuruluşu Rudaw'a göre Kürtler geri dönebilecek. Bu, yeni Suriye hükümetinin politikaları ve Kürt liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri ile Suriye hükümeti arasında varılan uzlaşma ve entegrasyon anlaşmasının bir sonucudur. Bu anlaşma Mart 2025'te başladı ancak Ocak ayındaki çatışmalardan sonra ancak gerçek anlamda rayına oturdu. Şimdi Suriye Demokratik Güçleri dağıtıldığına göre, Suriye'nin büyük ölçüde birleşeceği beklentisi var.
Bu, yıllar öncesine göre büyük bir değişiklik. Suriye iç savaşı sırasında, SDF (Suriye Demokratik Güçleri), IŞİD'le savaşmak için ABD tarafından destekleniyordu. Türkiye, SDF'yi "terörist" olarak görüyordu çünkü SDF'nin Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ile bağlantılı olduğunu iddia ediyordu. Bu nedenle Ankara, ABD'nin sınırında terörist bir orduyu desteklediğini öne sürdü. Türkiye buna Suriye'ye birkaç işgal ile karşılık verdi. Ankara'nın temel amacı, SDF'nin ilerlemesini engellemek ve ardından Kürtlerin kazanımlarını geri püskürtmekti. Kurbanlar ise kaçmak zorunda kalan Kürt sivillerdi.
Siviller için büyük ölçekli bir felaket
Ankara, 2016 yılında Manbij yakınlarında saldırılarına başladı ve ardından 2018'de Afrin'e saldırdı. Serekaniye, son ve büyük operasyondu. Ankara, Suriye Demokratik Güçleri'ne (SDF) saldırmak için Suriye Ulusal Ordusu (SNA) adı verilen vekil güçler olarak kullandığı Suriyeli isyancı grupları destekledi. Türkiye, NATO üyesi ve ABD müttefikidir. Dolayısıyla, bir NATO müttefiki, ABD destekli SDF'ye karşı savaşmak için Suriyeli vekil güçleri kullanıyordu. Washington veya Pentagon bu karmaşadan bir çıkış yolu bulmak yerine , çatışmaların yaşanmasına izin verildi.
Serekaniye, siviller için büyük bir felakete dönüştü. 2019'da işgal gerçekleştiğinde hayatlarını yeniden kurmaya çalışıyorlardı. SDF ile Türkiye ve SNA arasında çatışmalar başlayınca çok sayıda insan kaçtı.
Suriye Demokratik Güçleri (SDF) mensupları, SDF ile Şam hükümeti arasında Suriye ordusunun ve SDF'nin geri çekilmesini öngören anlaşmanın ardından Tel Hamis kasabasının dışındaki cephe hatlarından çekildikten sonra tepki gösteriyorlar, Kamışlı, 13 Şubat 2026. (Fotoğraf: REUTERS/Orhan Qereman)
Rudaw haber ajansı şimdi de, "Hasakka valisinin dönüş hazırlıklarının devam ettiğini söylemesinin ardından, yaklaşık 700 yerinden edilmiş Kürt aileyi taşıyan ikinci bir konvoyun Salı günü Suriye'nin kuzeydoğusundaki (Rojava) Sari Kani'deki evlerine dönmesinin planlandığını" bildirdi.
Nur el-Din Ahmed, Pazartesi günü Rudaw muhabiri Nalin Hassan'a yaptığı açıklamada, "Sari Kani'den yerinden edilmiş yaklaşık 700 ailenin köylerine ve evlerine dönüşü için hazırlıklar sürüyor" dedi. Ahmed, "Bu ailelerden bazılarının, durumu izlemek üzere kurulan özel bir komitenin gözetiminde şehir merkezine döneceğini" de sözlerine ekledi.
Türkiye, Suriye'nin kuzeyindeki bazı bölgeleri Suriye hükümetine iade ediyor.
Bu önemli bir gelişme ve Kürtlerin Afrin'e geri dönebilmelerinin ardından geldi. 2018'deki sırasında yaklaşık 160.000 Kürt Afrin'den kaçmak zorunda kalmıştı. Türkiye şimdi Kuzey Suriye'nin bazı bölgelerini Suriye hükümetine iade ediyor.
Ankara'nın yeni Suriye hükümetiyle iyi ilişkileri var. Bu, İsrail'i rahatsız eden bir konu. Bazı İsrailli yetkililer ve politikacılar Suriye'deki Kürtlere desteklerini dile getirdiler. Suriye'deki Kürtler, Suveyda'daki Dürzilerden farklı bir yol seçtiler. Savaşmaya devam edip İsrail'in desteğini istemek yerine, birleşme ve bütünleşmeyi benimsediler.
