İŞTE TÜRKİYE'Yİ PERİŞAN EDEN YOLSUZLUKLARIN KALEM KALEM DÖKÜMÜ...
Türkiye'yi sarsacak Yolsuzluk raporuna göre yolsuzlukların ülkeye kalem kalem maliyeti şöyle oldu:
ENERJİ BAKANLIĞI UYGULAMALARI
1998 yılında imzalanan ''side letter'' sebebiyle Doğalgaz alım sözleşmelerinin fiyat formülünün değiştirilmesi ile Mayıs 2003 sonu itibariyle yaklaşık 388 milyon dolar fazla ödenmesine sebebiyet verilmiş, sözleşmede 2 milyar metreküp olan taahhüt 8 milyara yükseltilmiş, tarafların inisiyatifinde bulunan ve bir yıl olan alım taahhüdü ''gayri kabili rücu'' olarak 23 yıla çıkartılmıştır. Bu Side Letter'da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Cumhur Ersümer'in şahit olarak imzası bulunmaktadır. Bu Side Letter'in dayanağı olan 1996 yılında imzalanan anlaşmanın hilafına olaark eski anlaşmanın tarih ve sayısını taşıyan ve önceki anlaşmadaki formülü değiştirerek (side letter deki formüle havi) yeni bir metin imzalanmıştır.
Bu konuda ihmali bulunan Bakan hakkında Meclis Soruşturması açılması uygun olacağı, BOTAŞ Genel Müdürü Nevzat Arseven ve Doğalgaz Daire Başkanı Gökhan Yardım hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulması gerektiği düşünülmektedir.
Bu tespitlerin yanısıra, doğalgaz alım anlaşmalarında al ya da öde(take or pay) öngörüldüğü, bu anlaşmalar kapsamında fiyat formülü değişikliği ve Mavi Akım hattının ihalesini OHS konsorsiyumuna ihalesiz verildiği, benzerlerine göre yaklaşık 75 milyon dolar pahalı yaptırılmasına sebebiyet verildiği, Devletin riskle karşı karşıya kalmasına neden olduğu hususunun irdelenmesi gerektiğinin uygun olacağı düşünülmektedir.
Batı hattından alınan doğalgazla ilgili yapılan fiyat revizyonunda yüzde 25 fiyat indirimi, 3 dolar fiyat artırımı ve yaklaşık 13,5 milyon dolar alacaktan vazgeçilerek ülkemiz menfaatlerinin korunması yoluna gidilmediği, Rusya tarafının bu revizyondan fevkalade kazançlı çıktığı tespit edilmiştir.
Sözleşme gereği yapılan üçüncü fiyat revizyonu hakkı kullanılırken fiyat indiriminin müracaat tarihinden itibaren başlatılmasını gözetmeyerek geriye dönük olarak 166 milyon doların Gazexport ve Turusgaz'dan talep edilip tahsili cihetine gidilmediği, fiyat revizyon hakkının ülke menfaatleri doğrultusunda kullanımını sağlamayan BOTAŞ eski Genel Müdürü Gökhan O.Bildacı, BOTAŞ Genel Müdür Yardımcısı Fuat Celepçi, Doğalgaz Alım ve Kontrat Devirleri Daire Başkanı Nuran Santana'nın Başbakanlık Teftiş Kurulu'nca incelenmesi, yetkililer hakkında Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulması düşünülmektedir.
Turusgaz'dan alınan her metreküp gaz için 10 ABD doları fazla ödeme yapılmasına sebebiyet veren imza sahipleri olarak dönemin Genel Müdür Yardımcısı Uğur Başer ve Doğalgaz Ticaret ve Pazarlama Daire Başkanı Ayşe İnkaya hakkında Enerji Bakanlığınca soruşturma açılması ve Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulması mütalaa olunmaktadır.
Doğu Anadolu hattının 48 inçe çıkarılması ile ilgili olarak Enerji Bakanlığı'nca sürdürülen soruşturma neticesine göre işlem yapılması uygun görülmüştür.
