Yapay zeka yardımıyla geliştirilen rentosertib adlı ilaç, yaşlanma araştırmalarında beklenmedik sonuçlar verdi. 12 haftalık klinik denemede, ilacı kullanan 43 hastanın biyolojik yaş göstergelerinde düşüş görüldü.
Yapay zekanın sağlık alanındaki kullanımında yeni bir eşik gündemde. Insilico Medicine tarafından idiyopatik pulmoner fibroz (IPF) tedavisi için geliştirilen rentosertib, hastalığın tedavisindeki potansiyelinin yanı sıra yaşlanmanın biyolojik belirtileri üzerindeki etkisiyle de araştırıldı.
Nature Biotechnology'de yayımlanan çalışmaya göre rentosertibin moleküler yapısının geliştirilmesinde yapay zekadan yararlanıldı.
YAPAY ZEKA İLACIN MOLEKÜLÜNÜ TASARLADI
Insilico, yapay zeka sistemleriyle sağlık kayıtları, kan testlerinden elde edilen protein verileri ve bilimsel çalışmaları analiz ederek hastalıklarla bağlantılı hedefleri belirliyor. Ardından başka bir yapay zeka sistemi, belirlenen hedefe bağlanabilecek yeni moleküller tasarlıyor.
Şirketin kurucusu Zhavoronkov yöntemi şöyle anlattı:
"Bu, bir kilidi tarayıp o kilide uyan bir anahtar üretmeye benziyor."
Yeni yöntemle geliştirilen rentosertib, akciğer dokusunda kalınlaşma ve skarlaşmaya yol açan IPF'nin tedavisi amacıyla klinik denemeye alındı.
43 HASTADA 6 FARKLI "YAŞLANMA SAATİ" KULLANILDI
Araştırmanın en dikkat çeken bölümü ise yaşlanmaya ilişkin veriler oldu. Klinik denemeye katılan 43 IPF hastasının biyolojik yaş göstergeleri, ilaç tedavisinden önce ve sonra altı farklı "yaşlanma saati" kullanılarak değerlendirildi.
Hastaların rentosertibi 12 hafta kullanmasının ardından altı ölçüm yönteminin tamamı tahmin edilen biyolojik yaşta azalmaya işaret etti.
Yaşlanma saatlerinden birinin geliştirilmesine katkıda bulunan Harvard Tıp Fakültesi Profesörü Gladyshev, sonuçlara ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
"Bu, tahmin edilen biyolojik yaşın azaltılabileceğini çok net bir şekilde gösteren ilk çalışmadır."
"UMUT VERİCİ AMA KESİN BİR DENEME DEĞİL"
Araştırmacılar sonuçlara temkinli yaklaşıyor. Çalışmanın yalnızca 43 kişiyi kapsaması ve katılımcıların tamamının IPF hastası olması, sonuçların sağlıklı insanlara genellenmesini şimdilik mümkün kılmıyor.
Kardiyolog Topol da çalışmanın henüz yaşlanmayı yavaşlatan bir ilaç bulunduğu anlamına gelmediğini söyledi:
"Bu ilaç umut verici görünüyor. Ancak nihai bir yargıya varmak için henüz kesin bir deneme elimizde yok."
Gladyshev de örneklem büyüklüğünün küçük olduğunu ve biyolojik yaşı tahmin etmeye çalışan "yaşlanma saatlerinin" her zaman kesin sonuç vermediğini ifade etti.
SAĞLIKLI İNSANLARDA HENÜZ DENENMEDİ
En önemli sınırlamalardan biri, rentosertibin yaşlanma üzerindeki etkisinin sağlıklı kişilerde henüz test edilmemesi. Araştırma yalnızca IPF hastalarında gerçekleştirildiği için biyolojik yaş göstergelerindeki değişimin hastalığın tedavisiyle bağlantılı olup olmadığı da daha kapsamlı araştırmalar gerektiriyor.
İlacın düzenleyici kurumlardan onay almasının da yıllar sürebileceği beklenmekte. Bu nedenle mevcut çalışma, "yaşlanmayı durduran ilaç" sonucu çıkarmaktan ziyade, yapay zeka yardımıyla geliştirilen bir ilaç adayının biyolojik yaş göstergeleri üzerinde umut verici bir sinyal verdiğini şeklinde değerlendirmeye alınmış durumda.
Tel Aviv Üniversitesi Tıp Fakültesi Profesörü Bischof ise kullanılan yöntemin uzun ömür araştırmalarında yeni çalışmaların önünü açabileceğini belirterek, "Bunlar, gelecekteki denemelerde kullanacağımız yöntemlerdir" dedi.
