TÜRKLER TAZMİNAT, RUMLAR TOPRAK

LEFKOŞA - Eroğlu ve Hristofyas'ın, müzakereler kapsamında 23 Hazirandaki görüşmede sundukları mülkiyetle ilgili belgeler Rum basınına sızdı.
Politis gazetesi, tarafların müzakere masasına mülkiyete ilişkin düzenlemeler konusunda çok daha detaylı önerilerde bulunduklarını belirterek, liderlerin, ''baştaki tezlerinin arkasına saklanarak müzakere gruplarını uzlaşı yörüngesine oturtacak hareketi birbirlerinden bekledikleri'' değerlendirmesini yaptı.

EROĞLU'NUN ÖNERİLERİ
Mülkiyete ilişkin takas, tazminat ve iade önerisinde bulunan Eroğlu, bu seçeneklerin kullanımının belli kriterlere bağlı olacağını ve iadeye ilişkin bazı takvimlerin müzakere edileceğini belirtiyor.
Gazete, Eroğlu'nun görüşmede sunduğu mülkiyete ilişkin belgeyi, başlıklara ayrılmış olarak şöyle aktardı:
''KURAL 1: Yerinden edilmiş mal sahipleri ve malların bugünkü kullanıcılarının, etkilenen mülkler konusundaki talepleriyle ilgili farklı tercihleri olacak. Bu tercihlerin kullanılması kriterlere bağlı olacak.
KURAL 2: Tercihler; tazminat, takas ve iadedir.
KURAL 3: Mal sahibi mülkünü Kıbrıs sorununun hallinden önce satarsa, federal mevzuat uyarınca, satın alanı, çözümden sonra tazmin etmekle mükelleftir.
KURAL 4: Bir malı terk edecek olan kullanıcılar tazminat veya muadil alternatif mülk alacaklar.
KURAL 5: İadeye ilişkin bazı takvimler müzakere edilecek.''

HRİSTOFYAS’IN ÖNERİSİ
Kıbrıs Rum yönetimi lideri Dimitiris Hristofyas'ın sunduğu belgenin içeriğini özetle, ''Federal Kıbrıs'ın üniter ve birleşik ekonomisi olacak. Mal piyasası, ekonominin ayrılmaz bir parçasıdır. Mülkiyetin düzenlenmesi konusunda 10 yıldan fazla geçiş dönemleri olmayacak'' ifadelerine yer veriliyor.
Rumların ''yerleşik'' dediği, 50 bin Türkiye kökenli KKTC vatandaşının çözünden sonra adada kalacağı ve geri kalanlarına, Türkiye'ye kesin dönüşlerinde para verileceği belirtilen Hristofyas'ın mülkiyet belgesi,100 bin Rum'un, yapılacak toprak düzenlemelerinin ardından Kıbrıs Rum idaresi altına verilecek topraklara dönmesini öngörmesi gerekiyor.
''Hak sahibi'' 60 bin Kıbrıslı Rum ise Kıbrıs Türk idaresi altındaki bölgelere dönme hakkına sahip olacak.

HRİSTOFYAS: ÇÖZÜM ACILI OLACAK
Kıbrıs Rum yönetimi lideri Dimitris Hristofyas, Rum halkını, iki bölgeli, iki toplumlu federasyonu desteklemeye çağırarak, ''Bu çözüm bayram yapılacak çözüm olmayacak, acılı çözüm olacak'' dedi.
Hristofyas, Rum tarafında yayın yapan Astra isimli radyoya yaptığı açıklamada, ''Türk tarafının tavrına rağmen çözüm arayışlarını sürdürmekte kararlı olduğunu'' savundu. Hristofyas, ''çözüm bulunması halinde yeniden başkanlığa aday olup olmayacağı'' sorusuna, ''Çözüme yakınsak silahları bırakmayacağım'' karşılığını verdi.
''İstenilen çözümün iki bölgeli, iki toplumlu federasyon olmaya devam ettiğini'' kaydeden Hristofyas, çözüm olması halinde bunun uygulanmasında çok büyük sorunlar olacağı öngörüsünde bulundu.
İki bölgeli, iki toplumlu federasyonun kendilerine Makarios'tan kalan miras olduğunu kaydederek, Rum halkını ''BM Güvenlik Konseyinin ilgili kararlarında tarif edildiği şekliyle siyasi eşitliğe sahip, iki bölgeli, iki toplumlu federasyonu desteklemeye'' çağıran Hristofyas, şöyle devam etti:
''Bu çözüm bayram yapılacak çözüm olmayacak, acılı çözüm olacak. Federal rejim, üniter devletin kopyası değil... Hatta bazılarının savunduğu gibi iyileştirilse bile... İşleyebilir çözüm de her şeyin saat gibi çalışacağı anlamına gelmiyor. Çözümün hayata geçirilmesinde çok büyük sorunlar yaşayacağız.''

-DÖNÜŞÜMLÜ BAŞKANLIK KONUSU-

Hristofyas, koalisyon ortağı Demokratik Parti'den (DİKO), dönüşümlü başkanlık önerisi nedeniyle aldığı eleştirilere de şu yanıtı verdi:
''1960 Anayasası, Cumhurbaşkanının Kıbrıslı Rum olacağını ve yalnız Kıbrıs Rum toplumunca seçileceğini, Cumhurbaşkanı muavininin de Kıbrıslı Türk olacağı ve yalnız Kıbrıs Türk toplumunca seçileceği gibi bölücü hükümler taşıyordu. Veto hakları ile de aynı zamanda iki eş başkan oluyorlardı. Ancak bunun işlemesine izin vermediler. Çünkü bu, Kıbrıs Türk toplumu açısından aşırı imtiyaz olarak görüldü ve etkileri bilinmekte olan Aralık 1963 olaylarına sürüklendik.
Bizim önerimizle Kıbrıslı Türkler iki yıl başkanlık yapma hakkı kazanıyor, Kıbrıslı Rumlar da 4 yıl. Başkanlar da doğrudan halkın tamamınca, çapraz oy yardımıyla seçilecek.''

-''ÇÖZÜM PERSPEKTİFİNDEN UZAĞIZ''-

Türkiye'nin Kıbrıs sorununu çözmeye karar vermediği iddiasında bulunan Hristofyas, ''Çözüm perspektifinden uzağız. Türk tarafı, müzakerelerdeki tavrıyla çözüm niyeti göstermiyor. Özellikle şu anda Eroğlu ile durum daha da zorlaşıyor'' görüşünü savundu.
''Aralıkta değil, Ekimde ve hatta Eylülde çözüme hazırım. Çözüme dünden hazırım'' diyen Hristofyas, ''Kıbrıs Türk tarafı mülkiyet başlığını toprak düzenlemelerine bağlamayı, göçmenlerin geri dönmesi ve 'yerleşiklerin' gitmesi gerektiğini reddediyorken, Aralık ayına kadar çözümü nasıl ister?'' sorusunu sorarak, KKTC Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu'nu eleştirdi.
Hristofyas, ''Karşında, Eroğlu'nu 'Kıbrıs sorununu nasıl çözerim'e değil 'paçamı kaptırmaktan nasıl kaçarım'a yönlendiren bir Türkiye varken, yakında çözümden söz etmek mümkün mü?'' iddiasında da bulundu.