Kırgızistan''ın devrik Devlet Başkanı Askar Akayev düşünüyor, düşünüyor, nerede yanlış yaptığını bir türlü bulamıyor; en sonunda, ''''Demokratik bir ülke olmasaydık iktidarı ele geçiremezlerdi. Tek bir damla kan bile iktidara değmez'''' diyor.
Sade bir koltukta oturan Akayev''le 10 gün öncesine kadar Bişkek''teki başkanlık koltuğunda oturan Akayev arasında en küçük bir fark yok; belli ki yaşadıklarından sarsılmış, ancak hâlâ alçakgönüllü. İktidarı kaybetmesine yol açan olayları halk isyanı değil ''''darbe'''' olarak nitelerken, Türkiye''nin karmaşa günlerinde büyük yıkıma uğrayan ülkesine acil yardım yapmasını istiyor, ''''Benim olup olmamam önemli değil. Politikacılar gelir geçer. Kardeş Türkiye, Kırgızistan''a yardım etsin'''' diye konuşuyor. Akayev, olaylardan Batı''yı sorumlu tutuyor ve ''''kadife devrimler''''in Orta Asya''da yayılması için Kırgızistan''ın üs seçildiğini düşünüyor.
24 Mart''ta iktidarı kaybetmesinin ardından ülkesini terk ederek Rusya''ya gelen Akayev, Miliyet ve Anadolu Ajansı temsilcilerini Moskova yakınlarındaki konukevinde kabul ederek sorularını yanıtlarken, söyleşi için tercih ettiği dil Rusça idi:
Sizce iktidarı kaybetmenize yol açan olayların arkasında ne var?
- Batı basını, Orta Asya''daki Türkçe konuşan ülkelerde kan emici diktatörler olduğunu yazıp durdu. Kırgızistan''ın farkını anlamadılar. Ama ben ülkemizi demokratik yolda ilerletmeye çalıştım. Bizde basın özgürlüğü vardı. CIA''nın bağımsız medyayı destekleme merkezi, ABD''nin ünlü Freedom House''u ülkemizdeydi. Demokrasi ve özgürlükler önceliklerimizdi. Ama iktidarı anayasaya aykırı şekilde zorla ele geçirdiler. Bunun demokrasiyle ilgisi yok.
Plan aynen uygulandı
Bişkek''teki ABD Büyükelçisi Steven Young''u eleştiriyorsunuz. Neden?
- Ben sadece Young''un darbeden bir hafta önce internette yayımlanan raporundan söz ettim. Orada Kırgızistan''da iktidarın ele geçirilmesine yönelik bir devrim planının ayrıntıları vardı. O plan aynen uygulandı.
İsyan konusunda önceden bilginiz var mıydı, hissettiniz mi?
- Vardı. Hatta, ''''lale devrimi'''' adı verileceğini bile biliyordum. ''''Kadife devrim''''in darbeye dönüşebileceğini söyledim. Öyle de oldu.
Peki, neden Kırgızistan seçildi?
- Çünkü demokratik ortam ''''kadife devrim'''' için çok uygundur. Baskıcı yönetimlerde bunu yapamazsınız. Kırgızistan''da demokrasi o kadar ilerlemişti ki, barışçı devrim olanaksız hale gelmişti. Bu yüzden, uluslararası destek alan muhalefet işi darbeye götürdü.
Yani, demokratik reformlarınızın sonucu mu devrildiniz?
- Evet, bir yerde bunun için cezalandırıldık.
Ama halkın yoksulluk içinde olduğu söyleniyor...
- Bu göreceli bir kavram. Yoksulluk bütün eski Sovyet cumhuriyetlerinde var. Daha 3 hafta önce Paris Kulübü sadece bizim dış borçlarımızın yüzde 60''ını sildi. Bunu da ekonomik başarılarımızın karşılığı olarak yaptı. Olanların sosyoekonomik durumla ilgisi yok. Batı basınının göstermeye çalıştığı gibi bir halk isyanı değil bu. Darbeyi demokrasinin zaferi olarak alkışladılar.
