Selanik'te Hasan Tahsin Paşa denildiği zaman akan sular duruluyor. Bu osmanlı paşasına her sene saygı günü düzenleniyor.
Peki kimdin bu Hasan Tahsin Paşa? diğer namıyla Hain Hasan Paşa..
Hasan Tahsin Paşa (1845–1918), Birinci Balkan Savaşı sırasında Selanik’teki Osmanlı 8. Geçici Kolordusu’nun komutanı olan Osmanlı ferîğidir (korgeneral).
Birinci Balkan Savaşı başladığı sırada Selanik'teki 8. Geçici Kolordu Komutanı olarak görev yapmaktaydı. Yunan kuvvetleri, güneyden Selanik şehrine ilerlemeye başladı. 8 Kasım [E.U. 26 Ekim] 1912'de Selanik'i ve 26,000 Osmanlı askerini Yunan ordusuna teslim etti.
sadece Osmanlı askerlerini değil askerlerinin silahları ve techizatını da Yunan'a teslim etti.
Dönemin Osmanlı Sultanı Mehmed Reşad'ın savaşın şehri teslim etmeyin emrine karşı çıkan Hasan Paşa, bu olaydan sonra Hain Hasan Paşa olarak anılmaya başlandı.
Divan-ı Harb Kararı: İstanbul’daki Harbiye Nezareti ve askeri makamlar, şehri savaşmaksızın teslim ettiği gerekçesiyle Hasan Tahsin Paşa hakkında gıyabında giden yargılama sonucunda vatan hainliği suçlamasıyla idam kararı verdi.
Sürgün ve Ölümü: Yunanistan'da bir süre esir tutulduktan sonra serbest bırakılan Tahsin Paşa, Avrupa'ya geçti ve 1918 yılında İsviçre'nin Lozan kentinde öldü.
Yunanlılar Hain Hasan Paşa'nın Selanik'i tek bir mermi bile atılmadan kendilerine teslim etmesini unutmadı.
Naaşı 1937 yılında Selanik yakınlarındaki askeri mezarlığa nakledilmiştir. Kendisi için anıt mezar yapıldı.
Osmanlı Dönemindeki Resmi Tepkiler ve "Hainlik" Suçlaması
Selanik’in kaybı, İstanbul’daki Hükümet ve kamuoyunda büyük bir şok etkisi yapmış, bu durumun faturası doğrudan Hasan Tahsin Paşa’ya kesilmiştir.
Divan-ı Harb (Askeri Mahkeme) Kararı: Harbiye Nezareti, şehri düşmana mukavemet etmeden teslim eden Tahsin Paşa hakkında gıyabında soruşturma başlatmış ve mahkeme kararıyla onu vatan haini ilan ederek rütbelerinin sökülmesine ve idama mahkûm edilmesine hükmetmiştir.
Dönemin Basın ve Siyaset Çevreleri: İttihat ve Terakki iktidarına yakın basın organları ve o dönemin milliyetçi çevreleri, Osmanlı ordusunun şerefini ve "savunma" doktrinini ayaklar altına aldığı gerekçesiyle Paşa’yı ağır bir dille eleştirmiştir. Bir kalenin veya şehrin çatışmadan teslim edilmesi, ordu içinde ağır bir askeri suç (teslim-i mevkii) olarak kabul ediliyordu.
Yunan Kayıtlarındaki İroni: Osmanlı basını ve mahkemeleri onu "vatan haini" ilan ederken, Yunan tarafında ise Selanik’in kan dökülmeden ve büyük bir yıkıma uğramadan ele geçirilmesini sağladığı için Tahsin Paşa bir nevi "kurtarıcı" veya akılcı bir muhatap olarak görülmüştür. Hatta Yunanistan’da bir süre ev hapsinde tutulmuş, ardından serbest bırakılarak İsviçre’ye gitmesine izin verilmiştir.
