DEV PROJEDE SEZER Mİ ERDOĞAN MI KRİZİ!..

Hazar Denizi’nin soğuk suları altında yatan “zengin” petrol rezervlerinin, uluslararası enerji piyasalarına ulaştırılması amacıyla hayata geçirilen Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) ham petrol boru hattı projesinin resmi açılış törenleri tehlikeye girdi. 13 Temmuz’da Türkiye’de yapılacak dev organizasyona tam 1 ay kala devletin zirvesinde “ev sahipliği” krizi yaşanıyor. Uzun zamandır dev açılış töreni için ödenek çıkmayan projede henüz nasıl bir organizasyon yapılacağı da ortaya konulamadı. Yapılan ilk planlamalara göre ilk tören İstanbul’da gerçekleştirilecek. İstanbul’daki törenlerin ardından Ceyhan’da da sembolik bir tören yapılacak. Ancak organizasyon öncesi BTC projesinin işletmecisi konumundaki British Petroleum’un (BP) Ceyhan’daki törenler için gönderdiği bin kişilik klimalı çadırın dışında elde hiçbir şey yok. Diplomatik kaynaklar, dev organizasyon öncesi Türkiye’nin itibarının tehlikede olduğunu ifade ediyorlar.

DÜNYA LİDERLERİ GELECEK

Yüzyılın en önemli projesi olarak gösterilen Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı projesinde ilk petrol 28 Mayıs tarihinde uzun bir yolculuğun ardından Ceyhan terminaline ulaştı. İşte 1990’lı yıllardan bu yana bir rüya olarak gösterilen proje büyük sıkıntıların ardından hayata geçmiş oldu. Maliyeti yaklaşık 3.9 milyar doları bulan dev projenin İstanbul ve Ceyhan’da yapılması planlanan resmi açılış törenlerine Rusya Devlet Başkanı Vladamir Putin, Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev, Gürcistan Devlet Başkanı Mikhail Saakaşvili gibi liderler başta olmak üzere 7 Devlet Başkanı, 20 Başbakan, 38 Dışişleri Bakanı ve 76 Enerji Bakanı çağrıldı. İlk tören İstanbul’da yapılacak. Buradaki törenlerin ardından tüm liderler Ceyhan’a geçecek ve orda sembolik bir tören gerçekleştirilecek. Petrolün son durağı Ceyhan’da son noktaya altın boru takılacak. Türkiye’nin enerji koridoru olduğunu belgeleyen projenin açılış törenlerinde Türkiye adeta gövde gösterisi yapacak. Ancak dev organizasyon öncesi yaşanan ev sahipliği krizinin neden olduğu “ödenek” sorunu törenler öncesi en büyük sıkıntı olarak dikkat çekiyor.

EV SAHİBİ SEZER OLACAK

Başbakanlık çatısı altında kurulan komisyonun organize ettiği dev organizasyon öncesi “ev sahipliği”ni Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in mi yoksa Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın mı yapacağı en önemli sorun olarak gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’e törenlere katılıp katılmayacağını soruldu. Cumhurbaşkanı Sezer, törenlerde ev sahipliğini kendisinin yapacağını ifade etti. AK Parti iktidarı boyunca kendini bir çok toplantıda geri çeken Cumhurbaşkanı Sezer, devlet başkanlarının katılması nedeniyle dev organizasyonda “başrol” oynayacak. Hem İstanbul’daki törenlerde hem de Ceyhan’daki törenlerde yabancı devlet başkanlarını karşılayacak olan Sezer’in, törenlerde bir de açılış konuşması yapması bekleniyor. Sezer’in ev sahipliğinin üstlenmesinin ardından, Başbakan Erdoğan’ın törenlere hangi sıfatla katılacağı ise merak konusu oldu. Dışişleri Bakanlığı, asrın projesinde Başbakan Erdoğan’ın da törenlerde yerini alması için şimdi “formül” arayışında.

BELİRSİZLİK SÜRÜYOR

Başbakan Erdoğan’ın törenlere nasıl katılacağı henüz belirlenemezken, Başbakanlığın törenler için istenen ödeneği de bir türlü onaylamadığı öğrenildi. Törenlere 1 ay kalmasına rağmen, ne İstanbul’da ne de Ceyhan’da hiçbir hazırlık yapılmaması törenleri şimdiden tehlikeye soktu. Törenlerin İstanbul’da ki tarihi Çırağan Sarayı’nda yapılması düşünülürken, henüz yer konusunda kesin bir bilginin ortaya çıkmadığı belirtildi. Başbakanlıktan henüz ödenek çıkmaması ise organizasyonu planlayan komisyonu kara kara düşündürüyor. Organizasyon için planlanan ödenek ne onaylanıyor ne de reddediliyor. Yapılacak programlamaya göre bu tür organizasyonlar daha önce bu konuda uzman firmalara ihale ediliyordu. Törenlere zaman kalmadığı için bu konuda uzman bir firmanın çağırıp işin verileceği ifade ediliyor. Bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, “Biz NATO zirvesi için 1 yıl önceden hazırlandık. Bu törenler için henüz ortada hiçbir şey yok. Bu durum büyük sıkıntı yaşatacak. Çok geç kalındı. Türkiye’nin itibarı söz konusu” diye konuştu.

İlk petrol 28 Mayıs’ta Ceyhan’a ulaşmıştı

Bakü-Ceyhan arasında uzanan petrol boru hattının tümüyle dolması için toplam 10 milyon varil ham petrol Hazar Denizi’ndeki terminalden 2005 Mayıs ayından bu yana boru hattına verildi ve ilk petrol 28 Mayıs’ta Ceyhan terminaline ulaştı. 

Yükleme işleminin tamamlanması, Azerbaycan petrolünün, yoğun trafiğe sahip Boğazlar’dan geçmeden BTC boru hattı yoluyla dünya pazarlarına ihraç edilmesi sürecinin başladığı anlamına geliyor. Şu an için sadece Azeri-Çıralı- Güneşli (ACG) sahasından servis yapılan hatta, uzun vadede bölgenin Kazakistan dahil diğer kısımlarından elde edilecek petrolün de yönlendirilmesi planlanıyor.  ABD’nin büyük destek verdiği toplam uzunluğu Bin 770 km olan ve 1 milyon varil/gün kapasiteye sahip BTC’nin günlük 1 milyon varil kapasite ile çalışmaya başlamasının ardından, dünyadaki ticari petrolün yüzde 8’i Türkiye üzerinden geçmeye başlayacak.  BTC’de BP’nin yüzde 30.1, SOCAR’ın yüzde 25, Unocal’un yüzde 8.90, Statoil’in yüzde 8.71, TPAO’nun yüzde 6.53, Eni ve Total’in yüzde 5’er, Itochu’nun yüzde 3.40, INPEX ve ConocoPhillips’in yüzde 2.5’er ve Amerada Hess’in yüzde 2.36 payı bulunuyor.  Hükümetin bir enerji üssü yapmaya çalıştığı Ceyhan’daki terminal, her biri 1 milyon varil kapasiteli 7 adet ham petrol depolama tankına ve 300,000 tonluk iki tankere aynı anda yükleme yapılabilecek 2 kilometre uzunluğunda bir iskeleye sahip.  Hattın toplam Bin 070 km’lik bölümü Türkiye’den geçiyor.  BTC için yapılan 40 yıllık anlaşma gereği Türkiye hattan geçiş ücreti olarak ilk 16 yılda, yıllık 200 milyon dolar, bundan sonra ise operasyon ücreti de dahil yılda 300 milyon dolar gelir elde edecek.

 

(Özgür AKBAŞ-bugün)