24 Mart''ta Bişkek''te ne oldu?
- Muhalefet, Gürcistan ve Ukrayna''daki gibi barışçı bir gösteri yapacağını açıkladı. Aralarında askeri eğitim almış ve sabıkalıların bulunduğu 10 bin kişiyi meydana yığdılar, hemen hükümet binasına saldırdılar. O sırada ben içeride çalışıyordum. Yardımcılarımı öldüresiye dövdüler. Gizli servis beni öldürecekleri yolunda bir bilgi de ulaştırmıştı. Gerekirse iç savaş başlatacaklardı. O anda hemen ülkeyi terk etme kararı aldım. Başından beri gitmek istediğim ülke Rusya''ydı.
Verdiğiniz son emir neydi?
- İçişleri Bakanı Yuşebayev''e halka ateş açmama emri verdim. Tek bir damla kan bile iktidarda kalmaya değmez.
Pişmanlık duyduğunuz bir şey var mı?
- Hayır.
Türkiye''de villam yok
Türkiye ve İsviçre''de villalarınız olduğu söyleniyor.
- Bu, muhalefetin ortaya attığı bir yalan. Ne yazık ki, inananlar oldu. O 10 bin kişiyi şehre saldılar, ''''Her şey Akayev''in, hepsini alın'''' dediler. Bir Türk işadamına ait Beta Stores''u, Birleşmiş Milletler (BM) ofisini bile yağmaladılar.
Gürcistan, Ukrayna ve Kırgızistan... Buralarda olanlar genel planın bir parçası mı?
- Evet. Ukrayna''dan hemen sonra sıranın Kırgızistan''da olduğunu söylediler. Amerikan Büyükelçisi, devrimleri Orta Asya''ya yaymak için Kırgızistan''ın çok uygun bir yer olduğunu söyledi.
Olaylar sırasında Türk hükümeti ile temas kurdunuz mu? Şu anda bir beklentiniz var mı?
- Olaylar çok hızlı geliştiği için temas kuramadım. Ama Sayın Sezer''le, Sayın Demirel''le hep çok yakın, kardeşçe ilişkilerimiz oldu. Türkiye, Türk işadamları Kırgız ekonomisinin lokomotifi olan küçük - orta büyüklükteki işletmelerin gelişmesine çok büyük katkıda bulundu. Kırgız halkı onlara müteşekkir. Şu anda hasar gören işyerlerinin onarılması, ekonomik hayatın canlanması için yine Türkiye''nin yardımına ihtiyacımız var. Bunun için benim iktidarda olmam gerekmiyor. Politikacılar gelip geçer.
İstifa etmeyi düşünüyor musunuz?
- Bana ve aileme can güvenliği verilirse, dönüp istifa etmeye hazırım.
PORTRE / AKAYEV
Kırgızca sınavından ''orta'' aldı
Fizik Profesörü Askar Akayev, 1990''da ülkesinde yönetimi üstlendiğinde Orta Asya ilk kez siyasi geçmişi bulunmayan bir liderle tanışmıştı. Bölgedeki diğer 4 ülke baskıcı yönetimleri nedeniyle eleştirilirken, Akayev''in liderliğindeki Kırgızistan''da görece özgür bir ortam vardı. Kırgız lideri basın özgürlüğüne önem veriyor, muhalifleri baskı altına almaktan kaçınıyordu. Ancak, Akayev 2000 yılından itibaren sertleşmeye başladı ve toplumda iktidarı hiç bırakmayacağı izlenimi oluştu. Yolsuzluklar tepki çekerken, oğlu Aydar ve Kızı Bermet''in siyasete atılması ''''hanedanlık'''' suçlamalarına yol açtı. Akayev, 2000''deki başkanlık seçimleri öncesinde Kırgız Türkçesi sınavından ''''orta'''' not almıştı. Akayev''in yeniden akademik hayata dönmesi bekleniyor.
Notlar
''Süleyman Ağa''yı unutamadı
Akayev''le görüşme, Moskova dışında Rusya hükümetine ait bir konukevinde yapıldı. Akayev''in yardımcıları, yerin adının açıklanmasını istemedi.
Şimdiye kadar sadece Rusya 1. Kanalı ve BBC ile konuşan devrik lider, üçüncü röportaj için Türk gazetecileri seçti. Akayev, konuklarını Türkçe ''''Merhaba'''' diyerek karşıladı.
Söz eski Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel''den açılınca Akayev''in gözleri parladı, ''''Ben ona hep Süleyman Ağa derdim ya da Büyük Süleyman. Ne yazık ki onun zamanında yapılan Türk zirveleri bitti'''' dedi.
(Milliyet)
Güncellenme Tarihi : 17.3.2016 11:24
