Rus uydularının İran'ın müttefiklerinin Suudi Arabistan'a saldırmasına yardımcı olduğu, veriler ve yetkililer tarafından doğrulandı.
Vantor tarafından 13 Eylül 2026'da sağlanan bu uydu görüntüsü, Suudi Arabistan'daki Doğu-Batı petrol boru hattına yapılan insansız hava aracı saldırısının ardından yaşananları gösteriyor. (Uydu görüntüsü ©2026 Vantor via AP)
Beyrut (AP) — İran destekli milisler geçen ay Suudi Arabistan'ın en önemli petrol boru hattının pompa istasyonlarını hedef alan hassas bir saldırı gerçekleştirdi. Günler sonra, bir başka saldırı da Suudi askeri hava üssünü hedef alarak hangar içindeki bir İtalyan savaş uçağına hasar verdi.
Saldırıların başarısında en önemli unsur, gökyüzünde olup bitenlerdi: Günler öncesinden, Rus casus uydularından oluşan bir uydu takımı, istihbarat toplamak için boru hattı ve hava üssü üzerinde bir araya gelmişti.
Özel bir coğrafi istihbarat firması, 1 Temmuz ile 19 Ekim tarihleri arasında Yemen'deki İran destekli Husi isyancıları ve Irak'taki milisler tarafından Suudi Arabistan'a yönelik 40 füze ve insansız hava aracı saldırısını incelediğini açıkladı. Firma, her vakada, saldırılardan günler önce ve sonra Rus hükümetine ve ordusuna ait uyduların söz konusu bölgelerin üzerinde yörüngede dolaştığına dair aynı örüntüyü tespit etti.
Cenevre merkezli AURORAH Geosignal Intelligence şirketinin kurucusu Nawaf Obaid, "Uydu faaliyetleri ile saldırılar arasında yüzde 100 eşleşme bulduk" dedi.
Bulgular, Rusya'nın İran ve bölgedeki müttefiklerine Suudi Arabistan'ın petrol ve askeri altyapısını hedef alan ve küresel enerji fiyatlarının yükselmesine katkıda bulunan saldırılarda nasıl yardımcı olduğuna dair inancı ortaya koymaktadır.
Suudi Arabistan'dan bir yetkili ve Husilerin üst kademelerinden bir başka yetkili ile özel bir istihbarat analisti de dahil olmak üzere üç yetkili, Associated Press'e Husilerin ve diğer İran müttefiklerinin Rus istihbaratından ve Çin'in yeteneklerinden faydalandığını söyledi. AP haberine göre, sahadaki İranlı danışmanlar istihbaratı analiz edip müttefiklerine aktardı.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı Halkla İlişkiler Bakan Yardımcısı Rayed Krimly, geçen hafta gazetecilere verdiği demeçte, İran ve Husi milislerinin "Rusya ve Çin'deki unsurlardan, hatta bazen ticari unsurlardan" istihbarat aldığını söyledi.
"Bu konuları Çin ve Rusya ile düzenli olarak görüşüyoruz ve görüşmeye devam edeceğiz," dedi.
Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'ın güneyindeki bir sanayi bölgesinde bulunan bir petrol tesisinden 3 Ekim 2026 tarihinde siyah duman ve alevler yükseliyor. (AP Fotoğrafı)
Rus yetkililer, AURORAH'ın bulguları da dahil olmak üzere iddialarla ilgili sorulara hemen bir yorum yapmadılar.
Rusya ve İran arasında, insansız hava aracı teknolojisi transferi de dahil olmak üzere uzun süredir devam eden bir askeri işbirliği anlaşması bulunmaktadır. Rusya bölgedeki savaşlara doğrudan müdahil olmamış olsa da, ABD ve Avrupalı yetkililer Rusya'nın İran ile istihbarat paylaştığını belirtmiştir.
İran destekli gruplar, hassas hedefli saldırılar gerçekleştirebildiler.
