Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma amacıyla imzalanan Mekke Anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi. Toplam 398 milletvekilinin katıldığı oylamada 279 kabul, 119 ret oyu kullanıldı. Boş veya geçersiz oyun çıkmadığı oylamanın ardından üç ülkeyi ilgilendiren savunma anlaşmasının Türkiye'deki onay sürecinde önemli bir aşama tamamlandı.
Merak uyandıran ve haberin kritik detaylarını vurgulayan 9 vurucu madde şu şekildedir:
Tarihi Savunma Ortaklığı Meclis'ten Geçti: Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması, TBMM Genel Kurulu'nda onaylanarak yasalaşma yolunda kritik bir eşiği aştı.
Kritik Oylamada Sayılar Netleşti: Toplam 398 milletvekilinin katıldığı gergin ve hareketli oturumda, oylama sonuçları Meclis tablosuna damgasını vurdu.
279 Kabul Oyuyla Onaylandı: Milletvekillerinin oylarıyla kabul edilen ortak savunma teklifi, iktidar ve destekçilerinin oylarıyla meclis onayını aldı.
119 Ret Oyu Karşı Çıktı: Muhalefet kanadından gelen sert itirazlar ve çekinceler, oturumda 119 ret oyunun kullanılmasına neden oldu.
Boş veya Geçersiz Oy Çıkmadı: Katılımın yüksek olduğu kritik oylamada fire verilmezken, kullanılan tüm oyların doğrudan kabul veya ret olarak kayıtlara geçmesi dikkat çekti.
Bölgesel Güvenlikte Yeni Sayfa: Türkiye'nin Pakistan ve Suudi Arabistan ile askeri ve stratejik iş birliğini kurumsal bir çerçeveye oturtan anlaşma, bölgesel dengeleri sarsmaya aday.
Üçlü Güç Birliği Resmileşiyor: İslam dünyasının kilit ülkeleri arasında savunma alanındaki ilişkileri derinleştirecek olan düzenleme, yasama sürecinde en önemli aşamayı tamamladı.
Ankara'da Yoğun Mesai Sonuç Verdi: Meclis gündemini uzun süredir meşgul eden ve uluslararası kamuoyunun yakından takip ettiği süreç, nihayet genel kurul kararıyla netlik kazandı.
Gözler Onay ve Yürürlük Sürecinde: TBMM onayının ardından anlaşmanın uygulamaya geçeceği adımlar ve başkentlerdeki diplomatik yansımalar merakla bekleniyor.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın TBMM Genel Kurulu’ndaki onay oturumu (279 kabul, 119 ret), iktidar ve muhalefet partileri arasında sert tartışmalara ve belirgin bir görüş ayrılığına sahne olmuştur.
Meclis tutanaklarına ve parti temsilcilerinin açıklamalarına yansıyan tutumlar ile tartışılan ana başlıklar şu şekildedir:
Partilerin Tutumları ve Oy Dağılımı
AK Parti ve MHP (Kabul): Cumhur İttifakı bileşenleri anlaşmaya tam destek verdi.
MHP adına Erzurum Milletvekili Kamil Aydın ve Genel Başkan Yardımcısı İsmail Özdemir, anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını, aksine bölgesel caydırıcılığı artıracağını ve zamanla genişleyerek diğer İslam ülkelerini de kapsayabilecek bir güvenlik şemsiyesine evrilebileceğini savundu.
AK Parti (Hulusi Akar ve Fuat Oktay): Anlaşmanın NATO’ya bir alternatif değil, "tamamlayıcı bir birliktelik" olduğunu vurguladılar. Çok kutuplu dünyada Türkiye'nin milli tedbirler alması gerektiği belirtilerek, olası bir asker gönderme durumunda TBMM onayının (Anayasa 92) şart olmaya devam edeceği ifade edildi.
