RUMLAR, MALLARI İÇİN GELİYOR!..

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) kalan eski Rum malları için tazminat, takas ve iade öngören yasayı uygulamakla yükümlü olan Mal Tazmin Komisyonuna 64 Rum müracaat etti.
      Mal Tazmin Komisyonu yetkililerinin Türk Ajansı-Kıbrıs’a (TAK) verdiği bilgiye göre, Rumlardan gelen talepleri ilgili yasa çerçevesinde değerlendiren Komisyon, bugüne kadar 9 müracaatı sonuçlandırdı.
      Uzun incelemeler sonucu karara bağlanan 9 başvurudan 3’ü için iade kararı alındı. Bu kararla KKTC’nin değişik bölgelerindeki 3 ayrı mal Rum sahiplerine iade edilecek. İadeyle ilgili işlemlerin ise ilgili yasa uyarınca KKTC İçişleri Bakanlığı tarafından yapıldığı öğrenildi.
      KKTC’de kalan eski malları için başvuruda bulunan 6 Rum’a da Komisyon tazminat ödeme kararı aldı. Tazminatların başvuru sahiplerine ödendiği bildirilirken, miktar hakkında bilgi verilmedi.

     HANGİ HALLERDE İADE
      Mülkiyet Yasası uyarınca mülkiyet veya kullanım hakkı gerçek veya tüzel kişiye ait olmayan, konumu ve niteliği uyarınca ulusal güvenliği, kamu düzenini ve kamu yararını tehlikeye düşürmeyecek taşınmaz mallar hemen iade kapsamında.
      Tahsisten kullanımda olan veya inkişaf edilmiş malların iadesi yönünde karar alınması halinde, iade yasayla çözüm sonrasına erteleniyor. Eşdeğer karşılığı mallar ise iade kapsamı dışında.
      Aynı yasaya göre tazminata karar verilmesi halinde, bu miktar devlet adına İçişleri Bakanlığı tarafından ödeniyor. Tazminat alan Rum’un mülkiyet hakkı da ortadan kalkıyor.

     ARESTİS DAVASI
      Bu arada, Loizidu davasının ardından Kıbrıs’taki mülkiyet sorununun kilit davalarından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) gündemindeki Arestis davasıyla ilgili kararın Kasım ayında açıklanması bekleniyor. Kararla birlikte AİHM’nin talebiyle iç hukuk oluşturma hedefiyle kurulan Mal Tazmin Komisyonunun iç hukuk yolu olarak kabul edilip edilmeyeceği de ortaya çıkacak.
      Uzmanlar, AİHM’nin ilgili kararında Mal Tazmin Komisyonu ile ilgili ret kararı çıkmasının beklenmediğini, bunun yerine Komisyonun görev çerçevesini belirleyen ilgili yasanın bazı maddeleriyle ilgili değişiklik talebi olabileceğini tahmin ediyor.
      Mal Tazmin Komisyonu, AİHM gündemindeki Arestis davasıyla ilgili bir karar vermiş ve tazminat önermişti. Komisyon konuyla ilgili kararında, Kapalı Maraş bölgesindeki malı için tazminat talebiyle AİHM’ye başvuran Arestis’e, 220 bini mal karşılığı, 240 bini de gelir kaybı olmak üzere 460 bin Kıbrıs Lirası (KL)
      tazminat önermiş ve öneriyi yazılı olarak Arestis’in avukatına göndermişti. Aynı kararda, söz konusu malın iadesinin ise ilgili yasa uyarınca ancak çözümden sonra mümkün olabileceği belirtilmişti.

     YASA NE ÖNGÖRÜYOR
      Mal Tazmin Komisyonu, Kıbrıs sorununun kilit noktalarından mülkiyet sorunu konusunda iç hukuk oluşturma hedefiyle uzun tartışmaların ardından 19 Aralık 2005’te yasalaşarak uygulamaya giren mülkiyet yasası uyarınca oluşturulmuştu.
      Anayasanın 159. maddesine göre hazırlanan "Taşınmaz Malların Tazmini, Takası ve İadesi" adlı yasayla oluşturulan Komisyon, KKTC’de kalan eski Rum malları için tazminat, takas ve mal iadesi öngören yasayı uygulamakla yükümlü bulunuyor.
      Sümer Erkmen başkanlığındaki Taşınmaz Mal Komisyonunda yabancı üyeler de görev yapıyor.

     KIBRISLI TÜRK YARGIÇLAR AİHM’DE
      Öte yandan, yıllar sonra Türkiye’nin önerisiyle Kıbrıslı Türk yargıçlar AİHM’de görev yapmaya başladı. KKTC Yüksek Mahkeme Başkanı Yargıç Metin Hakkı mülkiyetle ilgili davalara, Yüksek Mahkeme yargıçlarından Gönül Erönen de kayıplarla ilgili başvurularda AİHM’de yargıç olarak görev yapacak.
      Erönen, Strasbourg’da ilk duruşmaya geçen ay katılırken, Metin Hakkı’nın ilk oturuma 9 Kasımda katılması bekleniyor.
      Diğer ülkeler gibi, herhangi bir ülkeden AİHM’ye yargıç atama hakkı bulunan Türkiye’nin geçmişte de bazı Türk yargıçları AİHM’ye önerdiği, ancak Rumların eşdeğer mal tasarrufu, kayıp yakını gibi gerekçelerle "çıkar çatışmasını" gerekçe göstererek bu isimlere itiraz ettiği öğrenildi.
      Kıbrıslı Türk yargıçların AİHM’ye atanmasında, ilgili davaların Kıbrıs ile ilgili olması yanında, çoğunluğu İngiltere’de eğitim alan yargıçların yabancı dile hakimiyetinin ve KKTC yargı sisteminin AİHM’de dahi saygın bir yere sahip olmasının etkili olduğu belirtiliyor.