TEI-PD170, TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) tarafından yerli imkanlarla tasarlanıp üretilen, insansız hava araçları (İHA) için geliştirilmiş Türkiye’nin ilk milli turbodizel havacılık motorudur.
Yüksek irtifa performans kayıplarını en aza indiren iki kademeli turboşarj sistemine sahip olan motor, özellikle Orta İrtifa Uzun Havada Kalış (MALE) sınıfı İHA'lar için kritik bir güç grubudur.
Öne Çıkan Teknik Özellikleri ve Başarıları
Güç Kapasitesi: 170 beygir güç (kalkış anında) üretecek şekilde tasarlanmıştır. İrtifa arttıkça güç kaybı yaşamadan operasyonel kabiliyeti korur.
Yakıt Verimliliği: Dizel ve JP-8 (havacılık keroseni) yakıtlarıyla çalışabilen, sınıfında dünyanın en düşük özgül yakıt tüketimine sahip motorlarından biridir.
İrtifa Tavanı: 40.000 feet irtifaya kadar sorunsuz çalışma kapasitesine sahiptir.
Gelişmiş Yazılım ve Kontrol: Tam Dijital Motor Kontrol Sistemi (FADEC) ile entegre çalışır.
Kullanıldığı ve Entegre Edildiği Platformlar
TUSAŞ ANKA: Operasyonel uçuşlarını ve irtifa rekorlarını PD170 ile gerçekleştirmektedir.
TUSAŞ AKSUNGUR: Çift motorlu yapısında PD170'ten güç almaktadır.
Bayraktar TB3: Baykar bünyesinde geliştirilen katlanır kanatlı deniz tabanlı İHA platformunda uçuş testlerini başarıyla sürdürmektedir.
İthal bağımlılığını ortadan kaldıran PD170, Türkiye'nin savunma sanayiindeki motor teknolojilerinde elde ettiği en stratejik başarıların başında yer almaktadır.
TEI-PD170, özellikle yüksek irtifada güç kaybını önleyen iki kademeli turboşarj sistemi ve hafifletilmiş blok mimarisi sayesinde küresel pazardaki doğrudan rakipleri olan Thielert/Centurion (ROTAX / Continental) ve Austro Engine motorlarından kritik noktalarda ayrılmaktadır.
Teknik Karşılaştırma Tablosu
Özellik | TEI-PD170 | Continental / Thielert Centurion 2.0S | Austro Engine AE300 / AE330 |
Geliştirici / Menşei | TEI (Türkiye) | Continental / Thielert (Almanya - ABD) | Austro Engine (Avusturya) |
Silindir & Yapı | 4 Silindir, Sıralı Dizel | 4 Silindir, Sıralı Dizel (Mercedes tabanlı) | 4 Silindir, Sıralı Dizel (Mercedes tabanlı) |
Kalkış Gücü | 170 HP | 155 HP | 168 HP (AE330: ~180 HP) |
Sürekli Güç (İrtifada) | 20.000 ft'te 170 HP | 12.000 ft üzeri güç düşüşü başlar | 14.000 ft üzeri güç düşüşü başlar |
İrtifa Tavanı | 40.000 ft | ~30.000 ft | ~30.000 ft |
Aşırı Doldurma (Turbo) | İki Kademeli (Seri) Turboşarj | Tek Kademe Turboşarj | Tek Kademe Turboşarj |
Yakıt Tipleri | JP-8, Jet-A1, Dizel | Jet-A1, Dizel | Jet-A1, Dizel |
Kuru Ağırlık | ~172 kg | ~134 kg | ~185 kg |
Özgül Yakıt Tüketimi (SFC) | Sınıfının en düşüğü (~210 g/kWh) | ~220 g/kWh | ~215 g/kWh |
Kontrol Sistemi | Çift Yedekli Yerli FADEC | FADEC | FADEC |
Kritik Farklar ve Avantajlar
Yüksek İrtifa Güç Muhafazası: Geleneksel hava taşıtı dizel motorları (Centurion ve AE300) 10.000–12.000 feet sonrasında seyrek hava nedeniyle güç kaybetmeye başlar. TEI-PD170 ise iki kademeli turbo sistemi sayesinde 20.000 feet irtifaya kadar güç kaybı yaşamadan 170 HP üretmeye devam eder.
Düşük Özgül Yakıt Tüketimi: İHA platformlarında havada kalış süresini (Endurance) doğrudan etkileyen yakıt tüketiminde PD170, rakiplerine kıyasla daha verimli bir yakıt harcama eğrisi sunar.
Gövde Tasarımı ve Malzeme: Austro Engine türevleri döküm demir Mercedes motor bloklarına dayandığı için nispeten ağırdır. TEI-PD170, alüminyum döküm bloğu ve yüksek irtifaya özel geliştirilmiş mekanik bileşenleriyle optimum güç/ağırlık oranı yakalar.
TEI-PD220ST, TEI’nin PD170 motor altyapısı ve tecrübesi üzerine geliştirdiği, özellikle kalkış gücü ihtiyacı yüksek olan ve kalkış ağırlığı fazla olan İHA platformları için tasarlanmış yeni nesil yüksek güçlü turbodizel havacılık motorudur.
İsmindeki "ST" ibaresi "Single Turbo" (Tek Turbo) konfigürasyonunu temsil eder.
Temel Özellikleri ve PD170'ten Farkları
Daha Yüksek Kalkış Gücü (225 HP): PD170 motoru kalkışta 170 HP güç üretirken, PD220ST yapılan optimizasyonlar ve geliştirilmiş yanma odası mimarisi sayesinde 225 HP kalkış gücüne ulaşır. Bu durum, özellikle mühimmat yüklü İHA’ların kısa pistlerden veya gemi güvertelerinden (örneğin TCG Anadolu) kalkış yapmasını kolaylaştırır.
Tek Kademeli (Single) Turbo Mimarisi: PD170'te 20.000 feet'e kadar güç kaybını önleyen çift kademeli (seri) turbo kullanılırken, PD220ST'de tek kademeli gelişmiş bir turboşarj sistemi tercih edilmiştir.
Daha Hafif ve Kompakt Yapı: İkinci turbonun ve ona bağlı intercooler/borulama sistemlerinin çıkarılması sayesinde PD220ST, PD170’e kıyasla daha düşük kuru ağırlığa ve daha ufak hacme kavuşmuştur. Bu da motorun güç/ağırlık oranını belirgin şekilde artırır.
Yakıt Esnekliği ve FADEC: Tıpkı PD170 gibi JP-8 ve Jet-A1 havacılık yakıtlarıyla tam uyumlu çalışır. Yerli yazılımla geliştirilen Çift Yedekli FADEC (Tam Dijital Motor Kontrol Sistemi) altyapısını korur.
Karşılaştırma Özeti
Özellik | TEI-PD170 | TEI-PD220ST |
Kalkış Gücü | 170 HP | 225 HP |
Turbo Yapısı | İki Kademeli (Seri) Turbo | Tek Kademeli (Single) Turbo |
Öncelikli Odak | Yüksek irtifada güç muhafazası (MALE) | Maksimum kalkış gücü ve hafiflik |
Ağırlık / Hacim | Çift turbo nedeniyle daha ağır (~172 kg) | Daha hafif ve kompakt |
Hedef Platformlar
PD220ST; özellikle Bayraktar TB3, ANKA ve AKSUNGUR gibi platformların daha ağır faydalı yüklerle veya daha kısa pistlerden kalkış yapması gereken konfigürasyonlarında, platform üreticilerine yüksek güç ve hafiflik avantajı sunmaktadır.
