Muhtemelen bugün TBMM'nin onayına sunulacak olan tezkere, büyük ölçüde Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Abdullah Gül ile ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell arasında pazartesi günü başlayan ve dün gece yarısı sonuçlanan telefon trafiği içinde şekillendi.
17 Mart Pazartesi
Saat 19.00:
POWELL'DAN GÜL'E: HADİ ARTIK
BM Güvenlik Konseyi'nde bir uzlaşının ortaya çıkmadığının belli olmasından kısa bir süre sonra Colin Powell, Türk karşıtı Abdullah Gül'ü arayarak, şu mesajı verdi:
‘‘Barışçı çözüm imkanları tükenmiş bulunuyor. Başkan Bush, bu gece Irak'a ültimatomunu açıklayacak. Ancak Türkiye'nin kararı hala belli değil. Irak'a dönük bir hava harekatı için Türk hava sahasından yararlanmak yolundaki talebimizi size daha önce iletmiştik. Hükümetinizin bir an önce olumlu bir şekilde karar vermesini bekliyoruz. Zaman kalmadı.’’
Gül, Powell'ın bu mesajına ‘‘birazdan Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında Başbakan, Genelkurmay Başkanı'nın da katılacağı bir toplantı düzenleniyor. Size herhalde toplantıdan sonra bir yanıt verebileceğim’’ karşılığını verdi.
Ankara, günler süren kararsızlıktan sonra ilk kez hareketlendi. Çankaya Köşkü'nde tezkerenin bir an önce TBMM'ye sunulması eğiliminin belirdiği toplantı saat 21.45 sularında sona erdi ve Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Tacan İldem, ‘‘Hükümetin gerekli kararları ivedilikle alması konusunda görüş birliğine varıldı’’ açıklamasını yaptı.
Saat 24.00
GÜL: TAMAM, AMA BİZİM DE TALEPLERİMİZ VAR
Gül, Başbakan Erdoğan'la birlikte doğruca Başbakanlığa gitti ve buradan Powell'ı arayarak kendisine şu yanıtı verdi:
‘‘Zirvede hava koridorunun açılması konusunda mutabakata varmış bulunuyoruz. Tezkereyi Meclis'e getireceğiz. Ancak, beklentilerimiz var. Tezkerenin geçmesi karşılığında Irak'ın geleceğine ilişkin siyasi belgedeki ilkeler geçerliliğini korumalıdır. ABD, Türk ekonomisine desteğini açıklamalıdır. Ayrıca, Türk Ordusu'nun Kuzey Irak'taki varlığı kabul edilmelidir.’’
Powell, Gül'e ‘‘Türk hükümetinin olumlu yanıtını almaktan duyduğu memnuniyeti’’ aktardı, ‘‘Söz ettiğiniz konularda Amerikan Yönetimi'nin yanıtları konusunda size yarın döneceğim’’ dedi.
18 Mart Salı
Saat 19.00-22.30
BAKANLAR KURULU TOPLANIYOR
Bakanlar Kurulu, Ankara'da saat 19.00 sularında toplandı. Ancak, Powell'dan beklenen telefon toplantı boyunca bir türlü gelmedi. Bu durum kapsamlı bir tartışma yapılabilmesini engelledi. Bu arada, Powell'ın 6 milyar dolarlık yardımın masadan kalktığı yolundaki açıklaması da havayı olumsuz yönde etkiledi. Sonuçta Başbakan Erdoğan'a tam yetki verilmesi kararlaştırıldı. Toplantı saat 22.30 sularında dağıldı.
Saat 23.30
POWELL: BAZI ÜSLERİ DE AÇABİLİR MİSİNİZ?
Gül, Başbakanlık'ta Erdoğan ile birlikte beklerken, Washington'dan beklenen telefon geldi. Ancak bu telefon konuşmasının içeriği işleri biraz karıştırdı.
