İki ana bloktan hiçbiri –biri Başbakan Benjamin Netanyahu'nun sağcı Likud partisi, diğeri ise ana rakibi Gadi Eisenkot'un merkezci Yaşar partisi– İsrail'in 120 sandalyeli parlamentosunda hükümet kurmak için gerekli olan 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamadı.
Peki yeni bir hükümet nasıl kurulabilir?
Elbette, siyasi ve ideolojik ayrılıkların derinlere kök salması, görünüşte basit bir koalisyonu neredeyse imkansız hale getirdiğinden, bu hiç de kolay görünmüyor.
Yine de, sonuç bir yıldan biraz daha uzun süre görevde kalacak kırılgan bir ittifak olsa bile, bu yapılabilir. Parti liderleri ellerindeki 12 haftalık süre içinde bunu çözemezlerse, İsrailliler tekrar sandık başına gidecekler.
İşte bunu önleyebilecek bazı olası senaryolar.
Senaryo 1: Muhalefet hükümeti
Kağıt üzerinde, muhalefetin Netanyahu'yu devirmek için en kesin yolu Yahudi-Arap işbirliğine dayanıyor. Ve bu da en büyük engeli.
Muhalefet bloğunun sağcı parti liderlerinden ikisi, eski Başbakan Naftali Bennett ve eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman, parlamentodaki iki Arap partisine (Ortak Liste ve Raam) bağımlı herhangi bir hükümete karşı çıkıyorlar; bu ister koalisyon içinden olsun, ister azınlık hükümetinin dışarıdan destekçileri olarak olsun. İki lider, 7 Ekim 2023'teki Hamas öncülüğündeki saldırıdan bu yana pozisyonlarını daha da sertleştirdiler.
İsrail tarihinde yalnızca bir hükümet, bir Arap partisinin tam katılımıyla iktidara gelmiştir. Raam, 2021'de Netanyahu'yu devirmeyi başaran sekiz partili koalisyonun bir parçasıydı, ancak iktidara geldikten sadece bir yıl sonra çöktü.
Hükümet kurmadan bile, muhalefet partileri bir araya gelerek ve parlamentodaki çoğunluklarını kullanarak Knesset başkanını ve diğer önemli pozisyonları değiştirebilir ve böylece Netanyahu'nun geçici hükümetinin iktidarda kalmasını kısıtlayabilirler. Ancak İsrail'in lideri olarak onun yerini alacak bir koalisyon kurma olasılığı son derece karmaşık ve siyasi açıdan gergin bir durum olmaya devam ediyor.
Senaryo 2: Ulusal birlik hükümeti
Bir diğer seçenek ise iki bloğun dağılarak bir birlik hükümeti kurulması olurdu. Netanyahu'nun Likud partisi, mevcut koalisyon ortaklarından bazılarıyla birlikte ve -önemlisi- muhalefet bloğundan en az bir parti de kesinlikle bu hükümette yer alırdı.
Bu durumda Netanyahu'nun aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Ben-Gvir ile yollarını ayırmaya istekli olduğu, ancak aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezazel Smotrich ve ultra-Ortodoks partilerle yollarını ayırmaya istekli olmadığı düşünülüyor.
Ancak Eisenkot , Netanyahu ile görüşmeyi reddetti ve eğer fikrini değiştirirse, 'Bibi'nin gidişini dört gözle bekleyen birçok İsrailli için bu bir ihanet olarak görülecektir.
Senaryo 3: Netanyahu bloğu hükümeti ve muhalifler
Bir diğer senaryoda ise Netanyahu, muhalefet partilerinden veya bireysel milletvekillerinden ayrılmaları teşvik edebilir.
Ancak muhalefet bloğunun dört partisinin liderleri – Eisenkot, Bennett, Liberman ve Yair Golan – onunla birlikte oturmayacaklarını açıkladılar. Netanyahu'nun bloğunun sekiz sandalye eksik olması göz önüne alındığında, sekiz ayrı muhalifi ikna etmek oldukça zor bir iş.
Senaryo 4: Başka bir seçim
Tüm bu olasılıklar arka planda tartışılırken, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parlamentoya girmeyi başaran partilerin liderleriyle oldukça kamuoyuna açık bir istişare turu gerçekleştirecek.
Görüşlerini aldıktan sonra, bu liderlerden birini hükümet kurma göreviyle görevlendirecek. Arap partilerinin Eisenkot'a desteklerini dile getirmeleri bekleniyor, bu nedenle Yaşar liderinden ilk olarak hükümet kurması istenebilir.
Onay alan kişi, işi tamamlamak için 28 gün süreye sahip olacak; gerekirse bu süre 14 gün daha uzatılabilecek.
Eğer her şey sonuçsuz kalırsa, başkan ikinci bir liderden denemesini isteyecektir. Sorunu çözmek için sadece 28 günleri var.
Bundan sonra, Knesset üyelerinin çoğunluğu cumhurbaşkanından üçüncü bir aday atamasını isteyebilir ve bu adayın koalisyonu kurmak için 14 günü olur.
Eğer bunların hiçbiri bir atılım sağlamazsa, yeni bir seçim yapılacak.