Bu kolay olmadı. Kürt öğrenciler 8 Eylül'de okullarda yeterli Kürtçe dil eğitimi verilmemesini protesto etti. Suriye hükümeti ağırlıklı olarak Arapça bir müfredatı dayatıyor. Doğu Suriye'deki Kürtler on yıldır Kürtçe eğitim görüyor. Bu nedenle Kürtçe dersleri istiyorlar .
Doğu Suriye'deki yeni değişimleri mümkün kılan unsurlardan biri de PKK'nın Türkiye ile barış görüşmeleri yapıyor olması ve hatta dağılma ihtimalinin bulunmasıdır. Bu nedenle Ankara'nın Suriye'de kalmak için artık bir bahanesi kalmamıştır. SDF'nin dağılması ve PKK'nın çatışmayı sona erdirmesiyle Türkiye için artık bir "tehdit" kalmamıştır.
Rudaw, Kürtlerin dönüşüyle ilgili olarak, "410 Kürt aileden oluşan ilk konvoyun Ağustos ortasında Hasaka'daki Washokani kampından Sari Kani'ye doğru yola çıktığını" belirtti. Suriye Geçici Hükümeti, silahlı gruplar tarafından işgal edilmiş evlerin tadilatı için her aileye 10.000 dolar verdi. Raporda, geri dönen ailelerden bazılarının, görünüşe göre bölgede yaşayan Araplar tarafından saldırıya uğradığı kaydedildi.
Ahmed, Rudaw'a yaptığı açıklamada, "Bu komite, güvenlik güçleri, ilçe yönetimi, liderlik ekibi, valilik ve yerel kuruluşlardan temsilcilerden oluşuyor" dedi. "Sari Kani iç göçmenler komitesi, Washokani kampındaki 689 ailenin topraklarına geri dönmeye hazırlandığını duyurdu. Bu karar, güvenlik garantileri sağlandıktan sonra alındı."
Raporda, Sari Kani ve Ras al-Ain olarak da bilinen Serekaniyeh'in Kürt çoğunluklu bir şehir olduğu belirtiliyor. Kürtçe Kobani gibi, bu şehrin de Arapça bir adı var. Bu da tartışmalı bir konu, çünkü Kürtler bu bölgelerin Kürtçe isimleriyle kalmasını istiyor.
Bu haftaki dönüş, 2019'da yaşanan bir trajediyi ele almaya yardımcı oluyor. Türk saldırısı iyi planlanmıştı. Ayrıca, ABD ve SDF'nin Ankara'nın taleplerine uymaya çalışmasından sonra gerçekleşti. Türkiye o dönemde SDF'den bölgedeki tüm savunmaları kaldırmasını ve ortak devriyelere olanak sağlamasını talep etmişti. O zamanlar ABD Merkez Komutanlığı SDF'yi destekliyordu. Bu arada, Türkiye ABD Avrupa Komutanlığı'nın sorumluluk alanında yer alıyordu. 2019'da Beyaz Saray, Pentagon ve Dışişleri Bakanlığı arasında koordinasyonun bozulduğu görüldü. Ankara bir fırsat gördü ve işgalini ilerletti.
O dönemde ABD, Suriye'den ayrılmayı kısa bir süreliğine düşündü. Çatışmaların ortasında kalmak istemediği için bölgedeki bazı karakollarını boşalttı. Bölgenin istikrara kavuşması zaman aldı. Sonunda ABD bölgede kaldı, ancak Serekaniye yakınlarındaki bir bölge Suriye rejimine geri döndü ve Rus devriyeleri başladı. Bu durum, Türkiye, Suriye Ulusal Ordusu (SNA), Esad rejimi, Ruslar, Amerikalılar ve Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDF) aynı bölgede bulunduğu bir kontrol mozaiği yarattı. 2019'dan sonra Tel Tamer adı verilen bir bölge yakınlarında sık sık çatışmalar yaşandı.
2019'daki ve sonraki yıllardaki tüm olaylar, Suriye savaşının karmaşıklığını gözler önüne serdi. Ayrıca birçok Suriyelinin bugün neden barışa dönüş istediğini de gösteriyor. İran, Rusya, ABD, Türkiye ve diğerlerinin rol oynadığı çeşitli çatışmaların bir parçası olmaktan bıkmışlardı.
