TÜRK FUTBOL KULÜPLERİ YABANCI TRANSFERİNDE NASIL AVRUPA STANDARTLARINI ZORLAMAYA BAŞLADI?
Türk futbolunun son yıllardaki yükselen grafiği, transfer edilen yabancı oyuncuların kalitelerine de yansıdı. 1980'li yılların sonuna kadar başta eski Yugoslavya olmak üzere Balkan ülkelerinin sıradan futbolcularına kucak açan kulüplerimiz, şimdilerde yabancı transferinde Avrupa standartlarını zorlamaya başladı.
Merhum Cumhurbaşkanlarımızdan Turgut Özal'ın, başbakanlığı döneminde sporculara özel vergi muafiyeti getirmesi, Avrupa’daki yüksek vergiden yakınan yabancı futbolcuların gözünü Türkiye’ye çevirdi. Yıllarca Avrupa’da adı sanı duyulmamış oyuncuların cirit attığı Türkiye, Futbol Federasyonu’nun özerkleşmesinin ardından başlatılan tesis atağı ve çim saha sayılarının artırılmasıyla, futbol kalitesini yavaş yavaş yükseltmeye başladı. Futbolun kalitesinin yükselmesi iç piyasada yerli oyuncuların daha fazla ücret istemelerine zemin hazırladı. Mali açıdan zor durumda kalan kulüpler, zorunlu olarak daha az maliyetli yabancı futbolculara yöneldi. Ancak, gerek yabancı teknik direktörlere verilen transfer yetkisi ve gerekse kasetlerden izleyerek futbolcu alma gibi bir yanılgı, tüm kulüplerde hemen hemen yaşandı ve sonu hüsranla bitti. 1980’li yılların sonuna kadar Simoviç, Prekazi, Schumacher, Pfaff, Ferdinand dışında sayıları bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar kaliteli yabancı geldi Türkiye’ye.
Değişim Derwall’le başladı
Ne zaman Jupp Derwall, Galatasaray’a geldi, Türk futbolunun makus talihi de değişti. Derwall’den sonra Mustafa Denizli Türk takımlarının artık Avrupa’da başarı kazanabileceğinin sinyallerini G.Saray’la gösterdi. Milli Takım’da başarısız olsa bile Sepp Piontek'in başlattığı ekolün Fatih Terim’le devam etmesi ve Terim’in G.Saray’ı ile tavan yapması, değil Avrupa’nın dünyanın gözünün Türkiye’ye dönmesine sebep oldu. Türk futbolundaki düşünce devrimi, etkisini kısa zamanda göstererek ülkemize gelen yabancı futbolcuların kalitesini de artırdı. Derwalli dönemlerde ve hemen sonrasında Erhan Önal, İlyas Tüfekçi, Uğur Tütüneker, Kubilay Türkyılmaz gibi gurbetçi futbolcuların takımlarımıza transfer olmaları Tanju Çolak'ın Avrupa Gol Kralı olması gibi etkenler de ülkemize gelmeye çekinen yıldız yabancı futbolcuların düşüncelerini değiştirdi.
Piontek ve Terim sonrası Mustafa Denizli’yle A Milli Takımımızın EURO 2000’de çeyrek final oynaması ve G.Saray’ın UEFA Kupası’nı kucaklamasıyla zirveye tırmanan Türk futbolunda bu kez tersine göç yaşanmaya başladı. Fatih Terim önce Fiorentina’yı, ardından da Milan’ı çalıştırdı. Hakan Şükür, Hakan Ünsal, Emre, Okan, Tugay, Alpay, Ümit, Nihat ve Tayfun gibi başarılı futbolcular da yavaş yavaş Avrupa'ya açıldı.
Uzun zaman yabancı futbolcu transferinde adeta karavana atan büyük takımlar, gerek naklen yayın, gerek reklam gelirleri ve gerek ürün satışlarından gelen paralarla dünya çapında yıldız oyuncuları Türkiye’ye getirmeye başladı.