Elektrik Enerjisi Fonu'ndan Yap-İşlet-Devret santrallerine yapılan 125 milyon 897 bin 418 dolarlık Yedek Yakıt Telafi Ödemesi ile ilgili olarak sorumluların belirlenmesi için, BOTAŞ ve TEAŞ Genel Müdürlüklerinde inceleme yapılması, gerektiğinde soruşturma yapılması uygun görülmüştür.
SANTRALLER VE İMTİYAZ SÖZLEŞMELERİ:
Çayırhan Termik Santrali: Fiyatın belirlendiği satış anlaşmasından sonra devir anlaşması sırasında 63 milyon dolarlık sarf malzemesi anlaşmadan sonra bedelsiz olarak devredilmiş.
ÇEAŞ-Kepez Elektrik uygulamaları: 1993 yılındaki yönetimin değişmesinden sonra hükümlere aykırı pek çok eylem ve uygulamalar olmasına ve SPK tarafından uyarılmasına rağmen Bakanlıkça gerekli girimlerde bulunulmamıştır.
İskenderun İthal Kömür Santrali: YİD modeli ile öngörülen santral ihalesini en ucuz teklifler İntergen Enka Exon konsorsiyumu kazanmış, ancak yasal olmayan bir gerekçe ile ihale ikinci firma Siemens Steag konsorsiyumuna verilmiştir.
Kırklareli Doğalgaz Santrali: İhtiyaç olmadığı halde firmanın talebini karşılamak amacıyla santralin yapımına izin verilmiştir.
Aktaş Elektrik Uygulamaları: 2.12.1997 tarihinde Aktaş'la imtiyaz sözleşmesi imzalayarak kamu zararının bu tarihten sonra da sürmesine, 31.12.2001 tarihi itirabiyle zararı 1 katrilyon 6 trilyon liraya ve faiziyle birlikte 1 katrilyon 369 trilyon liraya ulaşmıştır.
Bartın Mobil Santralinin Samsun'a nakli: Kriterlere uyulmadan santral yapımı kararı alınmış, santral sonradan Samsun'a taşınmıştır. Bartın'ın elektriğe ihtiyacı yoksa neder karar alındı, varsa neden taşındı?
Ilgın Termik Santrali İhalesi: Bakanlık, Konya Ilgın Elektrik Production B.V. şirketi ile imtiyaz sözleşmesi imzalarken süre 38 yıl, tarife kilovatsaati 9 cent olarak belirlenmiştir. Anlaşmazlık nedeniyle sözleşme iptal edilmiş, şirket 300 milyon dolarlık tazminat istemi ile uluslararası tahkime başvurmuştur.
Yamula Hidroelektrik Santrali: Yapımcı firma ile kilovatsaati 4,79 cente anlaşma sağlanırken Bakan onayıyla 5,25 cent kabul edilmiştir.
Bütün bu işlemlerle ilgili Araştırma Komisyonları kurulması mütalaa edilmektedir.
DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UYGULAMALARI:
İstisnasız bütün işlerde yüksek oranlarda keşif artışı olduğu, bu artışın bazı baraj inşaatlarında yüzde 400-696'lara vardığı, bunun sebebinin politik olduğu düşünülmektedir.
29 baraj ve HES ihale yapılmaksızın firmalara verilmiştir. Hazine garantili iş olduğundan bazılarının maliyetinin DSİ fiyatlarının 2-3 katı olduğu görülmüş, bunlara örnek olarak Baziki ve Bozova sulamalarının DSİ fiyatları 4 bin dolar iken bu işlerde 10 bin dolar olduğu tespit edilmiştir.
Enerji eski Bakanlarından Cumhur Ersümer ve Zeki Çakan hakkında Meclis Soruşturması açılması, bürokratlar hakkında Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulması gerekmektedir.
