Saddam'ın parası Halk Bankası'nda
CIA, Saddam'ın Türkiye ile petrol ticaretinden kazandığı 500 milyon dolar, Halk Bankası'na yatırdığını tespit etti. Savaş bittiğinde hesapta 157 milyon dolar kaldı
UTKU ÇAKIRÖZER, BARKIN ŞIK Ankara
ABD Merkezi Haber Alma Teşkilatı'nın (CIA) Özel Danışmanı Charles Duelfer tarafından hazırlanan ve Kongre'ye sunulan ''Irak ve Kitle İmha Silahları'' isimli raporda, Saddam rejimiyle iş yapan ülkeler arasında Türkiye'ye de kapsamlı olarak yer verildiği ortaya çıktı. Raporda devrik lider Saddam Hüseyin'in Türkiye ile petrol ticaretinden elde ettiği paranın Halk Bankası'nda toplandığı ve savaşın sona ermesinden sonra da, Ocak 2004 itibariyle bu hesapta 157 milyon dolar bulunduğu belirtildi.
CIA Başkanlığı'ndan istifa etmeden önce George Tenet'nin özel danışmanlığını yapan Duelfer'in adıyla anılan 966 sayfalık raporda; Türkiye'nin devrik Irak yönetimiyle imzaladığı ''gizli'' ticaret protokolü, BM'nin ''gıda karşılığı petrol'' uygulamasına katılan ve Saddam tarafından özel olarak seçilen bazı Türk şirketlerinin rejime ödediği öne sürülen komisyonlar ve Habur'dan sınır ticareti ile Irak rejiminin yılda 1 milyar dolar gelir elde ettiği anlatıldı. Raporda şu bulgulara da yer verildi:
Gizli protokol imzalandı
Raporun ''Irak'ın Gelir Kaynakları - Rejimin Finansmanı ve Yasaklı Maddelerin Tedariki'' başlıklı bölümünde, Saddam rejiminin aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 4 ülkeyle ''protokol'' adı altında ikili ticaret anlaşmaları imzalayarak BM yaptırımlarını by - pass ettiği ve silah tedariki için ''en büyük yasadışı kaynağı yarattığı'' savunuldu. Raporda, Irak'ın bu anlaşmalar sayesinde toplam 3.5 milyar dolar yasadışı petrol geliri elde ettiği kaydedildi.
Raporda, Türkiye'yi dönemin Dış Ticaret Müsteşarı olarak Dış Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen'in, Irak'ı Petrol Bakanı Amir Raşit Muhammed al - Ubaydi'nin temsil ettiği 16 Ocak 2000, 29 Şubat 2000 ve 16 Mayıs 2000 tarihli Türkiye - Irak protokol görüşmelerinin ''gizli'' damgalı ve imzalı metinleri de yer aldı.
6 dolar indirim
Savaş sonrasında Irak arşivlerinden çıkarılan protokol metniyle ilgili şu değerlendirme yapıldı:
Türkiye - Irak protokolü için 2000 - 2003 arasında önemli bir yasadışı gelir kaynağı olmuştur.
Irak, petrolün Türkiye'ye satış fiyatını gıda karşılığı petrol programında varil başına belirlenen fiyatın 6 dolar altında olmasını kabul etti. Düşük fiyat, Türkiye'yi anlaşmaya sadık kalmaya teşvik etti.
Irak, bu protokolle sadece 2000'de 2.75 milyon ton ham petrolün Türkiye'de şu şirketlere satışına izin verdi: Öz Ortadoğu, Ram Dis, Tekfen ve TPIC (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı).
Temmuz 2000 - Şubat 2003 arasında kontratlar devam etti.
Bu protokol, yürürlükte olduğu savaş başlangıcına kadar Irak rejimine 710.3 milyon dolar kazandırdı.
