Türkiye’deki tüketim harcamalarının dağılımına bakıldığında en fakir yüzde 20’lik dilim ile en zengin yüzde 20’lik dilim arasındaki harcama farklılığının 4.2 kata ulaştığı belirlendi.
Hanehalklarının 2004 yılında tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek payı yüzde 27 ile konut ve kira harcamaları, en düşük payı da yüzde 2.1 ile eğitim hizmetleri harcaması aldı.
Bu arada geçen yıl, hanehalkı başına aylık ortalama tüketim
harcaması ise 889.4 milyon lira olarak tahmin edildi.
Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) 2004 Hanehalkı Bütçe Anketi
sonuçlarına göre, geçen yılki hanehalkı harcamalarının yüzde 26.4''ünü
gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 9.5''ini ulaştırma, yüzde 6.5''ini
giyim ve ayakkabı, yüzde 4.3''ünü alkollü içecek, sigara ve tütün,
yüzde 6.6''sı ev eşyası, yüzde 2.2''si sağlık, yüzde 4.5''i haberleşme,
yüzde 2.5''i kültür ve eğlence, yüzde 4.5''i otel, lokanta, pastane ve
yüzde 3.9''u çeşitli mal ve hizmetler oluşturdu.
Bu rakamlar önceki yıl, konut ve kira yüzde 28.3, gıda ve alkolsüz
içecekler harcamasında yüzde 27.5, ulaştırma yüzde 9.8, giyim ve
ayakkabı yüzde 6.3, alkollü içecek, sigara ve tütün yüzde 4.1, ev
eşyası yüzde 5.7, sağlık yüzde 2.2, haberleşme yüzde 4.3, kültür,
eğlence yüzde 2.2, otel, lokanta ve pastane yüzde 4.1, eğitim yüzde 2,
çeşitli mal ve hizmetler ise yüzde 3.5 oranında idi.
Buna göre 2003 yılıyla karşılaştırıldığında, 2004''te gıda, konut,
ulaştırma harcamalarının gerilediği, alkollü içecek, sigara ve tütün,
giyim ve ayakkabı, ev eşyası, haberleşme, kültür ve eğlence, otel,
lokanta ve pastane ile çeşitli mal ve hizmetler harcamalarının ise
arttığı görülüyor.
-AYLIK ORTALAMA TÜKETİM HARCAMASI-
Bu arada aylık ortalama tüketim harcaması, değer olarak 2003
yılında toplam 12 katrilyon 360 trilyon 313.5 milyar lira iken, 2004
yılında bu rakam 15 katrilyon 206 trilyon 488.6 milyar liraya
yükseldi.
Türkiye''de hanehalkı başına aylık ortalama tüketim harcaması ise
2004 yılında 889 milyon 448 bin 468 lira olarak tahmin edildi. 2003
yılında söz konusu rakam 738 milyon 171 bin 768 lira idi.
Geçen yıl ''''kentsel'''' yerlerde hanehalkları ayda ortalama 1 milyar
17 milyon lira tüketim harcaması yaparken, ''''kırsal'''' yerlerdeki
haneler ise ortalama 663 milyon lira tüketim harcaması gerçekleştirdi.
Zengin fakirin 4.1 katı daha fazla harcıyor
(KUM-MTN) Toplam tüketim içinde en zengin yüzde 20''nin payı, en fakir yüzde 20''lik kesimin 4.1 katına indi. Bu oran 2003 yılında 4.5 kat seviyesinde bulunuyordu.
Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) 2004 Hanehalkı Bütçe Anketi
sonuçlarına göre, milli gelirden aldığı pay açısından en fakir kesim
olan 1. grubun toplam tüketim harcamaları içinde 2003 yılında yüzde
8.8 seviyesinde olan payı 2004 yılında yüzde 9.1''e yükseldi.
Buna karşılık en yüksek gelire sahip olan ve 5. grupta yer alan
yüzde 20''lik kesimin toplam tüketim içindeki payı ise yüzde 39.8''den
yüzde 38''e indi.
Böylece, 2003 yılında en zengin grup ile en fakir grup arasında
4.5 kat olan tüketim harcamaları içindeki pay farkı 4.1 kata geriledi.
Aynı dönemde 2''inci gruptaki yüzde 20''nin tüketim içindeki payı
çok fazla değişmezken yüzde 13''den 12.9''a geriledi.
Üçüncü yüzde 20''lik dilimde yer alanların tüketim içindeki payı
yüzde 16.7''den yüzde 17.2''ye, 4. yüzde 20''lik dilimde yer alanların
payı ise yüzde 21.7''den yüzde 22.7''ye çıktı.
-GIDA HARCAMALARI-
En fakir grup olan 1. grubun 2003 yılında yüzde 13.1 olan gıda
tüketimi içindeki payı 2004 yılında yüzde 13.7''ye çıktı.
