ABD'den Tahran'a oyun uyarısı! 15 kritik dosya tartışılacak

ABD ve İran, bir aydır süren savaşın ardından ilk kez Pakistan'da masaya oturacak. Başkan Yardımcısı JD Vance ile İranlı üst düzey isimlerin yüz yüze geldiği zirvede, nükleer programdan Hürmüz Boğazı'na kadar 15 kritik dosya tartışılacak.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki heyet ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, liderliğindeki İran ekibi, bir aydır süren savaşın ardından ilk kez yüz yüze geliyor.

Görüşmeler öncesi sürpriz bir gelişme yaşandı. Üst düzey bir İranlı yetkili, ABD'nin dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasına onay verdiğini aktardı.

BEŞ DEV PÜRÜZ BULUNUYOR

Pakistan’ın arabuluculuğunda gerçekleşen bu zirvede taraflar temkinli bir iyimserlik sergilese de, barışa giden yolda beş dev pürüz bulunuyor.

TETİKTEKİ PARMAKLAR

İsrail’in Hizbullah’a yönelik operasyonları, müzakerelerin en kırılgan noktasını oluşturmakta.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Lübnan’daki saldırılar devam ederken görüşme yapmanın anlamsız olduğunu ileri sürerek "Parmaklarımız tetikte" mesajını vermişti. ABD tarafı ise İsrail’in saldırılarını "düşük profilli" tutacağını belirtse de, Tahran’ın bu durumu yeterli bulup bulmayacağı henüz netleşmedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA ŞANTAJ SUÇLAMASI

Küresel enerji ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı, ekonomik savaşın en güçlü silahı haline geldi. Donald Trump, İran’ı boğazdan geçişlere izin vermeyerek dünyaya şantaj yapmakla suçluyor. İran ise boğazı kendi egemen suları olarak tanımlayarak yeni transit rotalar ve kurallar dayatıyor.

Bölgede hala yüzlerce gemi ve binlerce denizci mahsur durumda bekliyor.

EN ESKİ VE EN DERİN YARA: NÜKLEER PROGRAM

İki taraf arasındaki en temel ayrışma nükleer meselede yaşanıyor. Trump’ın planı İran’ın topraklarındaki tüm uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sonlandırmasını şart koşarken, Tahran yönetimi sivil amaçlı zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceğini öne sürdü.

2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmanın ardından taraflar arasında kökleşen karşılıklı güven bunalımı, bugün İslamabad'da yeni bir uzlaşı zemini inşa edilmesinin önündeki en büyük engel olarak karşımıza çıkmakta.

DİRENİŞ EKSENİ'NDE ÇATLAKLAR VAR

İran’ın Hizbullah, Husiler ve Hamas gibi gruplardan oluşan müttefik ağı, İsrail tarafından "varoluşsal bir tehdit" olarak kabul edildi.

İsrail direniş ekseninin tamamen ortadan kaldırılmasını isterken, İran savunma hattı olarak gördüğü özellikle milis gruplardan vazgeçmeye istekli değil.

Ekonomik kriz yaşayan İran halkının dış operasyonlara harcanan bütçeye tepkisi ise Tahran üzerindeki iç baskıyı artırıyor.

MASADAKİ PLANLAR: 15 MADDEYE KARŞI 10 MADDE

ABD, İran'ın nükleer tesislerinin sökülmesini, balistik füze kapasitesinin sınırlanmasını ve bölgesel milis gruplara desteğin kesilmesini içeren 15 maddelik bir plan sunuyor. Buna karşılık İran, uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesini talep eden 10 maddelik bir karşı teklif sundu.

Görüşmelerin ilk turunun bugün geç saatlerde tamamlanması beklenirken, taraflar arasındaki derin güven bunalımı "tarihi bir anlaşma" ile "savunmanın şiddetlenmesi" arasındaki ince çizgide yürünüyor.

İSLAMABAD'DA SON DURUM

Son dakika gelişmesine göre İran heyeti, ABD temsilcileriyle resmi görüşmelere başlamadan önce Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile bir araya geldi. Yarı resmi Tasnim ajansı, İranlı müzakerecilerin bu toplantıda "Washington’un taahhütlerini yerine getirip getirmediğini" değerlendireceğini yazdı

"ÖNCE AMERİKA MI, ÖNCE İSRAİL Mİ?

İran’ın devlet haber ajansı Nour News’e konuşan Başkan Yardımcısı Muhammad Reza Aref, müzakerelerin başarısını ABD’nin önceliklerine bağladı. Aref, "Eğer İslamabad’da ‘Önce Amerika’ temsilcileriyle müzakere edersek, her iki taraf ve dünya için faydalı bir anlaşma olasıdır. Ancak, ‘Önce İsrail’ temsilcileriyle karşı karşıya kalırsak, anlaşma olmayacak" ifadelerini kullandı.