ETİ HOLDİNG AŞ. UYGULAMALARI:
Trona Projesi Uygulaması: Trona madenini sodaya dönüştürme projesinin bir konsorsiyuma verilmesi işinde Eti Holding Yönetim Kurulu bir karar almamışken sadece iki firma ihaleye dahil edilmiş, dönemin Devlet Bakanı Rüştü Kazım Yücelen tarafından konsorsiyum yazısının altına projenin aciliyeti konusundaki notu bulunmaktadır. Rüştü Kazım Yücelen hakkında Meclis Soruşturması açılması gerektiği düşünülmektedir.
Bandırma Yeni Sülfürik Asit İhalesi: Projenin anahtar teslimi işi için ilk ihale SKEC firmasına 50 milyon dolara bırakılmışken Bakan oluru ile yapılan ikinci ihale ile iş 25 milyon dolar fazla bedelle Fenco firmasına verilmesinde sorumluluğu bulunan bürokratlar hakkında Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğundan, Yönetim Kurulu Üyeleri için de suç duyurusunda bulunulması gerekmektedir.
TKİ-Karaelmas Soruşturmaları: Türkiye Kömür İşletmelerinde kömür çalınmaları, ihalelerde sözleşme ve teknik şartnamelere aykırı uygulamalar ve kara elmas yolsuzluk operasyonu ile ilgili Bakanlık incelemesi yapılması düşünülmekte, TKİ Yönetim Kurulu üyeleri hakkında Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulmalıdır.
BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI UYGULAMALARI:
İller Bankası Genel Müdürlüğü Keşif Artışları: 1999-2003 yılları arasında rekabet ortamı oluşturmadan ve ihalesiz olarak toplam 86 trilyon liralık(2003 yılı dönüşümü yaklaşık 838 trilyon lira)iş verilmiş olup bugünkü kur üzerinden 577 milyon dolara tekabül etmektedir.İlgililer hakkında Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulması kanaat ve sonucuna ulaşılmıştır.
Karayolları Genel Müdürlüğü Keşif Artışları: Karadeniz Sahil Yolu inşaatındaki sözleşme kapsamındaki işlere yüzde 30 üzeri keşif artışları nedeniyle oluru imzalayan Müsteşar ve Müsteşar Yardımcısının sorumluluklarının tespit edilmesi gerekmektedir.
Kalıcı konutların karayolu bağlantıları ve İzmit-Gölcük bölünmüş yolu ve Gölcük kalıcı deprem konutları bağlantı yolları projesinde keşif artışları için YPK kararı alınması gerektiği halde bakan oluru ile yapılması, kilometre başına maliyetin diğer yollarda 1 milyon dolar olmasına rağmen İzmit-Gölcük yolunda 3,1 milyon dolar olması nedeniyle eski Bakanlardan Koray Aydın ve Abdülkadir Akcan hakkında Meclis Soruşturması açılması gerektiği düşünülmektedir. Yüzde 30 üzeri olurların iptal edilmesi hususları belirtilmesine rağmen iptal etmeyen sorumlular hakkında Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulması gerekmektedir.
Emlak Bankası Bahçeşehir Uygulaması: Projede bankanın sürekli zarar etmesi, inşaat maliyetlerinin yükselmesi, Yönetim Kurulu kararı alınmadan konut miktarı artırılmıştır. Projenin geliri 635 milyon 601 bin dolarken giderler 989 milyon 175 bin dolar. Zarar 353 milyon 573 milyon dolar.
Emlakbankası'nın Bahçeşehir projesinde zararının iki katrilyon liraya yakın olması sebebiyle sorumluların belirlenmesi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca inceleme yapılması gerekli görülmekte.
Konut Edindirme Yardımı(KEY) Hesapları: Bu hesaplardaki bakiyenin büyük kısmı yıllarca banka tarafından çok düşük nemalandırıldığından KEY hak sahiplerinin çok büyük zararı oluşmuştur.KEY hesaplarına TOKİ'nin borcu 61 trilyon, Kamu Ortaklığı Fonu'nun borcu 83 trilyon lira olarak gerçekleşmiştir.