Çünkü Powell, Gül'e, ‘‘hava koridorunun açılması girişiminden memnuniyetlerini’’ bir kez daha belirtirken, koridorun açılmasının yanısıra ‘‘hava harekatına katılacak Amerikan savaş uçaklarının bazı üslerden yararlanmalarının mümkün olup olamayacağını’’ da sordu. Powell'ın bu konuda spesifik olarak İncirlik üssünü kastettiği anlaşılıyor. İncirlik üssünün açılması da ister istemez üste görev yapacak yer personelinin durumunu gündeme getiriyor, tezkerenin içeriğini hava koridorun kapsamının dışına çıkartıyordu. Bu kez tezkereye ‘‘yabancı asker kabulü’’ ifadesinin de konması gerekecekti.
GÜL: YARDIM PAKETİ AYNEN GEÇERLİ Mİ?
Gül, Powell'a ‘‘Getirdiğiniz bu konu yeni bir unsur içeriyor, koridor talebinin dışına çıkıyor. Askeri alanda tam işbirliğine geçişi mi kastediyorsunuz?’’ diye sordu.
Bu noktada Gül, çok kritik bir soru daha yöneltti:
‘‘Bu durumda daha önceden önermiş olduğunuz mali paket de tümüyle geçerli olacak mı?’’
Amerikan tarafı, Gül'ün bu sorusunu masadan kalktığını söyledikleri 6 milyar dolarlık yardım paketine işlerlik kazandırılıp kazandırılmayacağı konusunda bir sondaj olarak tefsir etti.
Powell, ‘‘bu konuda gerekli danışmaları yaptıktan sonra size yanıtımı hemen bildirmeye çalışacağım’’ karşılığını verdi.
19 MART ÇARŞAMBA
Saat: 00.50
CEMİL ÇİÇEK: YENİ TALEPLER VAR
Artık Washington'dan yanıt bekleniyordu. Hükümet Sözcüsü ve Adalet Bakanı Cemil Çiçek, bir basın toplantısı düzenleyerek, gazetecilere şu açıklamayı yaptı:
‘‘Hava koridoru talebine bu akşam yeni bir unsur eklenmiştir. Bu talep yabancı askerlerin Türkiye'de bulunmasıyla ilgilidir. Sadece transit geçiş değil, başka taleplerin de olabileceği ihtimali karşısında müzakerelerimiz sürüyor’’
Çiçek, çok açık ifadelerle tezkerenin kapsamının bu görüşmelerin sonucuna göre şekilleneceğini bildirdi.
Saat 01.30
POWELL: SADECE KORİDORLA İLGİLİYİZ
Powell, muhtemelen Başkan George Bush ya da Başkan Yardımcısı Dick Cheney ile görüştükten sonra Washington'un yanıtını bildirmek üzere yeniden Gül'ü aradı.
Powell, ‘‘size daha önceki konuşmamda açtığım konu gündemde değildir. Biz, bu aşamada yalnızca hava koridoru ile ilgiliyiz. Bu talebimizin karşılanmasını bekliyoruz’’ dedi.
Belli ki, Amerikan Yönetimi Ankara ile yeni bir pazarlık sürecine girmek istemiyordu.
Powell, şöyle devam etti:
‘‘Siyasi belge ile ilgili beklentilerinizi karşılayacağız. Ayrıca Yönetim olarak Türk ekonomisine verdiğimiz desteği bir açıklama ile duyuracağız. Kuzey Irak'ta mültecilere yardım amacıyla sınırlı olmak üzere Türk ve ABD askerleri ile Kürt gruplar arasında bir koordinasyon mekanizmasının oluşturulması üzerinde çalışabiliriz. Bu aşamada işbirliğimizin çerçevesi budur.’’
Gül, Powell'a, yaptığı bu değerlendirmeyle ilgili mutabakatını bildirdi ve hükümetin hava koridoruna izin veren tezkereyi en geç perşembe gününe kadar Meclis'ten geçirmeye çalışacağını bildirdi.
Saat 02.20
ÇİÇEK: TEZKEREDE YALNIZCA KORİDOR VAR
Hükümet Sözcüsü Çiçek, ikinci bir basın toplantısı düzenleyerek şu açıklamayı yaptı:
‘‘Amerikalıların bizden bu aşamada istedikleri sadece uçaklarının transit geçişidir. Tezkerede sadece bu husus yer alacaktır.’’ Hürriyet
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 19:36
