İSRAİL YENİ SINIRINI ÇİZİYOR

Amerikan Yahudi Komitesi'nin (AJC) daveti kapsamında Türk basın kuruşlarının temsilcileriyle israil'e giderek bir dizi temasta bulundum, israil Cumhurbaşkanı Moshe Katsav olmak üzere siyasi danışmanlar, akademisyenler, ordu mensupları ve gazetecilerle yaptığını görüşmelerde elbette konu İsrail-Filistin sorunuydu. Okuyacağınız biraz uzun biraz da ağır olan bu yazıda israil'deki son siyasi durumu ve önümüzdeki 2 yılda yaşanması beklenen gelişmelere değineceğim. Dünyanın odaklandığı Israil ve Filistin sorununa yakından göz atmak istiyorsanız gelin önce Israü'de son haftalarda yaşanan gelişmelere kısaca değinelim.

Gazze ilk adımdı
Gazze Şeridi'nin kontrolünü "koşulsuz" olarak Filistin'e bırakan Başbakan Ariel Şaron kurucusu olduğu sağcı Likud Partisi'nden istifa ederek Kadima (İleri) Partisi'ni kurdu. İşçi Partisi'nin Nobel Barış Ödüllü efsanevi kurucusu Şimon Peres de partisinden ayrılarak yoluna Şaron ile devam edeceğini açıkladı. 28 Mart'ta İsrail'de erken seçime gidilme kararı alındı. Şaron bu riskli siyasi hamlesinin nedenlerini Kudüs Üniversitesi'nin siyaset bilimcisi Dr. Revuen Hazan şöyle özetliyor:

Peres destek güç
"Batı Şeria'da yaklaşık 300 bin Yahudi yerleşimci yaşıyor. İsrail halkı kutsal sayılan bu toprakların Filistin'e bırakılmasına karşı çıkıyordu. Ancak Filistin ve İsrail'de yaşayan Müslümanlar'ın nüfusunun artmasıyla 2 yıl önce Yahudiler azınlığa düştü. Filistin ile sınırlar ayrılmadığı sürece İsrail halkı güven içinde yaşayamayacağını anladı. Şaron tabanda olan bu değişimi gördü ve Gazze'deki Yahudileri geri çekerek 'kutsal topraklar terk edilemez' tabusunu yıktı. Gazze ilk adımdı. Sıra Batı Şeria'ya geldi. Bölgenin büyük bölümü Filistin'e bırakılarak, 'Güvenlik Duvarı'nın geçtiği hat üzerine kalıcı sınırlar oluşturulacak. İki devletli çözüm için adım atılmış olacak."
Mart seçimlerinin ardından Şaron'un Kadima partisiyle İşçi Partisi'nin koalisyon kurması bekleniyor. Kadima'nın 120 sandalyeli
mecliste 40-44, İşçi Partisi'nin ise 20-25 sandalye alacağı tahmin ediliyor. Parti liderliğini Peres'e kaptıran Şimon Peres'in ise Şaron'a destek vereceği ifade ediliyor. Hükümetin şekillenmesinden hemen sonra çekilme sürecinin başlayacağı belirtiliyor.

Tek taraflılık
Bu noktaya kadar Filistin açısından bir sorun yokmuş gibi görünüyor. Çünkü israil artık Filistin devletinin kurulmasına karşı çıkmıyor, Gazze'den sonra 1967'de işgal ettiği Batı Şeria'dan da çekiliyor. Fakat çekilme süreciyle ilgili prosedüre bakıldığında sorunların henüz
çözülmekten uzak olduğu görülüyor. Şimon Peres'in danışmanı Eilat Wilf de dahil olmak üzere İsrail'de görüştüğüm önemli isimler "tek taraflılığa" (unilateralism) vurgu yaptı. Örneğin Bayan Wilf "Biz yıllarca Filistin ile müzakere ettik. Yaser Arafat, Canip David'de masadan kalktı. Güvenimiz kalmadı. İsrailliler için bir an önce güvenliğin sağlanması önemli. Filistinliler'le müzakere etmeden de gerekli adımların atılacağını düşünüyorum" dedi.

İsraillilerin bu ifadelerini açmak gerekirse, Şaron yeniden başa gelirse Batı Şeria'mn iç kesimlerindeki 300 bin yerleşimcinin yaklaşık yarısını "tek taraflı" olarak geri çekecek. Ancak geri kalan yerleşimciler İsrail'in kalıcı sınırlarına dahil edilecek. İsrailli milletvekili Roni Bar-On'a göre Müslüman, Yahudi ve Hıristiyanlar'ın kutsal saydığı Kudüs'ün tamamı ve çevresindeki Ariel, Gush Etzion ve Maale Admumim yerleşimleri İsrail'de kalacak.

"Peki bu nasıl olacak?" derseniz çok basit... 8 metre yüksekliğindeki "Güvenlik Duvarı" Doğu Kudüs'ün çevresini sarmak üzere, diğer yerleşim bölgelerinin de içeri alınmasıyla "de facto" sınırlar çizilmiş olacak.

"Bu durumda Filistinliler ne yapar?" diye sorduğumda Dr. Hazan şu cevabı verdi: "Araplar'ın yaşadığı Doğu Kudüs'te Filistinliler'e 'belediye yönetimi' düzeyinde haklar verilmesi bekleniyor. Ama İsrail'in yeni sınırlarını kabul etmeseler de yönetim için çok sorun değil. Çünkü çekilme 'tek taraflı' olacak. Yani Filistinliler'e soran yok."

Üçüncü intifada
Aslında Cumhurbaşkanı Katsav'ın, "Kudüs tarihi başkentimizdir" sözleri İsrail'in, Filistin devletine sadece Batı Şeria'mn iç kısımlarını bırakacağını gösteriyor. Böyle bir adım atılırsa Filistinli grupların ne yapacağını New York Times ve Washington Post gazetelerine yazan Yossi Klein Halevi şöyle açıklıyor: 3'üncü intifada başlayacak. Hamas ve İslami Cihad saldırılarını sürdürecek. Filistin sorunu ve terörizm sona ermeyecek ama Güvenlik Duvarı sayesinde bir miktar önlenecek.

(vatan)