Ankara, Irak politikasını değişen koşullara göre yeniden tanımlamak için Bağdat''ta yeni bir hükümetin kuruluşunu bekliyor. Dışişleri kaynakları, ''''daha çok bir gözden geçirme çalışması'''' olarak adlandırdıkları yeni siyasetin oluşturulması için devlet kurumlarında bazı senaryo çalışmalarının yapıldığını, ancak yeni Irak hükümeti kurulmadan bu çalışmanın tamamlanmasının yanlış olacağını vurguluyorlar. Bu nedenle yeni Irak politikası üzerine tartışmaların 18 Nisan''da yapılması beklenen MGK gündemine de alınmadığı bildiriliyor.
Ankara''da yapılan üst düzey değerlendirmelerde, 30 Ocak''ta yapılan seçimler üzerinden iki ay geçmesine karşın kurulamayan yeni Irak hükümeti kadar, yeni Irak Anayasası''nın oluşumunun da yeni politika açısından önemli bir unsur olacağı üzerinde duruluyor. Irak''taki gelişmelerle yakından ilgili bir kaynak bu durumu şöyle özetliyor:
Öncelikle hükümetin kurulması lazım. Şiilerle Kürtler arasındaki görüşmelerin sonuçlanmak üzere olduğunu tahmin ediyoruz. Beklentilerimiz, Irak''ın yeni yapısının az çok geçici anayasa temelinde oluşacağı yönünde. Bağımsız bir Kürt devleti ihtimali hemen hemen ortadan kalkmış gibi. Bunu gerçekçi bulan ve bu şekilde öneren tarafın kalmadığı görülüyor.
Kerkük''ün statüsü, hâlâ üzerinde tam anlaşma sağlanmayan bir konu. Biz, geçici anayasadaki (Kerkük''te zorunlu göç öncesi dengenin sağlanmasını ve şehrin geleceğine halkın karar vermesini öngören) 58''inci madde kadar, Kerkük ve Bağdat''ın hiçbir federal bölgeye bağlanmayacağını söyleyen 53''üncü maddenin de dikkate alınmasından yanayız. Şiiler de bundan yana görünüyor.
Anayasa çalışmalarına Birleşmiş Milletler''in müdahil olması gerekecek. BM''nin Irak özel temsilcisi Eşref Cihangir Gazi''nin bazı girişimleri bekleniyor. Referanduma sunulacak anayasanın çerçevesi belirlendikten sonra, bizim de önümüzü görmemiz kolaylaşır. Ama nisanın ikinci yarısından önce durumun kesinleşmesi ihtimali düşük.
Dışişleri bakanlığı bu aşmadan sonra İstanbul''da bir ''Irak''a komşu ülkeler'' toplantısı çağrısı yapmayı planlıyor. Böylelikle Irak politikasını yenilemek için gerekli unsurlar tamamlanmış olacak.
Irak politikası ilk kez geçen ay Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt''ın gazetecilere ''''Irak politikası var mı?'''' diye sorup, ardından ''''Yok'''' diye yanıtlamasıyla tartışmaya açılmıştı. Bu sözlere Dışişleri Bakanı Gül ''''Irak politikamız var'''' diye yanıt vermiş ve politikanın askeri makamlarla belirlendiğine dikkat çekmişti. Bunun üzerine Genelkurmay Başkanı Orgeneral Özkök, Irak politikasının tabii ki olduğunu ve Dışişleri ile birlikte çalıştıkların, ancak ''''Irak''taki dinamik gelişmelere göre'''' yeniden tanımlanmasının gerekli olduğunu söylemişti.
İkinci kapıya ABD''den yeşil ışık
ABD, Türkiye ile Irak arasında ikinci bir sınır kapısı açılmasına destek verdi. ABD''nin Ankara Büyükelçisi Eric Edelman, Türkiye''nin Irak''ta yeni kurulacak hükümetle anlaşması durumunda, kendilerinin de bu anlaşmanın uygulanmasını kolaylaştırmak için yardımcı olmak istediklerini açıkladı. Edelman şunları söyledi: ''''Türkiye ve Irak arasında iki, hatta üç kapı olması gayet doğal. Anlaşma olması durumunda ABD olarak ikinci bir kapı açılmasına ilişkin fizibilite çalışmasını üstlenebiliriz, ya da katkı verebiliriz. Çünkü kapıyı açmak kadar, sınırın diğer tarafındaki yolların durumu, trafiğin yükü, kapının iki ülkeye kazandıracakları gibi unsurların da iyi hesaplanması gerek. İki ülke yönetimi bu konuda anlaştıktan sonra, bizce sorun kalmaz.''''
Yaklaşık beş yıldır gündemde olan Türkiye ve Irak arsında ikinci bir sınır kapısı açılmasına en büyük muhalefet, Habur''dan geçen Türk kamyonlarından haraç boyutlarına varan gümrük harçlarını, Irak''taki hükümet boşluğu nedeniyle kendisi tahsil eden Kürdistan Demokratik Partisi''den geliyordu. Türkiye bunun üzerine Kürt bölgesi dışında kalan sınır boyundan geçip
Musul üzerinden güneye malzeme ulaştıracağı bir kapı ve rota açmak istiyor, ancak Irak''ta KDP''nin desteğine ihtiyaç duyan ABD, Türkiye''nin bu isteğine destek olmuyordu.
(Radikal / Murat Yetkin)
Güncellenme Tarihi : 17.3.2016 11:24