10 Eylül sabahı, Irak'tan kalkan çok sayıda insansız hava aracı saldırısı, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerindeki üç kritik pompa istasyonunu hedef alarak petrol akışını anında durdurdu. Krallık boyunca uzanan 1.200 kilometrelik (746 mil) boru hattı, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yönelik saldırıları sırasında ham petrolün pazara ulaştırılması için hayati bir alternatif rotaydı.
King's College Savaş Çalışmaları Bölümü'nde araştırmacı olan ve 2004-2016 yılları arasında çeşitli Suudi yetkililere danışmanlık yapmış olan Obaid, petrolün boru hattından taşınması için pompa istasyonlarının hayati önem taşıdığını, boru hattının Suudi Arabistan'ın doğusundan Necd Platosu üzerinden geçerek 1.100 metreden (3.608 fit) fazla rakım yükseldiğini söyledi.
"Irak'tan gelen milisler buraya saldırmaya karar verdiler," dedi.
Roscosmos Devlet Uzay Kurumu tarafından 25 Temmuz 2025'te yayınlanan bu fotoğrafta, Rusya'nın uzak doğusundaki Vostochny'deki bir fırlatma üssünden İran uydusu ve Rus uydularını yörüngeye taşıyan bir Soyuz roketi görülüyor. (Roscosmos Devlet Uzay Kurumu aracılığıyla AP)
Temmuz ayından itibaren firması, Rusya'nın Cosmos 2600 serisi uydularından 11 tanesinin boru hattının bu üç bölümüne odaklandığını gözlemledi. Saldırılardan önceki haftalarda ve saldırıların gerçekleştiği saatlerde uydu geçişlerinin arttığını ve bunun da saldırılardan önce ve sonra keşif faaliyetlerini gösterdiğini söyledi.
Reklamcılık
Bir hafta sonra, Suudi Arabistan'ın Taif kentindeki Kral Fahd Hava Üssü, Husi milisleri tarafından ateşlenen çok sayıda füzeyle vuruldu. İtalyan Savunma Bakanlığı'na göre, üssün hangarlarının yanı sıra bir İtalyan hava kuvvetleri Eurofighter Typhoon uçağı da hasar gördü. İtalyan ordusu, ABD liderliğindeki koalisyonun Irak ve Suriye'deki operasyonlarının bir parçası olarak yıllardır Suudi Arabistan'da konuşlandırılmış unsurlara sahip.
Her iki durumda da, Obaid'in firması, saldırılardan önceki ve sonraki 72 saatlik süre zarfında, Temmuz ayına kıyasla hedeflerin üzerinde yörüngede bulunan Rus uydularının sayısında yüzde 50'lik bir artış gözlemledi.
Özellikle Taif saldırısının aynı üste konuşlanmış Suudi uçaklarını değil, İtalyan savaş uçağını hedef alması dikkat çekiciydi ve bu da Obaid'in dediği gibi "Husilerin ve İranlıların sahip olmadığı son derece uzmanlaşmış istihbarat desteğine" işaret ediyordu.
Husiler, yabancı güçleri Suudi Arabistan'a yardım etmemeleri konusunda uyardı.
Uyduların net bir şekilde görülebildiği bir düzen mevcuttur.
Obaid'in belirttiğine göre, AURORAH, açık kaynaklı bilgilerin yanı sıra diğer istihbarat kaynaklarını da kullanarak, Dünya yörüngesinde bulunan 11.000'den fazla uzay aracı arasından 72 Rus keşif uydusunu tespit etti. Ardından, bu uyduların yörüngelerini ve manevralarını izleyerek, bunları yerdeki askeri faaliyetlerle karşılaştırdı.
Obaid, firmanın İran'a veya müttefiklerine yönelik istihbarat iletimini fiilen engellemediğini söyledi. Bunun yerine, firmanın, saldırılardan önce stratejik hedefler çevresindeki Rus uydularının konumları ve keşif faaliyetlerine dair kesin bir model oluşturduğunu ve bunun da istihbaratın toplanıp Husi ve Irak milislerinin hedef alınması için aktarıldığını gösterdiğini belirtti.
