İlham Aliyev'den Ankara Zirvesi'ne Kritik Karar: TDT Zirvesi'ni Ceyhun Bayramov Temsil Edecek
Ankara'da gerçekleştirilecek olan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi öncesinde Azerbaycan cephesinden dikkat çeken bir karar geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın telefonla bizzat davet ettiği Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, yoğun iş programı ve önceden planlanan etkinlikleri gerekçe göstererek zirveye katılmama kararı aldı.
Gerekçe ve Detaylar
Yoğun Program ve FIFA Etkinliği: Aliyev'in, 30 Ekim’de Bakü'de düzenlenecek olan İlk FIFA U-15 Dünya Şampiyonası ve Festivali'nin final maçına katılarak finalistlere ödüllerini takdim edeceği ve bu programın uzun süredir planlandığı belirtildi.
Azerbaycan'ı Bayramov Temsil Edecek: Aliyev'in talimatları doğrultusunda, zirvede ve yan etkinliklerde Azerbaycan'ı Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil edecek.
Arka Plandaki Gelişmeler: Ziyaret öncesinde Azerbaycan'da öğrencilerin başörtüsü tartışmaları ve Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı Oktay Saral'ın açıklamalarıyla hareketlenen gündem, Saral'ın istifasıyla farklı bir boyut kazanmıştı.
Cumhuriyet Bayramı Mesajı
Zirveye katılamayacak olmasına rağmen iki ülke arasındaki bağların gücünü vurgulayan İlham Aliyev, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a kutlama mesajı gönderdi.
"Aziz gardaşım" ifadeleriyle başlayan mesajda Aliyev, Türkiye Cumhuriyeti'nin 103. kuruluş yıl dönümünü kutlayarak iyi dileklerini iletti.
Son günlerde Türkiye ile Azerbaycan arasında basına ve kamuoyuna yansıyan diplomatik gerilimin ana hatları, arka planı ve yaşanan gelişmeler şu şekildedir:
1. Gerilimin Çıkış Noktası: Okullardaki Kıyafet Düzenlemesi
Başörtüsü Tartışması: Azerbaycan’da okullarda kıyafet bütünlüğü ve laiklik ilkesi çerçevesinde kabul edilen yeni ünisel/kıyafet düzenlemesi sonrası, başörtülü öğrencilerin okullara alınmadığına yönelik haberler gündeme geldi.
Türkiye'den Gelen Tepkiler: Türkiye'deki bazı iktidar milletvekilleri, siyasetçiler ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral, sosyal medya hesaplarından bu durumu sert ifadelerle eleştirerek "Eğitim hakkının ideolojik dayatmalara kurban edilemeyeceğini" belirtti.
2. Bakü'nün Tepkisi ve Diplomatik Diplomatik Adımlar
"İç İşlerimize Müdahale" Vurgusu: İktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi (YAP) ve Bakü yönetimi, Türkiye'den gelen bu eleştirileri Azerbaycan’ın iç işlerine müdahale olarak nitelendirdi ve tepki gösterdi.
Giriş Yasağı: Bakü yönetimi, konuyla ilgili sert açıklamalarda bulunan bazı Türk siyasetçilere (aralarında Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan ve milletvekillerinin de bulunduğu 31 kişiye) Azerbaycan'a giriş yasağı koydu.
3. Kriz Yönetimi ve Görevden Alma / İstifa
Oktay Saral'ın İstifası/Görevden Alınması: Bakü’nün rahatsızlığını iletmesinin ardından, iki ülke arasındaki hassas dengeleri korumak adına adımlar atıldı. Oktay Saral, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın talimatı doğrultusunda Başdanışmanlık görevinden ayrıldığını/istifa ettiğini duyurdu.
Telefon Diplomasisi: Cumhurbaşkanı Erdoğan, gerilimi yumuşatmak ve diplomatik kanalları açık tutmak amacıyla İlham Aliyev ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirerek kendisini Ankara'daki Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Zirvesi'ne bizzat davet etti.
4. Zirve Katılımı ve Mevcut Durum
Aliyev'in Zirveye Katılmama Kararı: Ankara’daki TDT Zirvesi öncesinde atılan bu adımlara ve diplomatik yumuşama çabalarına rağmen Aliyev, yoğun iş takvimini ve Bakü'deki FIFA organizasyonunu gerekçe göstererek zirveye bizzat katılmama kararı aldı.
Temsil Seviyesi: Azerbaycan, zirveye Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov başkanlığındaki heyetle katılım sağlama kararı aldı.
Özetle; Azerbaycan'daki okul kıyafeti/başörtüsü düzenlemesine Türkiye'den gelen eleştiriler Bakü tarafında tepkiyle karşılanmış, Ankara gerilimi düşürmek adına bürokratik düzeyde (Oktay Saral'ın görevden ayrılması vb.) adımlar atsa da süreç Aliyev'in TDT Zirvesi'ne bizzat katılmaması noktasına evrilmiştir.
