Zengezur Koridoru'nda ABD'ye yüzde 74 pay
Ermenistan Parlamentosu, Azerbaycan'ı Nahçıvan'a bağlayacak ABD destekli TRIPP koridoru anlaşmasını 32'ye karşı 63 oyla onayladı.
Ermenistan Parlamentosu, Azerbaycan ile Nahçıvan arasında ulaşım bağlantısı kurulmasını öngören ABD destekli Uluslararası Barış ve Refah için Trump Güzergahı (TRIPP) anlaşmasını onayladı.
28 Ekim'de gerçekleştirilen oylamada anlaşma 63 kabul ve 32 ret oyuyla kabul edilirken çekimser oy kullanılmadı.
Başbakan Nikol Paşinyan'ın liderliğindeki iktidardaki Sivil Sözleşme Partisi anlaşmaya destek verirken, muhalefetteki Güçlü Ermenistan ve Ermenistan ittifakları karşı oy kullandı.
Zengezur Koridoru için 44 kilometrelik güzergah
Anlaşma, Ermenistan'ın Sünik bölgesinde, İran sınırı ve Aras Nehri boyunca uzanan, Meğri yakınlarındaki yaklaşık 42-44 kilometrelik ulaşım güzergahının geliştirilmesini kapsıyor.
Azerbaycan'ın Zengezur Koridoru olarak adlandırdığı proje, ülkenin ana toprakları ile Nahçıvan arasında doğrudan kara bağlantısı kurulmasını hedefliyor.
Güzergahın Türkiye ve Avrupa pazarlarına ulaşımı da kolaylaştırması ve Orta Koridor ulaşım ağının bir parçası olması planlanıyor.
Proje kapsamında demir yolu altyapısına öncelik verilecek. Trenlerin saatte 160 kilometre hıza ulaşabileceği bir demir yolu hattının yanı sıra kara yolları, elektrik iletim hatları ve fiber optik ağların inşa edilmesi öngörülüyor.
Petrol ve doğal gaz boru hatlarının da projeye dahil edilmesi değerlendiriliyor.
ABD şirkette yüzde 74 pay sahibi olacak
Anlaşmaya göre, koridorun geliştirilmesi için Ermenistan'da kayıtlı bir ortak girişim şirketi kurulacak.
Şirkette ABD yüzde 74, Ermenistan ise yüzde 26 hisseye sahip olacak.
ABD'nin hisseleri, ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumunun Delaware eyaletinde kurulu iştiraki TDC US aracılığıyla kontrol edilecek.
TRIPP Development Company adlı şirkete, güzergahın geliştirilmesi ve arazilerin kullanımı konusunda 49 yıllık münhasır hak tanınacak.
Anlaşmanın 50 yıl daha uzatılabilmesi de mümkün olacak. Bu durumda Ermenistan'ın şirketteki payı, ek yatırım yapmasına gerek kalmadan yüzde 49'a yükselirken ABD'nin payı yüzde 51'e gerileyecek.
Ermenistan, proje için üzerinde herhangi bir hukuki yükümlülük bulunmayan devlete ait arazileri sağlamak ve ilgili maliyetleri karşılamakla yükümlü olacak.
Anlaşma ayrıca altyapının farklı bölümlerinin yönetilmesi için ayrı proje şirketleri kurulmasına imkan tanıyor.
Temettü ve sermaye kazancı vergilerine ilişkin muafiyetler de anlaşmanın hükümleri arasında yer alıyor. ABD finansmanının sağlanması ise mevcut kaynaklara bağlı olacak.
Ermenistan egemenlik yetkilerini koruyacak
Anlaşmayı parlamentoya sunan Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, koridor ve altyapı üzerindeki egemenlik yetkilerinin Ermenistan'da kalacağını vurguladı.
Sınır denetimleri, gümrük işlemleri, göç prosedürleri, vergilendirme ve kolluk faaliyetleri Ermenistan makamlarının kontrolünde olacak.
Anlaşma kapsamında lisanslı özel işletmecilerin bazı idari işlemleri yürütmesine izin verilebilecek.
İşletmeci şirket tarafından istihdam edilecek güvenlik personelinin Ermenistan makamlarından onay alması gerekecek.
Acil durumlarda ise Ermenistan yetkilileri üstün müdahale yetkisini koruyacak.
Ermenistan ayrıca imtiyaz verme yetkisini elinde bulunduracak. Şirketin mülkiyetinin devri, kontrol değişiklikleri ve ulusal güvenliği etkileyebilecek önemli işlemler için Ermenistan'ın onayı gerekecek.
Muhalefetten 99 yıllık anlaşmaya tepki
Ermenistan'daki muhalefet partileri, projeye karşı çıktı.
