Mogadişu ile Addis Ababa arasındaki ilişkilerde kayda değer bir değişiklikle Somali Devlet Başkanı Hasan Şeyh Mahmud, ülkesinin karayla çevrili Etiyopya'nın denize erişim için Somali limanlarını kullanmasına izin vermeye hazır olduğunu duyurdu.
Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed ve Somali Devlet Başkanı Hasan Şeyh Mahmud
Şeyh Mahmud, Somali medyasında yer alan açıklamalarında, Somali'nin Etiyopya'nın kendi topraklarından "ticari" bir deniz çıkışına sahip olmasına karşı olmadığını ve iki ülke arasındaki ilişkilerin "iyi" olduğunu belirtti.
Somali Cumhurbaşkanı, ülkesinin Etiyopya'nın mal ithalatı ve ihracatı için iki veya üç Somali limanını kullanmasına izin vermeye hazır olduğunu ve bu limanlarla ilgili ücretleri ve tarifeleri düzenleyen ekonomik anlaşmaların imzalanması olasılığının bulunduğunu açıkladı.
Etiyopya'nın Mogadişu'ya denize çıkış ihtiyacını bildirdiğini ancak bu konuda henüz resmi bir talepte bulunmadığını açıkladı.
Somali Cumhurbaşkanı'nın açıklamaları, iki ülkenin stratejik konumu ve Etiyopya'nın denize erişimi meselesinin hassasiyeti göz önüne alındığında özellikle önem taşıyor; bu konu son yıllarda Addis Ababa ve Mogadişu arasında en belirgin gerilim kaynaklarından biri olmuştur.
1993'te Eritre'nin bağımsızlığından bu yana denize kıyısı olmayan bir ülke olan Etiyopya, limanlara ve deniz yollarına erişim seçeneklerini çeşitlendirmeye çalışıyor ve dış ticaretinde büyük ölçüde Cibuti limanlarına bağımlı.
Denize erişim sorunu, Addis Ababa'nın Somaliland bölgesiyle denizde bir dayanak noktası elde etme konusunda bir mutabakat zaptı imzalamasının ve karşılığında Etiyopya'nın bölgeyi tanımasının ardından Ocak 2024'te Etiyopya ve Somali arasında ciddi bir krize yol açmıştı.
Somali hükümeti, Somaliland bölgesinin Somali topraklarının bir parçası olduğunu ve karasuları veya topraklarıyla ilgili herhangi bir anlaşmanın Mogadişu'daki federal hükümet aracılığıyla yapılması gerektiğini belirterek anlaşmayı reddetti.
Aralık 2024'te Somali ve Etiyopya, Türkiye'nin arabuluculuğuyla "Ankara Deklarasyonu"na vardılar. Bu deklarasyon, Somali'nin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygıyı teyit ederken, Etiyopya'nın Somali egemenliği altındaki denize güvenilir, emniyetli ve sürdürülebilir erişimini sağlayacak ikili ticaret düzenlemeleri üzerinde çalışmayı kabul etti.
Ankara Deklarasyonu, Etiyopya'nın denize erişimden faydalanmasını sağlayacak ticari düzenlemelerin, sözleşmelerin, kiralamaların veya benzeri düzenlemelerin, iki ülke arasında ikili anlaşmalar yoluyla yapılması şartıyla, mümkün olabileceğini öngörmüştür.
Somali Cumhurbaşkanı ayrıca, deniz erişimine ilişkin her türlü düzenlemenin ülkesinin egemenliği ve kıyı ülkeleri ile kara ülkeleri arasındaki ilişkileri düzenleyen uluslararası kurallar çerçevesinde yapılacağını vurguladı.
Bu gelişme, Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz bölgesinin deniz güvenliği, limanlar ve bölgesel nüfuzla ilgili gerilimlerin tırmandığı, hızlı güvenlik ve siyasi dönüşümlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşiyor.
Bu bağlamda Somali Cumhurbaşkanı, denize erişim meselesini bölgedeki güvenlik gelişmelerine bağlayarak, Husi grubunu bölgeyi istikrarsızlaştırmak ve Bab el-Mandeb Boğazı'ndaki denizciliği aksatmakla suçladı.
Şeyh Mahmud'un açıklamaları, Etiyopya ve Eritre arasında yeniden tırmanan gerilimler ve kuzey Etiyopya'daki çatışmaların yanı sıra, bu çatışmanın Afrika Boynuzu'ndaki diğer ülkelere de sıçrayabileceği uyarılarının yapıldığı bir döneme denk geliyor.
Kaynak: Etiyopya medyası
