İŞTE BASININ ELİNE GEÇEN İRAN RAPORU
IAEA raporunda, 'İran'ın nükleer programının barış amaçlı olduğu sonucuna da varılamadığı' vurgulanıyor.Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed El Baradey'in hazırladığı ve resmen 6 mart'ta açıklanacak olan 11 sayfalık rapordan öne çıkan bazı başlıklar şöyle:
Rapor, İran'ı nükleer silah peşinde koşmakla suçlamıyor, ama nükleer silahların ham maddesi olan 'zenginleştirilmiş uranyum' elde etmeye yönelik çalışmaların hız kazandığını vurguluyor.
Rapora göre, İran şu anda uranyumu zenginleştirecek 20 santrfüjü deniyor. Tahran'ın amacı öncelikle 3 bin ardından da 50 bin santrıfuju işler hale getirmek.
Uranyum zenginleştirmek için bu santrfujların kullanılması gerekiyor.
Bir nükleer bomba yapmak içinse 3 bin santrıfuj lazım. Ancak, zenginleştirilmiş uranyum sadece nükleer silahlarda değil, nükleer yakıt elde etmek için de kullanılıyor.
İran da çalışmalarını bu amaçla yürüttüğünü savunuyor. Rapor, İran dosyasının 2 şubatta sevkedildiği Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne sunulacak. Konsey de bundan sonraki adımlarını bu rapora göre atacak.
İran ile yakın ekonomik ilişkileri bulunan Konsey'in iki daimi üyesi Çin ve Rusya, yaptırımlara sıcak bakmıyor. İki ülkenin, krizi çözme girişimleri ise sürüyor.
Çin, AB ve Rusya'ya "İran'la müzakerelere devam edin" çağrısı yaptı.
İran rest çekti
İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi (UYGK) Genel Sekreteri Ali Laricani de, nükleer dosyalarının yarın yapılacak IAEA toplantısında, BM Güvenlik Konseyi'ne gönderilmesi durumunda, uranyum zenginleştirme çalışmalarına kesinlikle başlayacaklarını açıkladı.
Laricani, nükleer araştırma ve geliştirme faaliyetlerine başladıklarını, şu ana kadar uranyum zenginleştirme faaliyetinde bulunmadıklarını belirtti.
Laricani, uranyum zenginleştirmenin ne zaman başlayacağına ilişkin soruyu cevaplarken, net bir tarih vermekten kaçındı.
'Yarınki toplantıda İran aleyhine uygunsuz tavırların sergilenmesini hoş karşılamalarının mümkün olmadığını' ifade eden Laricani, İran milletinin nükleer teknolojiye sahip olma hakkını kabuleden bütün formüllere de açık olduklarını vurguladı.
ABD karşı atak hazırlığında
Bu arada ABD, hazırladığı bir karar tasarısıyla, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin, İran'ın nükleer programını durdurması için 30 gün süre vermesini sağlamaya çalışıyor.
'The Washington Post'un haberine göre ABD yönetimi, İran dosyasını, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun (UAEK) Viyana'da pazartesi günü yapılacak toplantısının ardından BM Güvenlik Konseyi'ne getirmeye hazırlanıyor.
Gazetenin sorularını yanıtlayan Avrupalı ve Amerikalı diplomatlar, ABD yönetiminin Güvenlik Konseyi'nin 15 üyesi arasında zorlu görüşmeler beklediğini ve bu konuda Rusya'nın tutumunun çok önemli olduğunu belirtti.
30 gün süre ve ambargo
Washington'ın UAEK'nın son verileri temelinde gelecek hafta Güvenlik Konseyi'ne sunulmak üzere bir karar tasarısı metni hazırladığını yazan The Washington Post'a göre tasarı, nükleer faaliyetlerine son vermesi için İran'a 30 gün süre veriyor.
Tasarı ayrıca, bu ülkenin UAEK denetimcileriyle işbirliği yapmasını, aksi taktirde daha sert diplomatik yaptırımlarla karşı karşıya kalmasını öngörüyor.
The Washington Post'un haberine göre öngörülen yaptırımlar arasında, İranlı yetkililerin yurtdışına çıkmalarına yasak getirilmesi, ekonomik yaptırımlar ve petrol ambargosu bulunuyor.
İran BM'ye sevkedilmişti
9 ocakta bir açıklama yapan İran yönetimi, nükleer yakıt çalışmalarına geri döndüğünü bildirmişti.
İran yönetimi, AB üçlüsü ile geçtiğimiz yıl ağustos ayında kopan görüşmelere 21 aralıkta yeniden başlamış ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini gönüllü olarak askıya alacağını taahhüt etmişti.
Viyana'daki Fransa daimi temsilciliğinde yapılan İran-AB görüşmelerinin ilk turunda, tarafların karşılıklı olarak birbirlerinin önerilerini dinledikleri belirtilmiş ve görüşmelerin ikinci turunun 18 ocak 2006'da yapılacağı bildirilmişti.
Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na (NPT) taraf olan İran, nükleer tesislerinde Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu müfettişlerinin ani denetimler yapmasını öngören NPT ek protokolünü de imzalamıştı.
Ek protokol parlamentoda onaylanmadığı için, İran yönetimi nükleer tesislerindeki ani denetimlere gönüllü olarak izin veriyordu.
İran'ın 9 ocakta nükleer yakıt çalışmalarına geri dönmesinin ardından ABD, AB ve İsrail sert tepki göstermiş ve İran'ın geri adım atmaya yanaşmaması üzerine, İran dosyası 4 şubatta BM Güvenlik Konseyi'ne sevkedilmişti.
Uranyum zenginleştirme de başladı
Bu gelişmelerin ardından Tahran, 14 şubatta uranyum zenginleştirme çalışmalarına geri döndüğünü duyurdu.
İran Cumhurbaşkanı Mahmut Ahmedinecad, Nükleer Silahların Yayılmasını Önlenme Anlaşması'ndan da çekilebileceklerini söyledi.
Washington, İran'ı nükleer başlık üretimi için nükleer yakıt üretmek istemekle suçluyor. Tahran ise nükleer programının barışçıl amaçlara dönük olduğunun altını çiziyor.