Ermenistan ittifakından Anna Grigoryan ve Ermeni Devrimci Federasyonu temsilcileri, ABD'nin şirkette çoğunluk hissesine sahip olmasını ve geliştirme haklarının 99 yıla kadar uzayabilmesini eleştirdi.
Muhalefet milletvekilleri, projenin mali projeksiyonlarını da sorgularken Ermenistan'ın Azerbaycan üzerinden transit geçişini güvence altına alan bağlayıcı karşılıklı garantilerin bulunmadığına dikkat çekti.
Koridorun İran sınırına yakın olması ve Ermenistan ile Azerbaycan arasında henüz bir barış anlaşmasının imzalanmamış olması da muhalefetin itirazları arasında yer aldı.
Anlaşma, 21 Ekim'de Ermenistan Parlamentosu Dış İlişkiler Komisyonunda 1'e karşı 4 oyla kabul edilmiş, 27 Ekim'de ise parlamentonun genel kurulunda görüşülmüştü.
İnşaatın 2027'de başlaması bekleniyor
TRIPP projesine ilişkin süreç, 8 Ağustos 2025'te Washington'da ABD Başkanı Donald Trump'ın katılımıyla gerçekleştirilen, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev arasındaki görüşmede başlatıldı.
Washington ve Erivan yönetimleri, 13 Ocak 2026'da projenin uygulama çerçevesini kamuoyuna açıkladı.
Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 26 Mayıs'ta Erivan'da anlaşma çerçevesini parafladı. Görüşmeler kapsamında stratejik ortaklık ve kritik mineraller alanındaki iş birliği anlaşmaları da ele alındı.
Resmi imzalar 1 Haziran'da Washington'da, 4 Haziran'da ise Erivan'da atıldı.
Ermenistan hükümeti, onay tasarısını 16 Temmuz'da kabul etti. Anayasa Mahkemesi de anlaşmanın ülkenin anayasal gerekliliklerine uygun olduğunu teyit etti.
ABD tarafı onay prosedürlerini tamamlarken anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Ermenistan'ın kalan işlemleri sonuçlandırması gerekiyor.
Projenin geliştirme şirketine ilişkin ana sözleşme ve hissedarlar anlaşması ise henüz kesinleştirilmedi.
ABD merkezli AECOM şirketinin mühendislik değerlendirmelerini sürdürdüğü belirtilirken inşaat çalışmalarının 2026 sonlarında başlayabileceği, ancak 2027 ilkbaharının daha gerçekçi bir başlangıç tarihi olarak değerlendirildiği ifade ediliyor.
İran ve Rusya gelişmeleri yakından izliyor
Koridorun hayata geçirilmesiyle Azerbaycan, Nahçıvan üzerinden Türkiye'ye doğrudan kara bağlantısı elde edecek.
Ermenistan açısından ise proje, Paşinyan hükümetinin Batı ile yakınlaşma politikası kapsamında ABD ile ekonomik ve stratejik ilişkilerin geliştirilmesini sağlayacak.
Bununla birlikte ABD bağlantılı bir şirketin İran'ın kuzey sınırına yakın bölgede uzun vadeli ticari varlık elde etmesi, Tahran'ın endişelerine ve Moskova'nın şüphelerine yol açıyor.
Parlamentonun onayına rağmen projenin şirket yapılanması, inşaat takvimi ve bölgesel siyasi anlaşmazlıklarla ilgili süreçler henüz tamamlanmış değil.
Ermenistan ile Azerbaycan arasında barış görüşmeleri sürerken iki ülke henüz nihai barış anlaşmasını imzalamadı.
Azerbaycan da destekliyor
Azerbaycan yönetimi, ABD destekli TRIPP projesini, ülkenin ana toprakları ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında kesintisiz ulaşım bağlantısı kurulması açısından stratejik öneme sahip bir girişim olarak değerlendiriyor.
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ayhan Hacızade, 14 Ocak 2026'da yaptığı açıklamada, TRIPP uygulama çerçevesinin kabul edilmesini, 8 Ağustos 2025'te Washington'da varılan anlaşmaların hayata geçirilmesi açısından önemli bir adım olarak nitelendirdi.
Hacızade, "Azerbaycan'ın ana toprakları ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında engelsiz bağlantının sağlanması ülkemizin temel önceliklerinden biridir. TRIPP güzergahı, bölgedeki ticaret ve ulaşım bağlantılarının çeşitlendirilmesi açısından da önemlidir" ifadelerini kullandı.
Bakü yönetimi, projenin bölgesel ulaşım ağlarını güçlendirmesini ve Azerbaycan'ın Türkiye üzerinden Avrupa pazarlarına erişimini kolaylaştırmasını hedefliyor.
Öte yandan Azerbaycan, Ermenistan ile nihai barış anlaşmasının imzalanması için Ermenistan Anayasası'nda değişiklik yapılması yönündeki talebini sürdürüyor.