Petrol senedi kazandırdı
Gıda karşılığı petrol programında, Irak'ın verdiği ''petrol senetlerini'' kullanarak Irak petrolünü ihraç eden tüm yabancı devletler, şirketler ve bireylerin isimleri de raporda yer aldı. Listedeki ticaretin büyük bir bölümünün Irak rejimine siyasi ve ticari çıkar sağlaması amacıyla seçildiği ileri sürüldü. ''Programda yer alan Türk kişi ya da şirketleri ise şunlardı: TÜPRAŞ, Delta Petrol, Zeynel Abidin Erdem (Erdem Holdig), Lütfü Doğan (Seta ve Devon), Mohammed Aslan (Emin Dış Tic.), Tekfin, Mr. Tuzman (KCK), OZBA (Kontenjan açıldı, alım yapmadı), Samir, Muhtashim, SGD, Muqadir Sisjen (Maboil).
İşte hesap hareketleri
Raporda, Saddam rejiminin birikimlerinin bir bölümü için kasanın kamu kuruluşu olan Türkiye Halk Bankası'nda oluşturulduğu da iddia edildi. Protokol uyarınca Irak'ın Türkiye ile ticaretten elde edilen gelirin yüzde 70'inin Halk Bankası'nın Ankara'da açacağı bir hesapta tutulması kararı alındığının belirtildiği raporda şu bilgilere yer verildi:
Faiz işletildi
Hesap, Türkiye Petrolleri'nin ticaret kolu olan TPIC adıyla açılacak, ama tüm kontrol Irak Petrol Pazarlama Şirketi'nde (SOMO) olacaktı.
Hesaba toplam 499 milyon 232 bin 952 dolar yattı.
Bu hesap, Irak'ın Türkiye üzerinden alacağı diğer malzeme ve hizmet alımlarının ödenmesi için kullanıldı. Hesaptan çekilen 302 milyon 305 bin 952 dolar ile ağırlıklı olarak petrol sektörü ekipmanı, iletişim, ulaştırma ve endüstriyel malzemeleri alındı.
Irak Operasyonu başlamadan önce hesapta 196 milyon 927 bin 919 dolar vardı.
Faiz de işletilen bu hesapta operasyondan 8 ay sonrasında da, Ocak 2004 tarihi itibariyle 157 milyon dolar bulunduğu tespit edildi.
Bu paranın 7.7 milyon dolarını Ekim 2000'den bu yana elde edilen faiz geliri oluşturdu.
Kim bu Mr. Tuzman?
Listede KCK şirketi - kurumu adı altında ismi yer alan ''Mr. Tuzman''ın kimliği merak konusu oldu. ''Mr. Tuzman'' isimli Türk için 1.5 milyon varil petrol ayrıldı, ancak diğer Türk şirketlerinin aksine bu kişi kontenjan hakkını kullanmadı. Yetkililer, bazı bilgilerin kamuoyunda bilinen isim ve kuruluşları çağrıştırmasına karşın bu durumun yanıltıcı olabileceğini, raporda bu konuda isim dışında bilgi verilmediğini vurguladılar.
Erdem yalanlamıştı
İddiaların ilk gündeme geldiği Ocak 2004'te Türk -Amerikan İşadamları Derneği Başkanı olan Zeynel Abidin Erdem, Milliyet'e, ''Bu iş, Irak'ın ticaretinde egemen olmaya çalışan yeni ekibin, eski rejimin ekibini diskaliyife çabasıdır. İftira ediliyor'' dedi. Erdem, petrol ticaretinde varil başına 50 cent'lik bir kâr elde etmenin imkânsız olduğunu belirterek, ''Varil başına 10 cent'ten fazla kâr eden yok. Bu da haberlerin sağlam temele oturmadığını kanıtlıyor'' diye konuştu.
MAP OIL tartışması
Raporda, BM programıyla Irak petrolünü taşıma için verilenlerden ''MUQADIR SISJEN (MABOIL)''in MAP OIL'in sahibi Mukadder Sezgin olduğu yorumu yapıldı. Sezgin, iddia üzerine, kendisi ve şirketinin olayla ilgisi olmadığını açıkladı. Raporda, MABOIL olarak belirtilen şirkete tanınan 1 milyon varillik kotanın kullanılmadığı belirtiliyor.
milliyet
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 23:06
