İsrail'le ukrayna arasında çalıntı buğday gerilimi

“Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Rusya'nın işgal ettiği topraklardan yasa dışı yollarla çıkardığı tahılı satın alma ihtimali bulunan İsrail'e tepki gösterdi. Zelenskiy, bu tür bir ticareti 'gayrimeşru' olarak tanımlayarak iki ülke arasında diplomatik bir gerginliğe yol açtı.”

Ukrayna lideri Zelenskiy, Rus işgali altındaki bölgelerden çıkarılan ve 'çalıntı' olarak nitelenen tahıl ürünlerini almayı değerlendiren İsrail'i keskin bir dille uyardı. Bu eylemin 'gayrimeşru' olduğunu ifade eden Zelenskiy, yaşanan diplomatik anlaşmazlığı tırmandırdı.

Rusya tarafından Ukrayna'dan alındığı öne sürülen tahılın satışı üzerine Kiev ve Tel Aviv arasında patlak veren diplomatik kriz, Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin durumu 'gayri meşru' olarak tanımlamasıyla salı günü yeni bir boyut kazandı.

İki ülkenin dışişleri bakanları arasında kamuoyuna yansıyan hararetli diyalogların ertesi gününde Zelenskiy, X platformu üzerinden yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:

"Normal bir ülkede çalıntı mal satın almak hukuki sorumluluk gerektiren bir eylemdir. Söz konusu tahılı taşıyan bir başka gemi, İsrail'deki bir limana ulaştı ve yükünü boşaltmaya hazırlanıyor. Bu meşru bir iş değil ve olamaz."

Bu gelişmeler üzerine Kiev yönetimi, Panormitis isimli gemiyle ilgili harekete geçilmesi talebiyle salı sabahı İsrail'in Kiev Büyükelçisi Michael Brodsky'yi Dışişleri Bakanlığı'na çağırdı.

Denizcilik trafik takip sistemlerinden elde edilen verilere göre, bahsi geçen gemi Panama bandıralı Panormitis olup, 25 Nisan tarihinde Hayfa açıklarındaki sulara varmıştır. Geminin 6.200 tonu aşkın buğday ve 19.000 ton arpa ile yüklü olduğu ileri sürülmektedir. Ukrayna, İsrail'e geminin limana yanaşmasına ve çalıntı kargonun boşaltılmasına müsaade etmemesi yönünde çağrıda bulundu.

İsrail Kanıt Talep Ediyor

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar ise pazartesi günü yaptığı bir açıklamada, "öne sürülen iddiaları teyit edecek delillerin henüz kendilerine iletilmediğini" belirtmişti. Sa'ar, Kiev yönetiminin "medya ve sosyal platformlara yönelmeden evvel hukuki yardım istemediğini" de vurgulamıştı.

Buna karşılık Zelenskiy, "Ukrayna'nın bu tür olayları engellemek amacıyla diplomatik kanallar aracılığıyla gerekli bütün adımları attığını" dile getirdi.

Zelenskiy salı günkü açıklamasında, "İsrailli yetkililerin, ülke limanlarına hangi gemilerin demirlediğini ve ne tür bir kargo getirdiklerini bilmemeleri mümkün değildir. Rusya, geçici olarak işgal altında tuttuğu Ukrayna topraklarındaki tahılı planlı bir şekilde gasp ediyor ve işgalcilerle iltisaklı kişiler vasıtasıyla ihracatını organize ediyor. Bu tür girişimler, doğrudan İsrail Devleti'nin kendi yasalarına aykırıdır" dedi.

Geçmişteki Olaylar ve Kamuoyuna Yansıyan Tartışmalar

İsrailli yayın organı Haaretz tarafından yürütülen bir araştırma, bu yıl içerisinde en az dört farklı çalıntı Ukrayna tahılı sevkiyatının İsrail limanlarına ulaştığını ortaya koymuştu. Kiev, İsrail'in hem gemiyi hem de sevkiyatların kaynağını rahatlıkla tespit edebileceğinin altını çizmektedir.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, pazartesi akşamı X üzerinden yaptığı bir paylaşımla İsrail'i Hayfa açıklarındaki Panormitis gemisindeki tahılı reddetmeye davet etmişti. İsrailli mevkidaşı Sa'ar ise bu çağrıya, diplomatik ilişkilerin sosyal medya üzerinden yürütülmemesi gerektiği uyarısıyla yanıt vermişti. Ancak Ukraynalı yetkililer için, geçmişte yaşanan ve diplomatik yolların sonuçsuz kaldığı hadiseler nedeniyle kamuoyu önünde tartışma, daha tesirli bir yöntem olarak belirdi.

Birkaç hafta önce Abinsk adlı Rus dökme yük gemisinin yaklaşık 44 bin ton çalıntı Ukrayna buğdayını İsrail'e getirmesi, Kiev tarafından sert bir diplomatik tepkiyle karşılanmıştı. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, İsrailli makamları ay başında Abinsk hakkında önceden bilgilendirdiklerini ancak tahılın yine de boşaltıldığını duyurmuştu.

Kiev'e göre, Ukraynalı yetkililer 23 Mart'ta İsrail'e Abinsk'in kargosunun geçici işgal altındaki Ukrayna topraklarından geldiği bilgisini iletti ve "uygun bir yanıt verileceği" yönünde teminat aldı. Buna rağmen, Abinsk gemisinin 12-14 Nisan tarihleri arasında Hayfa limanında yükünü boşaltmasına izin verildi.

Ukraynalı araştırmacı gazetecilerin raporlarına göre, Rus dökme yük gemileri işgal altındaki Ukrayna topraklarından yüklenen tahılı, gölge filo gemilerine aktararak Rus limanlarından çıkış yapıyor. Kiev'in hesaplamalarına göre, 2022'deki tam ölçekli işgalin başlangıcından bu yana en az 15 milyon ton Ukrayna tahılı Rusya tarafından çalınmıştır.