CHP (Kabul / Şartlı Destek): CHP kurmayları ve Eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu, başlangıçtaki çekincelerin metin incelemeleri ve dışişleri bilgilendirmeleri sonrası giderildiğini belirterek evet oyu kullandı. Asker gönderme yetkisinin tamamen TBMM’de kalması gerektiği vurgulandı.
Yeni Parti (Ret): Grup Başkanvekili Murat Emir, anlaşmayı sert bir dille eleştirerek "ihanet seviyesinde" nitelendirmesinde bulundu. Türk askerinin Yemen'deki çatışmalara veya Suudi Arabistan-Husi krizine sürüklenebileceğini, bunun İsrail'in bölgesel çıkarlarına hizmet edebileceğini savunarak ret oyu verdiler.
İYİ Parti (Ret): Kocaeli Milletvekili Lütfü Türkkan ve Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu, savunma sanayii iş birliğine karşı olmadıklarını ancak anlaşmanın hukuki/askeri bağlayıcılıklarının Türkiye’yi riske attığını belirttiler. Anlaşmadaki "ilk 10 yıl boyunca tek taraflı/olağan çekilme hakkının bulunmaması" maddesini sert bir şekilde eleştirdiler.
DEM Parti (Ret): Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akça Cupolo ve Eş Genel Başkan Tülay Hatimoğulları, bölgesel askeri paktların savaşları derinleştireceğini ifade ettiler. "Gözümüz kapalı savaşa gitmeyi reddediyoruz" diyerek askeri ittifaklar yerine barış politikalarına bütçe ayrılması gerektiğini savundular.
Saadet Partisi, DEVA Partisi, TİP ve Anahtar Parti (Ret): Anlaşmanın Türkiye’yi Yemen veya diğer Orta Doğu çatışmalarının tarafı yapabileceği, bölgesel dengeleri bozacağı ve kutsal değerlerin siyasi/askeri işbirliklerine alet edildiği gerekçeleriyle ret yönünde tavır aldılar.
Meclis Tartışmalarındaki 4 Ana Kriz Başlığı
1. "Birimize Yapılan Saldırı Hepimize Yapılmıştır" Hükmü
Anlaşmanın 2. maddesindeki kolektif savunma ilkesi muhalefet tarafından riskli bulundu. Muhalefet vekili (Namık Tan vb.), Pakistan’ın Hindistan ile yaşayabileceği olası bir sıcak çatışmada ya da Suudi Arabistan’ın Husilerle olan geriliminde Türkiye’nin otomatik olarak savaşa dahil olma riski taşıdığını sorguladı. İktidar kanadı ise bu yardımın doğrudan asker gönderme anlamına gelmediğini, istişare ve mevcut imkânlar çerçevesinde lojistik/teknik destek olacağını savundu.
2. 10 Yıllık Çekilme Yasağı (Madde 16)
İYİ Parti temsilcileri, Orta Doğu gibi dinamik ve hükümetlerin/dengelerin hızla değiştiği bir coğrafyada Türkiye'nin 10 yıl boyunca olağan yollardan anlaşmadan çıkamayacak olmasını "ucube bir kısıtlama" olarak nitelendirdi.
3. TBMM Yetkisi (Anayasa 92) ve Mehmetçik Tartışması
Muhalefet, Anayasa'nın 92. maddesi gereğince yurt dışına asker gönderme yetkisinin yalnızca TBMM tezkeresiyle olabileceğini, uluslararası anlaşmaların bu yetkiyi bypass etmemesi gerektiğini söyledi. İktidar temsilcileri ise tezkere usulünün aynen korunduğunu bildirdi.
4. Genel Sekreterlik Şartı
Anlaşma kapsamında kurulacak yapının ilk genel sekreterinin Pakistan vatandaşı olması öngörüsü de tartışma yarattı. Muhalefet, kurumsal yönetimde Türkiye'nin ağırlığının yeterince yansıtılamadığı eleştirisinde bulundu.
