İçeriğe geç
Piyasa verileri yükleniyor
Reklam

İşte emekliler için masadaki zam formülü

Milyonlarca emeklinin gözü kulağı yeni yıl zamlarına çevrildi! Kulislerde konuşulan sürpriz formüller ve masadaki yeni oranlar, emekli maaşlarında tüm...

İşte emekliler için masadaki zam formülü

Milyonlarca emekli, yeni yılda maaşlarına yapılacak yasal artışlara ve ek iyileştirmelere odaklanmış durumda. Son bir ayda ekonomi yönetimi ve hükümet kanadından gelen mesajlar da bu beklentiyi güçlendiriyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan; bütçe imkanları dahilinde enflasyonun üzerinde bir artış yapılacağını, refah seviyesini yükseltecek adımlar atılacağını ve mevcut yasal zamların üzerine ek düzenlemeler içeren çalışmaların sürdüğünü belirtmişti. Söz konusu paketlerin aralık ayı içerisinde netleşerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulması bekleniyor.

Enflasyon verilerindeki seyir ve Merkez Bankası’nın güncellenen tahminleri, emekli maaşı düzenlemelerini ülke gündeminin ilk sırasına taşıdı. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ekonomi Uzmanı Prof. Dr. Murat Ferman ve Ekonomist Muhammed Bayram; masadaki olası zam formüllerini, rakamsal beklentileri ve sosyal güvenlik sisteminin mevcut durumunu analiz etti.

Reklam

Beklentiler 30 Bin TL ve Üzerine Taşındı Enflasyon rakamları ile Merkez Bankası revizyonlarının emekli maaşlarında yukarı yönlü bir güncellemeyi zorunlu hale getirdiğini ifade eden Prof. Dr. Murat Ferman, yıl sonu gelmeden bu başlıkların tartışılmasının ve asgari ücret gündeminin önüne geçmesinin emeklilerin talepleriyle örtüştüğüne dikkat çekti.

36 Bin TL Üzeri Maaş Senaryosu Hükümetin üzerinde çalıştığı alternatif modelleri değerlendiren Ekonomist Muhammed Bayram ise tüm emeklilerin yapılacak artıştan eşit şekilde faydalanması gerektiğini vurguladı. Bayram, yeni döneme ilişkin masadaki olası artış hesaplamalarını ve 36 bin TL sınırını aşan maaş senaryolarını paylaştı.

Yapısal Reform Mecburiyeti Geçici çözümlerin ve palyatif adımların sosyal güvenlik sistemindeki kronik sorunları çözmek yerine daha da derinleştirdiğini savunan Prof. Dr. Murat Ferman, mevcut emeklilik modelinin köklü ve yapısal bir reforma ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Enflasyonla Mücadele Dengesi Sistemdeki aksaklıkların ve adaletsizliklerin acilen giderilmesi gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Ferman, yapılacak ek bütçe harcamalarının uygulanan dezenflasyon politikalarıyla dengeli bir şekilde yürütülmesi gerektiği uyarısında bulundu.

Bu kapsamda bakacak olursak, önceki tahminlerimde 5.000 ila 10.000 TL arasında bir seyyanen zamma ilave yüzde onluk enflasyon farkı olur demiştim. Şu anda tahminlerimiz biraz daha netleşti; 23.552 TL üzerine 7.500 liralık seyyanen zam artı yüzde onluk zam gelirse 34.157 TL, eğer 10.000 TL seyyanen zam gelip üzerine yüzde onluk enflasyon farkı gelirse 36.907 TL bir maaş söz konusu olabilir.

YAPISAL REFORM MECBURİYETİ

Geçici çözümlerin ve palyatif dokunuşların sistemin kronik sorunlarını çözmediğini, aksine derinleştirdiğini savunan Prof. Dr. Ferman, mevcut emeklilik modelinin yapısal bir reforma mecbur olduğunu belirtti:

Her ne kadar Sayın Hazine ve Maliye Bakanımızın en son, özellikle yaş ve prim durumuna göre değişen bazı özellikli düzenlemeler yapılacağını ifade etmesine karşın, bu tür palyatif geçici dokunuş ve düzenlemelerin aslında çok dikkatle ele alınması gerekiyor. Emeklilik sistemimizde görülen ve senelerdir yapılan müdahaleler ve erken emeklilik benzeri birtakım düzenlemeler sonucunda, bu işin matematiği ve kompozisyonunda mutlaka düzeltilmesi gereken ve orta-uzun vadede dahi sistemin sürdürülebilirliği konusunda sıkıntılı bir tabloyu karşımıza çıkaran bir yapı var. Bu yapının mutlaka yapısal reforma tabi tutulması lazım. Örneğin genel geçer bir ifadeyle her dört aktif çalışana karşı bir pasif çalışan, yani emekli dengesi bizde tamamen bozulmuş. Her emekliye karşı bir buçuk aktif çalışan var. Özellikle 86 milyonluk bir nüfusta 18 milyonluk bir kesimin emekli statüsünde olması ve şu veya bu statüden emekli maaşı alması gerçekten sistemin matematiği ve sürdürülebilmesi bakımından eksikliklerle kaim.

"ANOMALİLER GİDERİLMELİ, ENFLASYONLA MÜCADELE GÖZARDI EDİLMEMELİ"

Reklam

Sistemdeki haksızlıkların ve aksaklıkların acilen bertaraf edilmesi gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Ferman, yapılacak ek harcamaların dezenflasyon politikalarıyla dengelenmesi hususunda şu uyarılarda bulundu:

Geçtiğimiz yıllarda ortaya çıkan erken yaşta emeklilik veya bazı düzenlemeler, prim ve ödeme süresi ile orantılı ve hakkaniyetli bir ilişki içerisinde olmayan farklı kademe ve farklı statü emekliliklerini gündeme getiriyor. Sadece SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kurumlarından emeklilik hakkı kazananlar arasındaki farkların sorgulanması değil; ve fakat örneğin daha uzun çalışıldığı ve prim ödendiğinde daha düşük maaş alınması gibi birtakım anomalilerin bertaraf edilmesi gerekiyor.

Tabii en önemli noktalardan bir tanesi de hiç şüphesiz yapılacak düzenlemeler ve emekli kesimin beklentilerine verilecek cevaplar çerçevesinde, bu ek artışın veya yükün, bütçeye gelecek olan bu ilave finansman ihtiyacının ve ortaya çıkacak olan parasal miktarın enflasyonla mücadele süreci ve dezenflasyonist politikalarla olan ilişkisinin çok iyi kurulması. Bilindiği üzere enflasyonla büyüme arasında, harcama arasında bir ödünleşme ilişkisi bulunuyor. Dolayısıyla her türlü ek harcama bir başparmak kuralı olarak enflasyonu engelleyici değil, dezenflasyona yardımcı olucu değil; tam tersine enflasyonla mücadeleyi engelleyici bir durum ortaya çıkartır. Bunun da çok iyi dengelenmesi ve hesaba katılması gerekiyor.

Reklam
  • Enflasyon
  • emekli maaslari
  • emekli zamları
  • meclis gündemi
  • hükümet açıklamaları
  • emeklilik sistemi
  • refah seviyesi
  • maaş düzenlemeleri
  • sosyal güvenlik
  • ekonomik reform

Kaynak: bigpara.hurriyet.com.tr

11.892 görüntülenme

İlginizi çekebilir