Artık yabancı futbolcu satıyoruz
90'lı yıllarla beraber Avrupa futbolunda başlayan Güney Amerika ve Afrika ülkelerinden futbolcu transfer etme eğilimi, Türk futbolunda da görülmeye başlandı. Wagenhaus, Sabin İlie, Wilson, Mrkela, Venison ve Marsh gibi davul-zurna eşliğinde karşılanıp omuzlara alınmalarına rağmen hiçbir varlık gösteremeden ülkelerine iade edilen yabancı futbolcu transferleri artık yavaş yavaş terk edilmeye başlandı. Bunların yerini Mario Jardel, Hagi, Popescu, Taffarel, Uche, Okocha, Högh, Amokachi, Kuntz gibi kendini kanıtlamış futbolcular aldı. Türkiye giderek gelişiyordu. Kulüplerimiz artık yabancı oyuncularından para kazanmaya başladı. Fenerbahçe; Okacha'yı 17 milyon dolara Paris Saint Germain'e, Elvir Baliç'i de 20 milyon dolara Real Madrid'e satarken, Galatasaray da Hagi ile arka arkaya üç kez şampiyon olduğu dönemde Adrian İlie ve Filipescu'yu İspanya'ya göndererek büyük gelirler elde etti.
Yeni bir futbol sezonunun başlamasına sayılı günler kala özellikle üç büyükler flaş transferlerle taraftarlarını heyecanlandırıyor. Ortega'da hayal kırıklığı yaşamasına rağmen yıldız yabancı futbolcu transfer etmekten vazgeçmeyen F.Bahçe’nin son olarak Brezilyalı Alex'i renklerine bağlaması G.Saray ve Beşiktaş'ı da harekete geçirdi. G.Saray Real Madridli Conceiçao ile Kamerunlu yıldız futbolcu Song’u transfer ederken Beşiktaş da Valencia'nın Norveçli golcüsü Carew'i aldı. Bakalım şimdiye kadar yaklaşık 31 ülkeden (Brezilya, Kamerun, Kolombiya, Mısır, Fildişi, İsrail, Romanya, Senegal, Arnavutluk, Avustralya, Belçika, Çek Cum., Slovakya, Tunus, Libya, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Kongo, Gana, Hollanda, G.Afrika, Gine, Makedonya, İsveç, Fransa, Finlandiya, Polonya, Macaristan, Almanya, Nijerya ve Norveç) 72 futbolcunun forma giyeceği Süper Lig'de hangi yabancı futbolcular aldıkları paranın hakkını verecek ?
YABANCI FUTBOLCULARI ÜLKEMİZE ÇEKEN SEBEPLER
Futbol Federasyonu'nun özerkleşmesi, Derwall ve Piontek’le başlayan açılım.
Havuz sistemine geçilmesi, Milli Takım ve Galatasaray’ın başarıları.
Afrika ve Güney Amerika pazarına girilmesi, futbolcularımızn yurtdışına gitmesi.
Bonservis bedellerinin kaldırılması, uluslararası vizyona sahip yöneticilerin artması.
Türkiye’nin imajını düzelterek, dünyada daha çok tanınan bir ülke haline gelmesi.
Son 20 yılda 4 büyüklerin yabancı transferleri
Dört büyük takımın son 20 yılda formasını giyen isimler şöyle:
F.BAHÇE: Pesiç, Repçiç, Lukovcan, Fadıl Vokri, Tanjga, Lazetiç, Mirkoviç, Steviç (Yugoslavya), Jakolcewicz, Soczynski (Polonya), Vishnevski, Vladimir (Rusya), Gerson, Sergio, Simao, Washington, Aurelio, Luciano, Nobre, Fabiano, Alex (Brezilya), Stoilov, Kostadinov, Petkov (Bulgaristan), Novak (Slovenya), Hotiç, Boliç, Baliç (Bosna-Hersek),Schucmacher, Wagenhaus, Enke (Almanya), H. Nielsen, Pingel, Högh, B.Nielsen (Danimarka), Uche, Okacha (Nijerya), Atkinson (İngiltere), Moldovan, Sabin İlie (Romanya), Moshoeu, Johnson, Preko (Güney Afrika), Dimas (Portekiz), Oulare (Gine), Haim Revivo (İsrail), Milan Rapaiç, Stejipan Tomas (Hırvatistan), Andersson (İsveç), Rebrov (Ukrayna), Ariel Ortega (Arjantin), Pierre Van Hooijdonk (Hollanda).