Hasan Tahsin Paşa'nın Üniforması Selanik'in Kurtuluşuna Işık Tutuyor
Selanik'in Ano Poli semtindeki restore edilmiş Osmanlı dönemi çeşmeleri
Askeri tarihçi Vassilis Nikoltsios, 22 Ekim 2026 Perşembe günü çekilen fotoğrafta, Selanik'in son Osmanlı komutanı Hasan Tahsin Paşa'nın orijinal askeri ve diplomatik üniformasını sergiliyor. 25 yıldır aranan bu tarihi eser, komutanın kılıcı, madalyaları, yaldızlı dürbünü ve oğlu Kenan Mesare'nin 1912 tarihli bir tablosuyla birlikte kalıcı sergi için Selanik Savaş Müzesi'ne taşınmadan önce 26 Ekim'de ilk kez halka tanıtılacak. ANA-MPA/Nikos Arvanitidis
1912'de Yunan güçlerine teslim olmadan önce Selanik'in son Osmanlı komutanı olan Hasan Tahsin Paşa'ya ait orijinal bir askeri ve diplomatik üniforma , önümüzdeki günlerde halka açık sergilenmeye başlayacak ve böylece antik metropolün modern tarihindeki önemli bir anla bağlantılı nadir bir kişisel eser ilgi odağı haline gelecek.
Osmanlı komutanı Hasan Tahsin Paşa'nın 1912'de Selanik'i Veliaht Prens Konstantin'e teslim etmesini tasvir eden bir litografi. Sotiris Christidis tarafından yapılmıştır. Atina Ulusal Tarih Müzesi. Kamu malı, Wikimedia Commons aracılığıyla.
Emekli ordu albayı ve askeri tarihçi Vassilis Nikoltsios, çeyrek asır süren bir arayışın ardından bu üniformayı ele geçirdi. Üniformanın, uzun süren müzakerelerin ardından el değiştirmeden önce yaklaşık 25 yıl boyunca Yunanistan'da bir bavulda saklandığı bildiriliyor.
Selanik'in son Osmanlı komutanı Hasan Tahsin Paşa'nın orijinal askeri ve diplomatik üniforması, 22 Ekim 2026 Perşembe günü fotoğraflandı. 25 yıldır aranan bu tarihi eser, komutanın kılıcı, madalyaları, yaldızlı dürbünü ve oğlu Kenan Mesare'nin 1912 tarihli bir tablosuyla birlikte kalıcı sergi için Selanik Savaş Müzesi'ne taşınmadan önce 26 Ekim'de ilk kez halka tanıtılacak. ANA-MPA/Nikos Arvanitidis
Devlet haber ajansı AMNA'ya konuşan Nikoltsios, bu satın almayı yıllarca süren sabır ve azmin sonucu olarak nitelendirdi.
Üniforma, komutanın askeri rütbesine karşılık gelen yaldızlı apoletleri içermektedir. Nikoltsios, olağanüstü kalitelerini gerekçe göstererek, üniformanın ve apoletlerin muhtemelen Almanya'da üretildiğini değerlendirmiştir. Ancak Alman menşei, bağımsız olarak tespit edilmiş bir gerçek olmaktan ziyade, koleksiyonerin bir değerlendirmesidir.
Bu satın alma, Nikoltsios'un yıllar içinde bir araya getirdiği Hasan Tahsin Paşa ile ilgili eşyalar koleksiyonunu tamamlıyor. Bunlar arasında, daha önce paşanın torunundan edindiği komutan kılıcı, Mecidiye Nişanı Yıldızı ve Osmaniye Nişanı Komutan Haçı da bulunuyor.
Koleksiyon ayrıca komutana ait yaldızlı dürbünleri, eşine verilen bir nişanı ve resimleri o döneme ait eserlerle tanınan ünlü sanatçı oğlu Kenan Mesare'nin eserlerini de içeriyor.
Nikoltsios'a göre, planlanan sergiler arasında, Hasan Tahsin Paşa'yı at üzerinde, Selanik'e doğru bakarken ve askeri pelerini çamur içinde tasvir eden, 1912 tarihli nadir bir tablo da yer alıyor.
Üniformanın, şehrin kurtuluş yıldönümünü kutlayan resmi bir resepsiyon kapsamında 26 Ekim'de Selanik Subaylar Kulübü'nde halka tanıtılması planlanıyor. Nikoltsios, üniformanın ve ilgili eserlerin daha sonra kalıcı sergi için Selanik Savaş Müzesi'ne transfer edilmesini amaçladığını söyledi.