2. yüzde 20''lik grubun gıda tüketimi içindeki payı yüzde 16.9''dan
yüzde 16.8''e, en üst gelir grubu olan 5. grubun payı yüzde 28.2''den
yüzde 27.7''ye, 3. grubun gıda harcamaları içinde yüzde 19.5 olan payı
yüzde 19.4''e düşerken, 4. grubun payı yüzde 22.2''den yüzde 22.4''e
yükseldi.
Kira artışı arttı
Şehirdekiler harcamalarının büyük bölümünü kira için, kırdakiler ise gıda için yaptı. Kentlerde hanelerin harcamalarında ilk sırayı, bir önceki yıla göre payı azalmasına rağmen yüzde 29.1’le konut ve kira harcamaları aldı. Şehirdekiler harcamalarının yüzde 23.1’ini gıda, yüzde 9.6’sını haberleşme, yüzde 6.5’ini ev eşyası ile giyim ve ayakkabı için yaptı.
Kırsal kesimdeki harcamalarda ise yüzde 35.4’le ilk sırayı gıda harcamaları aldı. Daha sonra yüzde 21.4’e kira, yüzde 9.2’yle ulaştırma, yüzde 6.9’la ev eşyası harcamaları geldi.
-DAR GELİRLİNİN ALKOL VE SİGARA TÜKETİMİNDEKİ PAYI-
En az gelire sahip yüzde 20''lik 1. dilimin alkollü içecekler,
sigara ve tütün dalı ile otel, pastane ve lokanta dışındaki dallarda
toplam tüketim içindeki payında artış görüldü.
Bu kesimin toplam alkol ve sigara tüketimi içinde 2003 yılında
yüzde 11.3 olan payı 2004''de yüzde 10.7''ye geriledi.
Buna karşılık en yüksek gelire sahip 5. grubun alkol ve sigara
tüketimi içindeki payı yüzde 31''den yüzde 31.1''e çıktı.
-GİYİM VE AYAKKABI TÜKETİMİ-
En az gelire sahip ilk yüzde 20''nin giyim ve ayakkabı tüketimi
içindeki payı yüzde 6.4''ten yüzde 7.2''ye çıkarken, en üst gelir
grubunda bu oran yüzde 44.2''den yüzde 42.2''ye indi.
Konut ve kira tüketimi içinde en az gelire sahip ilk yüzde 20''nin payı
yüzde 9.3 ile değişmezken, en yüksek gelire sahip 5. grup dışındaki
diğer tüm grupların payı arttı.
En yüksek gelire sahip yüzde 20''lik dilimin payı yüzde 37.5''den
yüzde 35.6''ya geriledi.
-EV EŞYASI, SAĞLIK HARCAMALARI-
Bu arada, ev eşyası tüketimi içinde yüzde 43.4 payı olan en yüksek
gelire sahip 5. dilimin payı yüzde 41.1''e düşerken, en düşük gelire
sahip 1. grubun payı yüzde 6.4''den yüzde 6.6''ya çıktı.
Ayrıca, ikinci, üçüncü yüzde 20''lik dilimlerin ev eşyası tüketimi
içindeki paylarında artış yaşanırken, 4. yüzde 20''lik dilimin tüketimi
değişmedi.
Sağlık harcamaları içinde 2004 yılında bir önceki yıla göre payı
artan gruplar 1., 2. ve dördüncü yüzde 20''lik gelire sahip kesimlerde
oldu. Söz konusu yıl en yüksek gelire sahip 5. grubun payı yüzde
43.5''den yüzde 40.3''e, üçüncü yüzde 20''lik gelire sahip kesimde ise bu
pay yüzde 17.3''den yüzde 15.7Ye indi.
-ULAŞTIRMA HARCAMASININ YÜZDE 53.5''İ EN ZENGİN GRUBUN-
Ulaştırma harcamaları içinde 2003 yılı içinde yüzde 58.2 payı olan
en yüksek gelire sahip 5. yüzde 20''lik dilimin payı 2004''de yüzde
53.5''e geriledi. Diğer 4 grubun ulaştırma harcamaları içindeki payı
ise arttı.
Haberleşme harcamalarında ise en düşük gelir grubunun payı yüzde
6.2''den yüzde 11''e çıkarken, en zengin grubun payı yüzde 44.5''den
yüzde 42.3''e geriledi.
-DAR GELİRLİNİN EĞLENCE VE KÜLTÜR HARCAMASI ARTTI-
Eğlence ve kültür harcamaları içinde yüzde 3.5 olan en düşük gelir
grubunun payı 2004''de yüzde 4.2''ye çıkarken, en yüksek gelir grubunun
payı yüzde 59.5''den yüzde 54.4''e geriledi.
En az gelire sahip yüzde 20''nin eğitim hizmetleri içindeki payı
yüzde 1.2''den yüzde 2.3''e çıkarken, en üst gelir grubunun payı ise
yüzde 69.1''den yüzde 59.6''ya indi.
Güncellenme Tarihi : 17.3.2016 12:47
