BTC PROJESİ İÇİN BUSH DEVREYE GİRDİ

Hazar bölgesinde üretilen petrolün önemli bir bölümünü Ceyhan üzerinden Avrupa pazarına taşıyacak Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Ham Petrol Boru Hattı Projesi’ne Kazakistan’ın katılmaya nasıl razı olduğu konusu netleşiyor. ABD Başkanı Bush'un, Nazarbayev ve Aliyev’e gönderdiği tehdit kokan mektupta, “Bölgedeki ülkelerin bağımsızlığı bu projeye bağlı”uyarısında bulunduğu, bunun üzerine Kazakistan'ın BTC’ye katılma kararını verdiği ortaya çıktı.

Türkiye’nin “enerji koridoru” olması yolunda en önemli proje olarak gösterilen ancak “kapasite” sorunu yaşayan BTC projesine Kazakistan’ın da katılımı için ABD Başkanı George W. Bush’un da devreye girdiği anlaşıldı. Bush, hem Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev’e hem de Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev’e birer mektup göndererek, BTC'nin önemini anlattı.

BAĞIMSIZLIĞINIZ BUNA BAĞLI

6 Haziran tarihli mektuplarda, Kazakistan’ın petrol rezervlerinin BTC hattından Avrupa pazarına gönderilmesinin büyük önem taşıdığını ifade eden ABD Başkanı, Azerbaycan ve Kazakistan’ın aralarındaki anlaşmazlıkların bir an önce çözülmesini istedi. Kazakistan’ın BTC projesine bir an önce katılımının şart olduğunu kaydeden Bush mektubunda şöyle dedi:

“Bölgedeki ülkelerin bağımsızlığı bu projeye bağlı. Aranızdaki anlaşmazlıkları biran önce giderin. Kazakistan BTC projesine girsin. Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı sadece küresel enerji güvenliğini geliştirmekle kalmayacak aynı zamanda bölgedeki ülkelerin bağımsızlıklarını ve ekonomik yaşayabilirliklerini de geliştirecektir. Enerji kaynaklarını çeşitlendiren ülkeler ekonomilerini daha sağlam hale getirirler. Global enerji güvenliğindeki anahtar faktör enerjinin çeşitlendirilmesidir. ABD, dünya enerji güvenliği ve bölge ülkelerinin refahı, barışçı ve demokratik geleceği için, sizinle ortak olarak çalışmaya devam edecektir. Demokrasi, hukukun üstünlüğü ve açık pazar ortak değerleri üzerinde güvenli bir gelecek için sizlere ABD olarak destek vereceğiz.”

İLK ATAK SEZER’DEN GELMİŞTİ

BTC projesine Kazak petrolünün de eklenmesi konusunda ilk diplomatik atak Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’den gelmişti. Sezer, bir süre önce Kazakistan Devlet Başkanı Nazarbayev’i telefonla arayarak hem BTC projesinin açılış törenlerine davet etmiş hem de zengin Kazak petrol rezervlerinin Aktau limanından Azerbaycan’ın Dibendi limanına taşınmasının önemine işaret etmişti.

Tarihi projenin açılış törenleri öncesi hem Sezer’in hem de Bush’un Kazak petrolü için devreye girmesinin ardından BTC’de kapasite krizi çözüldü. Nazarbayev, projeye katılmayı kabul etti. Bu gelişmeleirin sonucunda Kazakistan petrolünün 16 Ağustos tarihinde BTC’ye katılması yönündeki anlaşmaya tarafların imza atması bekleniyor.

TÜRKMEN PETROLÜ İÇİN GİRİŞİM

Bu arada Türkmen petrolü ve gazı için de önemli gelişmeler yaşandı. Geçtiğimiz aylarda ABD’nin Türkmenistan Büyükelçisi Tracy Jacobson ile Türkiye Büyükelçisi Hakkı Akil birlikte, Türkmenistan Devlet Başkanı Saparmurat Türkmenbaşı'nın makamına gittiler. İki elçi, Türkmen petrolünün de Türkiye üzerinden Avrupa’ya gönderilmesi için Hazar geçişli petrol ve doğalgaz boru hattı konusunda adım atılmasını istedi. ABD ve Türkiye büyükelçileri ilk kez beraber randevu alıp, aynı duygu ve düşünceleri dile getirdiler.

Kazak petrolü niçin önemli?

Kazakistan'ın büyük petrol bölgesi Kaşagan yataklarından yılda yaklaşık 7.5 milyon ton petrol çıkarılıyor. Bu petrol Hazar Denizi altından Aktau-Bakü arasına döşenecek yeni bir boru hattıyla Bakü-Tiflis- Ceyhan boru hattına aktarılacak. Bağlantı sisteminin maliyeti 4 milyar dolar.  Kapasitesi yıllık 50 milyon tona ulaşması hedeflenen Bakü-Ceyhan projesi için Kazak petrolleri hayati önem taşıyor. Kazak petrolü de dahil olduğunda boru hattı dünya petrol piyasasında söz sahibi konumuna gelecek. Kazak petrolünün BTC’ye katılımıyla, proje Hazar Denizi'nin kuzeyine kadar uzayacak ve ‘Aktau-Bakü- Tiflis-Ceyhan’ adını alacak. Kazakistan ile Azerbaycan arasında son 3 yıldır yapılan görüşmelerde, bu konuda ilkesel anlaşmaya varılmış, ancak Rusya ve Çin’in baskısı sonucunda somut adım atılamamıştı.  Kazakistan’ın, Bakü-Ceyhan petrol boru hattına Hazar Denizi'nden çıkan petrolünden günde 400 bin varil aktarabileceği ifade ediliyor. Bu petrolün de gelmesiyle BTC’de kapasite sorunu giderilecek ve hedeflenen 50 milyon tonluk Kafkas ve Hazar petrolü Ceyhan’a akacak. Hazar Denizi'nin Kazakistan'a ait Kaşagan bölgesinde geçen yıl, son 30 yılın en büyük ham petrol rezervi bulunduğunu hatırlatan uzmanlar, “İtalyan Agip firmasının operatörlüğünü üstlendiği ve üretime de geçilen bölgede 13 milyar varil ham petrol bulundu. Kazaklar, bu petrolün önemli bir kısmını BTC kanalıyla uluslararası pazara göndermek istiyorlar” diye konuştular.  Aktau, 800 kilometrelik boru hattının inşasını içerecek çalışmanın 2009 yılında başlaması ve bir yıl içinde bitirilmesi planlanıyor. Kaşagan ile Aktau arasında inşa edilecek hatla Hazar kıyısına ulaştırılacak petrol, buradan tankerlerle BTC'nin başlangıç yeri Bakü'ye taşınacak.

Özgür AKBAŞ-bugün