İran'ın yerli üretimi füzeler ve uydu taşıyıcıları, 24 Mart 2026'da Tahran'ın kuzeyindeki bir dinlenme alanında bulunan kalıcı bir sergide sergileniyor. (AP Fotoğrafı/Vahid Salemi)
Obaid, aynı uydu desenlerinin, Şubat ayında başlayan ABD-İran savaşı sırasında İran'ın Orta Doğu'daki ABD üslerine yönelik saldırılarıyla bağlantılı olarak da ortaya çıktığını söyledi.
"Bölgesel askeri dengedeki temel dönüşüm budur: Silahın arkasındaki istihbarat sistemi, silahın kendisi kadar önemli hale geliyor," dedi.
Reklamcılık
Kaliforniya merkezli yörünge istihbarat firması Leolabs'ın teknolojik çözümlerden sorumlu başkan yardımcısı Adam Marsh, uydu sayısının artmasının istihbarat toplama amacıyla beklenen bir durum olduğunu söyledi. Rusların bunu yaptıklarını inkar edebileceklerini belirten Marsh, ancak genel bir politika olduğunu ve herhangi bir düzenleyici kurumun bulunmadığını da sözlerine ekledi: "Kimseyi nasıl durdurabilirsiniz ki?"
Uydu istihbaratı Yemen içindeki Husi milislerine de yardımcı oldu.
Suudi Arabistan'da son saldırılarla ilgili soruşturmalar hakkında bilgi sahibi bir yetkili, istihbaratın Rus uydularının Husiler ve Irak milislerinin Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerindeki pompa istasyonları da dahil olmak üzere hassas hedeflere saldırmasına yardımcı olduğunu gösterdiğini söyledi. Yetkili, gazetecilerle konuşma yetkisi olmadığı için isminin açıklanmaması şartıyla konuştu.
Yetkilinin belirttiğine göre, uydular ayrıca İran'ın Mart ayında Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssü'ne düzenlediği ve bir ABD gözetleme uçağının ağır hasar gördüğü saldırılara ve Riyad'daki ABD Büyükelçiliği kompleksi içindeki bir CIA birimine yapılan saldırıya da yardımcı oldu.
CNN'in geçen ay yaptığı bir araştırmada, İran'ın oraya düzenlediği büyük saldırıdan sadece birkaç gün önce 14 Rus casus uydusunun üssün üzerinden uçtuğu bildirilmişti.
Yetkili, soruşturmaların Husi milislerinin saldırılarında kullandığı füzelerin ve insansız hava araçlarının Rus ve Çin yapımı parçalara sahip olduğunu ortaya çıkardığını söyledi.
Obaid ve bir Husi liderine göre, Rus uydu istihbaratı da Husilerin Yemen iç savaşında Suudi destekli muhaliflere karşı kaydettikleri çarpıcı ilerlemelerde onlara yardımcı oldu.
Husi isyancılarının destekçileri, 9 Ekim 2026'da Husi kontrolündeki başkent Sanaa'da Suudi Arabistan'ın Yemen'e müdahalesini protesto ederken silahlarını sergiliyorlar. (Mohammed HUWAIS/AFP)
Obaid, AURORAH'ın, 15 Ekim'de Yemen'in güneyindeki liman kenti Aden'deki başkanlık sarayına ve Suudi liderliğindeki koalisyon tarafından kullanılan yakındaki bir komuta merkezine düzenlenen Husi saldırısıyla ve Şabva vilayetindeki bir hükümet askere alma merkezine düzenlenen ve 75 yeni askerin ölümüne yol açan saldırıyla bağlantılı hedeflerin üzerinde uydu konfigürasyonları tespit ettiğini söyledi.
Yemen'deki İranlı danışmanların, Rus uydu istihbaratına dayalı verileri hedef belirlemede isyancılara sağladığını, üst düzey bir Husi lideri AP'ye bildirdi. Lider, danışmanların gizli rolünü görüşmek üzere isminin açıklanmaması şartıyla konuştu.
Yaklaşık on yıldır İran destekli grupları takip eden ve şu anda özel bir istihbarat firması işleten güvenlik analisti Mzahem Alsaloum, danışmanların Rus casus uydu bilgilerini kullanarak İranlılara hedef listeleri ve operasyonel bilgiler sağladığını söyledi.