GALATASARAY: Simoviç, Prekazi, Kovaçeviç, Kuzmanovski (Yugoslavya) , Didier Six, Perez (Fransa), Rotariu, Hagi, İlie, Flipescu, Popescu, Niculescu, Lutu, Bratu, Tamas, Petre, (Romanya), Kosecki (Polonya), Iorfa (Kamerun), Elvir Boliç, Elvir Baliç (Bosna-Hersek), Abramczyik, Gütschow, Stumpf, Götz (Almanya), Ljung (İsveç), Mapeza (Zimbabve), Stauce (Litvanya), Marsh, Venison (İngiltere), Saunders (Galler), Friedel (ABD), Van Gobbel, Frank De Boer (Hollanda), Knup (İsviçre), Taffarel, Marcio, Capone, Jardel, Victoria, Batista, Pinto, Felipe, Christian, Prates, Conceiçao (Brezilya), Mondragon (Kolombiya), Abel Xavier (Portekiz), Duro (Arnavutluk), Sarr (Senegal), Pavel Horvath (Çek Cum.), Mpenza (Belçika), Spehar (Hırvatistan), Gonzales (Kolombiya), Almaguer (Meksika) Ali Lukunku (Kongo), Kingston (Gana), Flourqien (Uruguay), Saidou, Rigobert Song (Kamerun).
BEŞİKTAŞ: Kovaçeviç, Zalad, Paprica, Jurkoviç, Mrkela, Halilagiç (Yugoslavya), Walsh, Wilson, Mc Donalds, Ferdinand (İngiltere), Zeyer, Bako (Polonya), Madida (G.Afrika), Nartallo (Arjantin), Francesco, Del Solar (Peru), Aumann, Kuntz, Schaefer, Hengen, Münch, Veit (Almanya), Sverisson (İzlanda), Mrmiç (Hırvatistan), Iankov, Letchkov (Bulgaristan), Amokachi, Ohen, Shorunmu (Nijerya), Jamal Sellami (Fas), Pascal Nouma (Fransa), Miroslav Karhan (Slovakya), Khlestov (Rusya), Kaijer (Danimarka), Johnsenn, Myhre, Stavrum, Carew (Norveç), Asper (İsveç), Baya (Tunus), Marniho, Ronaldo, Zago, Amaral (Brezilya), Maldaraşanu, Pancu (Romanya), Cordoba (Kolombiya), Giunti (İtalya), Ahmed Hassan (Mısır).
TRABZONSPOR: Jurgen Groh (Almanya), Mirza Hadziç, Mitar Lukiç, Miodrag Yesiç, Goran İvanoviç, Milanjo Djukiç, Vukasin Petranoviç (Yugoslavya), Jan Marie Pfaff (Belçika), Lars Olsen (Danimarka), Jacek Cyzio, İwan Tomizslav (Polonya), Yury Shelepnitsky, Victor Grichko, Kalitvintsev (Ukrayna), Arçil Arveladze, Şota Arveladze, Kacharava, Besik Bradze, Georgi Nemsadze, Cemaruli (Gürcistan), Vladimir Liçkin (Azerbaycan), Karel Rada (Çek.Cum.), Misse Misse (Kamerun), Davor Vugrinec (Hırvatistan), Peter Milosevski, Nikolovski, Jarko Serafimovski (Makedonya), Kevin Campbell (İngiltere) Emanuel Tetteh, Patric Villars, Augustine Ahinful (Gana), Oliviera, Suisso Eduardo, Rabson Da Silva, Marco Aurelio, Marcio Jarro (Brezilya), Rune Lange (Norveç) Alexander Löebe (Almanya), Todor Yanchev (Bulgaristan), Augustine James (Nijerya), Hans Sommers, Bernd Thijs (Belçika), Roberto Salazar (Peru), Alban Bushi (Arnavutluk), Oumar Dieng (Senegal), Lee Eul Yong (Güney Kore), Michael Petkoviç (Avustralya), Kurt Van De Paar, Karel Adrian D'Haene (Belçika), İbrahim Yattara (Gine), Maxim Romashchenko (Beyaz Rusya), İwan Tomizslav (Polonya).
Zaman