Yapı İşleri Genel Müdürlüğü Uygulamaları: eski Bayındırlık Bakanı Koray Aydın döneminde bakanlıktaki yolsuzluklarla ilgili Cumhuriyet tarihinin en çok sanıklı davalarından biri olan 361 sanıklı dava sürmektedir.
Koray Aydın'ın yakınlarına ve kendisine ait 10 milyon lira sermayeyle kurulan Yolalan İnşaat Ticaret ve Sanayii LTD şirketi 2000 yılı toplam ciroları 6 trilyon 963 milyar 422 milyon liraya hızlı artışının ve Koray Aydın'ın mal varlığının incelenmesi gerektiği, Koray Aydın için Meclis Soruşturması açılması gerektiği mütalaa edilmiştir.
Karayolları Genel Müdürlüğü'nün Diğer Uygulamaları: Karadeniz Sahil Yolunun devamı olan yolların ihalesinde özellikle iş olmadığı halde özellikli işmiş gibi ihale edildiği tespit edilmiştir. İhaleye önce 11, sonra 16 firmanın girdi, firmaların kendi aralarında anlaştığı tespit edilmiş, normal ihale olsaydı ihale indiriminin yüzde 20-30 puan daha fazla olacağı, firmaların haksız kazanç sağladığı ve Devletin zarara uğratıldığı tespit edilmiştir.
İhalenin hangi firmaya verileceği önceden noterle tespit edildiği halde eski Bakan Yaşar Topçu tarafından, müfettiş raporlarına uyulup ihale iptal edilmediği tespit edilmiştir. Galata Köprüsü inşaatında inşaatında bakanlıkça belirlenen 31 milyon dolar tutarındaki fazla ödemenin Sayın Topçu tarafından olura istinaden hakedişlerden kesildiği görülmüştür.
İddiaların soruşturma komisyonu kurularak görüşülmesi mütalaa edilmektedir.
ULAŞTIRMA BAKANLIĞI UYGULAMALARI:
Telekomünikasyon Kurulu'nun standart ara bağlantı referans ücretlerini yayınlaması gerekmektedir. Ancak kurul iki yıldır bu görevini yerine getirmeyerek Aria ve Aycell'e nazaran Türkcell ve Telsim çok avantajlı bir paylaşım arabağlantı ücretini paylaştıkları için haksız rekabet ortamına sebep olunmuştur. İmtiyaz sözleşmesinin yürürlüğe girdiği Mayıs 1998'den günümüze kadar Türk Telekom ile Telsim ve Türkcell arasındaki telefon trafiğinin 15 milyar dakikadan fazla olduğu ve her dakika için 5-10 cent fazla ödeme yapıldığı hesaplanırse 750 milyon Euro ile 1,5 milyar Euro arasında fazla ödeme yapıldığı ortaya çıkmaktadır.
Kurulun son iki yıldır görevini yapmayan yöneticileri ve yönetim kurulu üyelerinin cezai ve mali sorumlulukların tam tespiti için bir komisyon kurulmasına karar verilmiştir.
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI UYGULAMALARI:
MSB ile TUSAŞ ve TAİ'ye yönelik bir takım şikayetler değerlendirilmiş, savunma sanayiine yönelik harcamaların sadece hukukilik açısından değil, aynı zamanda milli savunma sanayii stratejisi çerçevesinde yerindelik bakımından da değerlendirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir.
TEKEL ANKARA BAŞMÜDÜRLÜK BİNASI:
Tekel'in ikiz binalarına 2003 yılı deflatörlü hesabına göre yapılan ödeme 220 trilyon liradır. Binanın bitirilmesi için yaklaşık 60 trilyon lira daha harcama yapılması gerektiği bilindiğinden toplam maliyeti 280 trilyona ulaşacağı anlaşılmaktadır.
(H.O. TERCÜMAN)
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 20:21
